Hướng dẫn sơ cứu đuối nước đúng cách

Sơ cứu đuối nước là kỹ năng cần thiết giúp bảo vệ tính mạng người gặp nạn trước khi được hỗ trợ y tế chuyên sâu. Trong nhiều trường hợp, việc xử trí sai cách như dốc ngược nạn nhân hay chậm hô hấp nhân tạo có thể làm mất “thời gian vàng” cấp cứu.

Hướng dẫn sơ cứu đuối nước đúng cách

Đuối nước là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có thể gây thiếu oxy não và ngừng tim chỉ sau vài phút nếu không được xử trí kịp thời. Vì vậy, việc sơ cứu đúng cách ngay tại hiện trường đóng vai trò rất quan trọng trong việc tăng khả năng sống sót và hạn chế di chứng thần kinh cho nạn nhân.

Đưa nạn nhân ra khỏi vùng nước an toàn

Ngay khi phát hiện người bị đuối nước, cần nhanh chóng đưa nạn nhân lên bờ bằng các phương tiện hỗ trợ như phao cứu sinh, cây sào, dây cứu hộ hoặc vật nổi. Trong trường hợp phải trực tiếp xuống nước cứu người, người cứu hộ cần đảm bảo biết bơi và có kỹ năng cứu nạn để tránh bị nạn nhân hoảng loạn kéo chìm.

Một số tư thế cứu hộ thường áp dụng gồm giữ qua nách, đỡ đầu nạn nhân khi bơi ngửa hoặc kéo từ phía sau bằng cổ áo hay tóc đối với người tóc dài.

Đặt nạn nhân ở nơi khô ráo, thông thoáng

Sau khi đưa lên bờ, cần đặt nạn nhân nằm ở nơi bằng phẳng, thoáng khí và tránh tụ tập đông người xung quanh. Sau khi bắt đầu các biện pháp hồi sức cần thiết, giữ ấm nạn nhân bằng khăn hoặc chăn khô và hạn chế mất nhiệt. Không để việc thay hoặc cởi quần áo làm trì hoãn CPR.

Khai thông đường thở và kiểm tra hô hấp

Hãy quan sát sự di động của lồng ngực kết hợp kiểm tra phản xạ tự nhiên và mạch đập của người gặp nạn để phân luồng xử trí:

• Nếu nạn nhân vẫn duy trì nhịp thở tự nhiên: Lập tức đặt họ nằm theo tư thế nghiêng an toàn (tư thế hồi phục). Cách đặt này giúp bảo vệ đường thở thông suốt, ngăn ngừa nguy cơ dịch vị hoặc nước từ dạ dày trào ngược lọt vào phổi gây hít sặc khẩn cấp.
• Nếu nạn nhân ngưng thở hoặc chỉ thở ngáp cá: Tiến hành ngửa đầu, nâng cằm để giải phóng đường thở, lấy dị vật khi nhìn thấy rõ trong miệng nếu có. Ngay sau đó, nếu nạn nhân không đáp ứng và không thở bình thường hoặc chỉ thở ngáp cá, người sơ cứu đã được đào tạo nên bắt đầu CPR có thổi ngạt. Có thể bắt đầu bằng 2 nhịp thổi ngạt, sau đó tiếp tục chu kỳ 30 lần ép tim và 2 lần thổi ngạt. Nếu người sơ cứu không được đào tạo, không thể hoặc không muốn thổi ngạt, có thể thực hiện ép tim đơn thuần trong khi chờ trợ giúp. Mỗi nhịp thổi nên kéo dài khoảng 1 giây và đủ để quan sát thấy lồng ngực nâng lên. Thổi ngạt giúp cung cấp thông khí và oxy, đặc biệt quan trọng trong ngừng tim do đuối nước vì tình trạng này thường liên quan đến thiếu oxy máu nghiêm trọng.

Thực hiện hồi sinh tim phổi phối hợp (CPR)

Do đuối nước thường gây ngừng tim do thiếu oxy, thông khí có vai trò đặc biệt quan trọng. Người cứu hộ được đào tạo nên thực hiện CPR có thổi ngạt và ép tim; có thể bắt đầu bằng 2 nhịp thổi ngạt rồi tiếp tục ép tim, hoặc bắt đầu bằng ép tim theo trình tự CPR thông thường tùy tình huống và kỹ năng của người cứu hộ, thay vì chu trình C-A-B thông thường của bệnh lý tim mạch.

Nếu sau 2 nhịp thổi ngạt, sau đó tiếp tục chu kỳ 30 lần ép tim và 2 lần thổi ngạt mà nạn nhân vẫn bất động và mất mạch, hãy triển khai ngay chu kỳ ép tim kết hợp thổi ngạt liên tục:

• Ép tim ngoài lồng ngực (Circulation): Đặt hai tay ở nửa dưới xương ức, tiến hành ép liên tục với tần số từ 100 - 120 lần/phút. Khóa chặt khuỷu tay để tạo độ lún lồng ngực sâu khoảng 5 - 6 cm đối với người trưởng thành.
• Tỷ lệ phối hợp tiêu chuẩn: Thực hiện nghiêm ngặt theo chu kỳ 30 lần ép tim : 2 lần thổi ngạt (áp dụng cho người lớn). Đối với trẻ nhỏ, nếu có hai người cùng tham gia cứu hộ, có thể linh hoạt điều chỉnh theo tỷ lệ 15 lần ép tim : 2 lần thổi ngạt để tăng cường mật độ cung cấp oxy.

Giữ ấm và đưa đến cơ sở y tế

Ngay cả khi nạn nhân đã tỉnh táo, vẫn cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để theo dõi nguy cơ phù phổi, suy hô hấp hoặc rối loạn điện giải sau đuối nước. Trong quá trình di chuyển, nên giữ ấm cơ thể bằng khăn hoặc chăn khô để hạn chế hạ thân nhiệt.

Những việc tránh làm khi bị đuối nước

Bên cạnh việc thực hiện sơ cứu đúng cách, người hỗ trợ cũng cần tránh một số sai lầm thường gặp có thể làm chậm “thời gian vàng” cấp cứu hoặc khiến tình trạng thiếu oxy của nạn nhân trở nên nghiêm trọng hơn.

Không dốc ngược nạn nhân

Đây là sai lầm phổ biến trong sơ cứu đuối nước. Thực tế, lượng nước đi vào phổi thường không nhiều như suy nghĩ của nhiều người. Việc dốc ngược hoặc vác nạn nhân chạy chỉ làm trì hoãn hồi sức tim phổi (CPR), tăng nguy cơ hít sặc và làm mất thời gian cấp cứu quan trọng.

Không thực hiện các mẹo dân gian thiếu cơ sở khoa học

Một số phương pháp như lăn lu, đốt nóng cơ thể hoặc ép bụng mạnh để “đẩy nước ra ngoài” hoàn toàn không có hiệu quả trong cấp cứu đuối nước. Ngược lại, các biện pháp này có thể gây bỏng, chấn thương hoặc làm nạn nhân suy hô hấp nặng hơn.

Không chậm trễ trong việc thổi ngạt và ép tim

Nếu nạn nhân ngưng thở hoặc ngưng tim, cần tiến hành hồi sinh tim phổi càng sớm càng tốt. Não bộ chỉ chịu đựng tình trạng thiếu oxy trong thời gian ngắn, do đó việc chậm cấp cứu có thể dẫn đến tổn thương thần kinh không hồi phục.

Không tự ý di chuyển nạn nhân quá mạnh

Trong trường hợp nghi ngờ chấn thương cột sống cổ hoặc va đập khi rơi xuống nước, cần hạn chế xoay cổ hoặc nâng kéo sai tư thế để tránh làm tổn thương nặng hơn.

Không bỏ qua việc theo dõi y tế sau sơ cứu

Ngay cả khi nạn nhân đã tỉnh táo và tự thở trở lại, vẫn cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để theo dõi nguy cơ phù phổi, suy hô hấp muộn hoặc rối loạn điện giải sau đuối nước.

Cách phòng ngừa đuối nước

Đuối nước là tai nạn có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở trẻ nhỏ và thanh thiếu niên. Phần lớn các trường hợp đuối nước đều có thể phòng tránh nếu được giám sát đúng cách, trang bị kỹ năng an toàn dưới nước và nâng cao ý thức cộng đồng. Dưới đây là những cách phòng ngừa đuối nước:

Không để trẻ nhỏ chơi gần nguồn nước khi không có người lớn giám sát

Trẻ em tuyệt đối không nên chơi một mình gần ao, hồ, sông, suối, kênh rạch hoặc hồ bơi. Ngay cả các vật chứa nước trong gia đình như xô, chậu, bồn tắm, lu nước cũng cần được đậy kín để tránh nguy cơ té ngã và ngạt nước ở trẻ dưới 5 tuổi.

Trang bị kỹ năng bơi và kỹ năng an toàn dưới nước

Cho trẻ học bơi sớm, đúng kỹ thuật và phù hợp độ tuổi là biện pháp phòng chống đuối nước hiệu quả. Bên cạnh kỹ năng bơi, trẻ cũng cần được hướng dẫn cách xử lý tình huống nguy hiểm, kỹ năng nổi trên mặt nước và cách gọi hỗ trợ khi gặp sự cố.

Không bơi ở khu vực nguy hiểm

Tránh tắm sông, hồ, biển hoặc những nơi nước sâu, chảy xiết, không có lực lượng cứu hộ. Khi tham gia các hoạt động dưới nước cần mặc áo phao đúng tiêu chuẩn, đặc biệt đối với trẻ em và người không biết bơi.

Tăng cường giám sát tại trường học và cộng đồng

Nhà trường cần đẩy mạnh giáo dục kỹ năng phòng chống đuối nước trước các kỳ nghỉ hè, đồng thời tổ chức các lớp học bơi và kỹ năng sơ cứu cơ bản cho học sinh.

Trang bị kiến thức sơ cứu đuối nước

Phụ huynh, giáo viên và lực lượng cứu hộ nên được hướng dẫn kỹ thuật hồi sinh tim phổi (CPR), thổi ngạt và xử trí ban đầu đúng cách nhằm nâng cao cơ hội sống cho nạn nhân.

Lưu ý với người có bệnh lý nền

Người mắc động kinh, bệnh tim mạch hoặc rối loạn ý thức không nên bơi một mình để hạn chế nguy cơ tai nạn dưới nước xảy ra bất ngờ.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về cách sơ cứu đuối nước đúng cách cũng như những lưu ý quan trọng để xử trí kịp thời khi xảy ra tai nạn. Chủ động trang bị kỹ năng phòng ngừa đuối nước cho trẻ em và người lớn cũng là biện pháp cần thiết để bảo vệ sức khỏe và tính mạng cho bản thân cũng như cộng đồng.