Cảnh báo biến thể của EV71 gây tay chân miệng rất nguy hiểm, né miễn dịch

Bác sĩ cảnh báo biến thể của EV71 gây tay chân miệng rất nguy hiểm, né miễn dịch, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh nặng ở trẻ nhỏ và thách thức hiệu quả bảo vệ của hệ miễn dịch. Trước diễn biến phức tạp này, cha mẹ cần nhận diện sớm dấu hiệu bệnh và chủ động phòng ngừa để hạn chế biến chứng nguy hiểm.

Biến thể C1 của chủng EV71 nguy hiểm như thế nào?

Theo số liệu từ hệ thống giám sát của Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM, bệnh tay chân miệng tại TP.HCM đang có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp. Tính đến tuần 11 năm 2026, thành phố ghi nhận 7.294 ca mắc, tăng 241,3% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, chủng EV71 hiện chiếm 56% số mẫu bệnh phẩm, đây là tác nhân thường liên quan đến các ca bệnh nặng.

Theo Võ Thành Luân, Phó trưởng Khoa Hồi sức tích cực Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, sự xuất hiện của biến thể C1 có độc lực cao và khả năng né miễn dịch khiến nguy cơ tái nhiễm ở trẻ tăng lên, kể cả khi đã từng mắc bệnh trước đó. Biến thể của EV71 gây tay chân miệng được chuyên gia đánh giá là rất nguy hiểm bởi các yếu tố:

• Độc lực cao, dễ gây biến chứng nặng: EV71, đặc biệt là biến thể C1, có xu hướng tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, gây viêm não, phù não hoặc rối loạn thần kinh thực vật, làm tăng nguy cơ tử vong nếu không được xử trí kịp thời.
• Khả năng né miễn dịch: Biến thể này có thể làm giảm hiệu quả của miễn dịch tự nhiên sau nhiễm trước đó, khiến trẻ từng mắc tay chân miệng vẫn có nguy cơ tái nhiễm và diễn tiến nặng hơn.
• Triệu chứng không điển hình, dễ bị bỏ sót: Nhiều trường hợp không xuất hiện ban da rõ rệt hoặc tổn thương niêm mạc kín đáo, dẫn đến chẩn đoán muộn. Trẻ có thể nhập viện trong tình trạng nặng như suy hô hấp, sốc tim.
• Diễn tiến nhanh: Bệnh có thể chuyển nặng chỉ trong vòng 12-24 giờ kể từ khi khởi phát, đòi hỏi theo dõi sát các dấu hiệu toàn thân.
• Nguy cơ lây lan cao trong cộng đồng: Virus lây chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc với dịch tiết, dễ bùng phát thành ổ dịch tại trường học, nhà trẻ.

4 dấu hiệu nguy hiểm phụ huynh cần nhớ

Trong bối cảnh bệnh tay chân miệng có thể diễn tiến nhanh, đặc biệt khi virus tác động đến hệ thần kinh trung ương, cha mẹ cần nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo để giúp giảm nguy cơ biến chứng nặng ở trẻ. Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý những biểu hiện dưới đây:

• Giật mình chới với bất thường: Trẻ xuất hiện các cơn giật mình liên tục khi đang ngủ hoặc cả khi thức. Nếu tần suất ≥ 2 lần trong vòng 30 phút, đây là dấu hiệu cảnh báo tổn thương thần kinh cần can thiệp khẩn cấp.
• Sốt cao không hạ, khó đáp ứng thuốc: Trẻ sốt trên 38,5°C kéo dài hơn 48 giờ và không giảm khi dùng thuốc hạ sốt thông thường, có thể liên quan đến phản ứng viêm toàn thân hoặc biến chứng thần kinh.
• Rối loạn vận động: Biểu hiện như đi loạng choạng, run chi, yếu tay chân hoặc mất khả năng giữ thăng bằng cho thấy hệ thần kinh đang bị ảnh hưởng.
• Nôn ói nhiều, kèm thay đổi tri giác: Trẻ nôn vọt, nôn lặp lại nhiều lần, kèm quấy khóc, bứt rứt hoặc lừ đừ là dấu hiệu tăng áp lực nội sọ hoặc rối loạn thần kinh trung ương.

Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Những biến chứng nguy hiểm của bệnh tay chân miệng

Tay chân miệng, đặc biệt do virus EV71 gây ra, có thể diễn tiến nhanh và dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện, theo dõi và xử trí kịp thời. Dưới đây là những biến chứng do bệnh tay chân miệng gây ra:

• Tổn thương hệ thần kinh trung ương: Virus có thể gây viêm não, viêm thân não hoặc phù não, dẫn đến rối loạn tri giác, co giật, thậm chí hôn mê. Đây là biến chứng nguy hiểm hàng đầu.
• Rối loạn tim mạch: Người bệnh có thể xuất hiện viêm cơ tim, rối loạn nhịp tim hoặc suy tim cấp, làm tăng nguy cơ sốc tim và tử vong.
• Phù phổi cấp: Tình trạng tăng tính thấm thành mạch gây ứ dịch trong phổi, dẫn đến suy hô hấp nhanh chóng, cần can thiệp hồi sức tích cực.
• Sốc và suy đa cơ quan: Khi bệnh tiến triển nặng, trẻ có thể rơi vào trạng thái sốc, tổn thương đồng thời nhiều cơ quan như tim, phổi, não, thận, đe dọa tính mạng.
• Di chứng thần kinh lâu dài: Một số trường hợp sống sót có thể để lại hậu quả như yếu liệt, rối loạn vận động hoặc chậm phát triển tâm thần, vận động.

Cách phòng chống bệnh tay chân miệng chủng virus mới

Dưới đây là các biện pháp giúp phòng chống bệnh tay chân miệng hiệu quả, đặc biệt trong bối cảnh xuất hiện các chủng virus mới:

• Giữ tay luôn sạch: Rửa tay cho trẻ bằng xà phòng và nước sạch trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau thay tã và sau khi chơi. Với tay người chăm sóc, rửa tay đúng cách giúp giảm lây lan virus qua tiếp xúc hằng ngày.
• Ăn uống vệ sinh, không dùng chung đồ cá nhân: Cho trẻ ăn chín, uống chín, dùng cốc, muỗng, khăn riêng; tránh mớm thức ăn, ngậm đồ chơi và hạn chế đưa tay bẩn lên miệng.
• Làm sạch môi trường học tập mỗi ngày: Khử khuẩn bề mặt hay chạm vào như bàn ghế, tay nắm cửa, sàn, đồ chơi, vật dụng học tập; làm sạch trước rồi mới dùng dung dịch khử khuẩn phù hợp.
• Tránh tiếp xúc gần khi có dấu hiệu bệnh: Tay chân miệng lây qua nước bọt, dịch hô hấp, dịch từ mụn nước và phân, nên trẻ có biểu hiện sốt, loét miệng, nổi ban hoặc bóng nước cần được nghỉ học, theo dõi sát và tránh tiếp xúc gần với bạn khác.
• Theo dõi sát, không chủ quan với “chủng mới”: Dù là chủng virus nào, nguyên tắc phòng bệnh vẫn là vệ sinh tay, khử khuẩn bề mặt, ăn sạch và phát hiện sớm. Nếu trẻ sốt cao khó hạ, giật mình, ngủ li bì, thở mệt hoặc nôn nhiều, cần đưa đi khám ngay.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về cảnh báo biến thể của EV71 gây tay chân miệng rất nguy hiểm, né miễn dịch, cũng như nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường và mức độ nguy hiểm của bệnh. Trong bối cảnh virus có xu hướng biến đổi khó lường, chủ động phòng ngừa, theo dõi sức khỏe trẻ sát sao và đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ là rất quan trọng để giúp giảm nguy cơ biến chứng nặng.