Chống táo bón sau đột quỵ: Đừng xem nhẹ vì có thể kéo chậm hồi phục

Vì sao sau đột quỵ lại dễ táo bón?

Nhiều gia đình nghĩ người bệnh chỉ yếu tay chân, nhưng ruột cũng bị ảnh hưởng. Sau đột quỵ, khả năng vận động giảm, ngồi dậy khó, đi lại ít khiến nhu động ruột chậm hơn. Nếu người bệnh nuốt khó, sợ uống nước vì ngại tiểu tiện hoặc ăn ít vì chán ăn, phân càng dễ khô cứng.

Một lý do khác thường bị bỏ qua là tâm lý. Người bệnh ngại nhờ người thân hỗ trợ đi vệ sinh, xấu hổ khi cần giúp đỡ, hoặc lo té ngã nên cố nhịn. Có người từng đau khi đi tiêu nên càng sợ, càng nhịn thì càng táo bón.

Ngoài ra, một số thuốc giảm đau, thuốc chống trầm cảm, thuốc bổ sắt hoặc thay đổi thói quen sinh hoạt trong thời gian nằm viện cũng có thể làm tình trạng nặng hơn.

Nhận biết sớm để xử lý trước khi thành vòng luẩn quẩn

Táo bón không chỉ là “ít đi ngoài”. Hãy để ý nếu người bệnh có các dấu hiệu sau:

• Đi tiêu ít hơn bình thường nhiều ngày;
• Phân cứng, viên nhỏ, phải rặn lâu;
• Chướng bụng, ăn nhanh no, đầy hơi;
• Khó chịu, bứt rứt, ngủ kém;
• Rỉ phân lắt nhắt nhưng thực ra bên trong đang ứ phân.

Nhiều gia đình thấy người bệnh ăn kém rồi ép ăn thêm, trong khi bụng đang đầy và khó chịu. Khi xử lý đúng nguyên nhân táo bón, cảm giác ăn ngon và tinh thần thường cải thiện theo.

Cách chống táo bón an toàn tại nhà

Tạo giờ đi vệ sinh cố định mỗi ngày

Cơ thể thích nhịp quen thuộc. Hãy cho người bệnh ngồi bô hoặc vào toilet vào cùng một khung giờ, tốt nhất sau ăn sáng hoặc sau bữa chính 20–30 phút. Đây là lúc ruột hoạt động mạnh hơn. Không nên ngồi quá lâu để cố rặn.

Nếu ngồi bồn cầu, kê chân bằng ghế thấp để gối cao hơn hông một chút, tư thế này giúp đi tiêu dễ hơn.

Uống đủ nước và tăng chất xơ đúng cách

Nếu bác sĩ không dặn hạn chế nước do bệnh tim, thận hay lý do khác, hãy chia nước thành nhiều lần trong ngày. Với người nuốt khó, dùng mức sệt phù hợp theo hướng dẫn chuyên viên ngôn ngữ trị liệu.

Thực đơn nên có rau mềm, trái cây dễ nhai nuốt, yến mạch, khoai lang, đậu, sữa chua. Tăng từ từ để tránh đầy hơi. Chỉ bổ sung chất xơ mà không uống đủ nước có thể làm táo bón nặng hơn.

Vận động trong khả năng cho phép

Xoay trở trên giường, tập ngồi dậy, đứng lên với hỗ trợ hoặc đi vài bước theo chương trình phục hồi chức năng đều giúp ruột “thức dậy”. Chỉ vài lần vận động ngắn trong ngày cũng có ích hơn nằm yên cả ngày.

Xoa bụng nhẹ nhàng

Có thể xoa bụng theo chiều kim đồng hồ, lực nhẹ, 5 - 10 phút nếu người bệnh dễ chịu. Một số nghiên cứu cho thấy cách này có thể hỗ trợ giảm táo bón khi kết hợp chăm sóc chuẩn.

Khi nào cần gặp bác sĩ ngay?

Đừng tự chịu đựng nếu có những dấu hiệu sau:

• Không đi tiêu nhiều ngày kèm đau bụng tăng dần;
• Nôn ói, bụng chướng rõ;
• Có máu trong phân;
• Sụt cân, sốt;
• Đau rát hậu môn nhiều;
• Táo bón kéo dài dù đã thay đổi ăn uống và sinh hoạt.

Bác sĩ có thể xem lại thuốc đang dùng, kiểm tra ứ phân và chỉ định thuốc làm mềm phân hoặc nhuận tràng phù hợp. Không nên tự lạm dụng thuốc xổ vì có thể gây lệ thuộc hoặc rối loạn điện giải.

Chăm ruột tốt cũng là một phần của phục hồi sau đột quỵ

Người bệnh đi tiêu dễ dàng sẽ bớt mệt, ngủ tốt hơn, chịu vận động hơn và hợp tác tập phục hồi tốt hơn. Đôi khi tiến bộ lớn bắt đầu từ việc rất nhỏ: Uống đủ nước, đúng giờ vào toilet và được hỗ trợ không phán xét.