Củ dền đỏ có tác dụng gì? Những lưu ý khi ăn củ dền đỏ

Củ dền đỏ là một loại rau củ giàu dinh dưỡng, cung cấp chất xơ, folate, kali và nhiều hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học. Nước ép củ dền cũng là một cách để bổ sung nitrate và các hợp chất thực vật này vào chế độ ăn. Tuy nhiên, lợi ích sức khỏe của củ dền còn phụ thuộc vào lượng sử dụng, cách chế biến và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Người có tiền sử sỏi calcium oxalate nên lưu ý lượng oxalat trong chế độ ăn và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế khi cần thiết.

Tác dụng của củ dền đỏ đối với sức khỏe là gì?

Củ dền đỏ là một loại rau củ cung cấp chất xơ, folate, kali và một số vitamin, khoáng chất cùng các hợp chất thực vật như betalain. Đặc biệt, củ dền chứa nitrate vô cơ, một hợp chất đã được nghiên cứu về khả năng ảnh hưởng đến huyết áp và chức năng mạch máu. Tuy nhiên, mức độ lợi ích còn phụ thuộc vào lượng sử dụng, dạng chế biến và tình trạng sức khỏe của mỗi người.

Dưới đây là một số lợi ích sức khỏe của củ dền được nghiên cứu hiện nay.

Hỗ trợ sức khỏe gan

Củ dền chứa betalain và các hợp chất thực vật có hoạt tính chống oxy hóa. Một số nghiên cứu lâm sàng ban đầu ghi nhận nước ép củ dền có thể ảnh hưởng đến một số chỉ dấu chức năng gan ở người mắc bệnh gan nhiễm mỡ. Tuy nhiên, bằng chứng còn hạn chế, chưa đủ để xác định hiệu quả điều trị hoặc khuyến cáo nước ép củ dền như một phương pháp điều trị bệnh gan.

Do đó, không nên sử dụng củ dền hoặc nước ép củ dền như một phương pháp “giải độc gan” hay thay thế điều trị y khoa đối với các bệnh như viêm gan, gan nhiễm mỡ hoặc các bệnh lý gan khác.

Hỗ trợ điều hòa huyết áp

Củ dền chứa nitrate vô cơ. Sau khi được chuyển hóa trong cơ thể, nitrate có thể góp phần tạo nitric oxide, một chất có vai trò trong quá trình giãn mạch và điều hòa huyết áp.

Một phân tích gộp năm 2024 gồm 11 thử nghiệm ngẫu nhiên với 349 người tăng huyết áp cho thấy nước ép củ dền làm giảm huyết áp tâm thu đo tại phòng khám trung bình 5,31 mmHg so với đối chứng. Tuy nhiên, bằng chứng có độ chắc chắn thấp, tính không đồng nhất giữa các nghiên cứu khá cao và chưa ghi nhận lợi ích rõ ràng đối với huyết áp tâm trương hoặc huyết áp 24 giờ. Tuy nhiên, độ chắc chắn của bằng chứng được đánh giá là thấp và hiệu quả giữa các nghiên cứu có sự khác biệt.

Vì vậy, không nên khẳng định rằng uống một lượng cố định như 500 ml nước ép củ dền mỗi ngày sẽ giúp kiểm soát tăng huyết áp ở tất cả mọi người. Nước ép củ dền cũng không thay thế thuốc điều trị hoặc các biện pháp kiểm soát huyết áp đã được bác sĩ chỉ định.

Cung cấp một lượng sắt và folate cho chế độ ăn

Củ dền có chứa sắt và folate, là những chất dinh dưỡng tham gia vào quá trình tạo tế bào máu. Tuy nhiên, lượng sắt trong củ dền không cao đến mức có thể xem đây là thực phẩm dùng để điều trị thiếu máu.

Theo dữ liệu dinh dưỡng của USDA, một củ dền khoảng 82 g cung cấp khoảng 2 g chất xơ và một lượng nhỏ sắt.

Thiếu máu có nhiều nguyên nhân khác nhau. Nếu thiếu máu do thiếu sắt, người bệnh cần được đánh giá nguyên nhân và bổ sung sắt phù hợp khi có chỉ định. Do đó, không nên sử dụng củ dền để thay thế thuốc sắt hoặc phương pháp điều trị thiếu máu.

Bổ sung chất chống oxy hóa và các hợp chất thực vật

Củ dền chứa betalain và các hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học. Một số nghiên cứu trên người đã ghi nhận những thay đổi ở một số chỉ dấu liên quan đến stress oxy hóa và viêm sau khi sử dụng nước ép củ dền.

Tuy nhiên, những kết quả này không đồng nghĩa với việc ăn củ dền sẽ giúp “tăng cường miễn dịch” hoặc phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng. Một chế độ ăn đa dạng, cân bằng với nhiều loại rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn protein phù hợp mới là nền tảng quan trọng cho sức khỏe tổng thể.

Hỗ trợ tiêu hóa và cung cấp chất xơ

Củ dền nguyên củ cung cấp chất xơ, góp phần vào tổng lượng chất xơ hằng ngày và có thể hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ tiêu hóa. Một củ dền khoảng 82 g cung cấp khoảng 2 g chất xơ.

Để tăng lượng chất xơ, nên ưu tiên ăn củ dền nguyên củ thay vì chỉ uống nước ép, bởi quá trình ép có thể làm mất phần lớn chất xơ của thực phẩm.

Người bị táo bón nên kết hợp chế độ ăn giàu chất xơ với uống đủ nước và các biện pháp phù hợp khác. Không nên xem củ dền là phương pháp điều trị táo bón.

Có thể có lợi cho sức khỏe tim mạch

Nitrate trong củ dền đã được nghiên cứu về tác động đối với huyết áp và chức năng mạch máu. Việc bổ sung nước ép củ dền có thể làm giảm nhẹ huyết áp ở một số người, đặc biệt là huyết áp tâm thu.

Tuy nhiên, hiện chưa đủ bằng chứng để khẳng định ăn củ dền trực tiếp ngăn ngừa đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc các bệnh tim mạch. Những lợi ích về tim mạch cần được nhìn nhận trong tổng thể chế độ ăn uống, hoạt động thể chất, kiểm soát huyết áp, cholesterol, đường huyết và các yếu tố nguy cơ khác.

Do đó, không nên sử dụng củ dền như một phương pháp thay thế thuốc hoặc các biện pháp phòng ngừa tim mạch đã được chứng minh.

Lợi ích của việc uống nước ép củ dền đỏ

Nước ép củ dền là một nguồn cung cấp nitrate và một số hợp chất thực vật. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy nước ép củ dền có tiềm năng làm giảm huyết áp ở một số người, nhưng hiệu quả không giống nhau ở tất cả đối tượng và bằng chứng về lợi ích lâu dài vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu.

• Hỗ trợ huyết áp: Nước ép củ dền giàu nitrate, có thể giúp giảm nhẹ huyết áp ở một số người. Tuy nhiên, hiệu quả không giống nhau ở tất cả đối tượng và chưa đủ bằng chứng về lợi ích lâu dài.
• Bổ sung hợp chất thực vật: Nước ép củ dền cung cấp nitrate và các hợp chất thực vật như betalain. Một số nghiên cứu còn ghi nhận ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật khoang miệng, nhưng chưa chứng minh tác dụng chống lão hóa hay phòng bệnh.
• Có thể sử dụng theo nhiều cách: Củ dền có thể luộc, hấp, nướng hoặc ép nước. Không có bằng chứng cho thấy cần bắt đầu từ một lượng nhỏ rồi tăng dần. Nên sử dụng phù hợp với chế độ ăn và tình trạng sức khỏe.
• Lưu ý khi sử dụng: Củ dền có thể làm nước tiểu hoặc phân chuyển hồng/đỏ, thường lành tính. Nếu xuất hiện chóng mặt kéo dài hoặc màu đỏ không liên quan đến việc ăn củ dền, nên trao đổi với nhân viên y tế.

Lưu ý quan trọng khi sử dụng củ dền đỏ

Củ dền đỏ là thực phẩm giàu dinh dưỡng và có thể sử dụng trong chế độ ăn đa dạng, cân bằng. Tuy nhiên, một số đối tượng cần lưu ý khi sử dụng.

Người có tiền sử sỏi thận cần lưu ý

Củ dền chứa oxalat, chất có thể góp phần làm tăng nguy cơ hình thành sỏi calcium oxalate ở những người có nguy cơ. Tuy nhiên, không phải tất cả người bị sỏi thận đều cần kiêng củ dền. Người từng bị sỏi calcium oxalate hoặc tăng oxalat niệu nên trao đổi với bác sĩ về chế độ ăn phù hợp. Uống đủ nước và duy trì lượng canxi thích hợp cũng rất quan trọng trong phòng ngừa sỏi thận.

Không cần tránh kết hợp củ dền với sữa

Hiện chưa có bằng chứng cho thấy nước ép củ dền pha với sữa gây độc, làm giảm hấp thu chất dinh dưỡng hoặc gây ngộ độc thực phẩm. Nếu xuất hiện đầy bụng, tiêu chảy sau khi uống, nguyên nhân có thể liên quan đến khả năng dung nạp sữa của từng người.

Trẻ nhỏ không nên uống nước ép

WHO khuyến nghị trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời và bắt đầu ăn bổ sung từ khoảng 6 tháng tuổi. Ngoài ra, AAP khuyến cáo không cho trẻ dưới 12 tháng uống nước ép. Do đó, không nên sử dụng nước ép củ dền cho trẻ dưới 12 tháng và không dùng nước ép thay thế sữa mẹ hoặc sữa công thức.

Bên cạnh củ dền tươi hoặc nước ép củ dền, người dùng có thể lựa chọn các sản phẩm bột củ dền nguyên chất để thuận tiện hơn trong việc bổ sung củ dền vào chế độ ăn hằng ngày.

Bột củ dền nguyên chất Datino là sản phẩm dạng bột từ củ dền, có thể sử dụng bằng cách pha với nước hoặc kết hợp trong một số món ăn, tùy theo hướng dẫn sử dụng của nhà sản xuất. Sản phẩm nên được xem là một lựa chọn thực phẩm tiện lợi, không phải thuốc và không thay thế chế độ ăn đa dạng, thuốc điều trị hoặc các biện pháp chăm sóc sức khỏe được nhân viên y tế chỉ định.

Củ dền đỏ có tác dụng gì? Củ dền đỏ cung cấp chất xơ, folate, kali, nitrate và nhiều hợp chất thực vật, có thể góp phần vào một chế độ ăn uống lành mạnh. Một số nghiên cứu cho thấy nước ép củ dền có thể hỗ trợ giảm nhẹ huyết áp ở một số người. Tuy nhiên, củ dền không thay thế thuốc điều trị và nên được sử dụng như một phần của chế độ ăn đa dạng, cân bằng.

Xem thêm: Kiwi vàng có tác dụng gì? Kiwi vàng hay xanh tốt hơn?