Đẻ chỉ huy là gì? Phương pháp sinh giúp mẹ bầu chủ động quá trình chuyển dạ

Mang thai là một hành trình dài và đến giai đoạn thai lớn, mỗi quyết định đều quan trọng với sức khỏe mẹ và bé. Trong quá trình theo dõi, bác sĩ thường đề cập đến nhiều hình thức sinh nở, bao gồm đẻ tự nhiên, sinh mổ và đẻ chỉ huy. Đối với những mẹ bầu có chỉ định y tế, việc hiểu rõ từng phương pháp đặc biệt sẽ giúp mẹ bớt lo lắng, đồng thời chuẩn bị tốt tinh thần và kế hoạch sinh phù hợp. Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết sau.

Đẻ chỉ huy là gì?

Đẻ chỉ huy, hay còn gọi là đẻ chủ động, là phương pháp sinh thường có sự can thiệp của bác sĩ nhằm chỉ định và điều khiển quá trình chuyển dạ theo hướng chủ động. Bác sĩ sẽ sử dụng các biện pháp y tế để kích thích tử cung co bóp. Bằng cách sử dụng thuốc oxytocin được truyền qua đường tĩnh mạch để tạo ra hoặc tăng cường các cơn co tử cung, giúp cổ tử cung mở dần và thúc đẩy thai nhi ra ngoài.

Quá trình này bao gồm hai bước chính: Khởi phát chuyển dạ làm xuất hiện những cơn co ban đầu và tăng cường chuyển dạ giúp các cơn co diễn ra đều đặn hơn, mạnh hơn và có tần suất phù hợp. Việc áp dụng đẻ chỉ huy sẽ dựa trên đánh giá cụ thể về tuổi thai, tình trạng cổ tử cung và sức khỏe của mẹ cũng như thai nhi.

Khi nào mẹ bầu cần áp dụng đẻ chỉ huy?

Sau khi tìm hiểu về phương pháp này, chắc hẳn nhiều mẹ sẽ băn khoăn liệu mình có cần áp dụng phương pháp này không. Những trường hợp thường được cân nhắc gồm:

• Thai quá ngày dự sinh (quá 40 tuần): Khi thai lưu lại trong tử cung quá lâu, chức năng nhau thai có thể suy giảm, làm tăng nguy cơ suy thai hoặc thiếu ối. Bác sĩ sẽ theo dõi sát và có thể chỉ định kích thích chuyển dạ để đảm bảo an toàn.
• Vỡ ối sớm nhưng chưa có cơn co: Khi nước ối đã vỡ mà chưa chuyển dạ, nguy cơ nhiễm trùng buồng tử cung sẽ tăng dần theo thời gian. Lúc này, đẻ chỉ huy giúp rút ngắn thời gian chờ đợi và hạn chế biến chứng.
• Không có cơn co hoặc cơn co yếu: Nếu đến thời điểm sinh mà tử cung chưa có cơn co, hoặc cơn co quá thưa và yếu khiến cổ tử cung không mở, bác sĩ sẽ can thiệp để tạo cơn co hiệu quả hơn, hỗ trợ quá trình sinh diễn ra thuận lợi.
• Mẹ có bệnh lý thai kỳ hoặc thai nhi phát triển không tốt: Các tình trạng như tăng huyết áp thai kỳ, tiểu đường thai kỳ, thai chậm phát triển trong tử cung,... Có thể khiến việc kéo dài thai kỳ trở nên rủi ro. Khi đó, sinh sớm có kiểm soát sẽ là lựa chọn an toàn hơn.

Trường hợp chống chỉ định đẻ chỉ huy

Dù đẻ chỉ huy có thể hỗ trợ quá trình sinh diễn ra nhanh và chủ động hơn, nhưng không phải mẹ bầu nào cũng phù hợp để áp dụng. Trong một số tình huống, việc kích thích cơn co tử cung có thể làm tăng nguy cơ biến chứng nên bác sĩ sẽ không chỉ định phương pháp này. Một số trường hợp thường chống chỉ định như:

• Mẹ mắc bệnh tim mạch nặng hoặc tiền sản giật nghiêm trọng.
• Có sẹo mổ cũ trên tử cung làm tăng nguy cơ vỡ tử cung.
• Thai nhi có dấu hiệu bất tương xứng giữa đầu và khung chậu của mẹ hoặc kết quả theo dõi tim thai cho thấy bất thường.

Các phương pháp thực hiện đẻ chỉ huy

Tùy vào tình trạng cổ tử cung, tuổi thai và sức khỏe của mẹ - bé, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp kích thích chuyển dạ phù hợp để quá trình sinh diễn ra an toàn.

Bóc tách màng ối

Đây là phương pháp đơn giản thường được áp dụng khi cổ tử cung đã có dấu hiệu mở nhẹ. Bác sĩ sẽ đưa ngón tay đã đeo găng vào cổ tử cung và nhẹ nhàng tách màng ối ra khỏi thành tử cung. Thao tác này giúp cơ thể giải phóng hormone tự nhiên kích thích cơn co xuất hiện. Sau khi thực hiện, mẹ có thể cảm thấy đau âm ỉ vùng bụng dưới hoặc ra một ít máu hồng nhạt. Nếu cơ thể đáp ứng tốt, chuyển dạ có thể bắt đầu trong vòng vài giờ đến vài ngày.

Bấm ối kết hợp truyền Oxytocin

Đây là phương pháp đẻ chỉ huy được áp dụng phổ biến trong thực hành sản khoa. Bác sĩ sẽ kết hợp bấm ối và truyền oxytocin qua đường tĩnh mạch nhằm kích thích cơn co tử cung diễn ra đều đặn và hiệu quả hơn.

Các bước thực hiện

Toàn bộ quá trình được thực hiện theo phác đồ chặt chẽ và theo dõi sát sao, bao gồm các bước sau:

• Truyền oxytocin tĩnh mạch: Oxytocin được pha theo đúng phác đồ và truyền nhỏ giọt với liều tăng dần, dưới sự theo dõi sát sao. Mục tiêu là tạo ra các cơn co tử cung đều, phù hợp với tiến triển của cuộc chuyển dạ.
• Bấm ối: Khi điều kiện cổ tử cung thuận lợi, bác sĩ sẽ tiến hành bấm ối và xé rộng màng ối để tăng hiệu quả kích thích cơn co.
• Điều chỉnh theo đáp ứng của mẹ và thai nhi: Tùy vào cường độ và tần suất cơn co, bác sĩ sẽ điều chỉnh tốc độ truyền Oxytocin cho phù hợp. Nếu cơn co quá mạnh hoặc quá dày, thuốc sẽ được giảm liều để đảm bảo an toàn.

Đặt bóng Foley

Đây là phương pháp cơ học giúp làm mở cổ tử cung. Phương pháp được thực hiện bằng cách đưa một ống thông Foley qua lỗ trong cổ tử cung. Sau đó, bác sĩ bơm khoảng 10ml dung dịch muối sinh lý 0,9% vào bóng để tạo áp lực cơ học, giúp cổ tử cung mở dần. Khi cổ tử cung đạt độ mở khoảng 3cm, ống thông sẽ tự tuột ra ngoài. Lúc này, chuyển dạ có thể bắt đầu hoặc bác sĩ sẽ kết hợp truyền tĩnh mạch Oxytocin nếu cần thiết để tăng hiệu quả kích thích cơn co tử cung.

Sử dụng thuốc Prostaglandin

Prostaglandin là loại thuốc giúp làm mềm và “làm chín” cổ tử cung trước khi bước vào chuyển dạ thực sự. Thuốc có thể được đặt âm đạo hoặc sử dụng theo chỉ định của bác sĩ. Khi cổ tử cung đã mềm và mở tốt, cơn co tử cung sẽ xuất hiện dễ dàng hơn.

Phương pháp này thường được áp dụng trước khi truyền Oxytocin nhằm tăng khả năng thành công của đẻ chỉ huy.

Những biến chứng có thể xảy ra khi thực hiện phương pháp đẻ chỉ huy

Giống như bất kỳ can thiệp y khoa nào, đẻ chỉ huy cũng tiềm ẩn một số rủi ro nhất định. Tuy nhiên, các biến chứng này tương đối hiếm và luôn được bác sĩ theo dõi sát để xử trí kịp thời. Một số tình huống có thể gặp bao gồm:

• Cơn co tử cung quá mạnh hoặc quá dày: Khi truyền Oxytocin, nếu cơ thể đáp ứng quá mức, cơn co có thể trở nên mạnh và liên tục khiến mẹ đau nhiều hơn. Trong trường hợp hiếm, tử cung có thể bị quá kích thích và cần được xử trí ngay để đảm bảo an toàn.
• Ảnh hưởng đến tim thai sau bấm ối: Sau khi bấm ối, đầu thai nhi sẽ tì sát vào cổ tử cung, giúp chuyển dạ tiến triển nhanh hơn. Tuy nhiên, nếu có yếu tố như dây rốn quấn cổ hoặc sa dây rốn, tim thai có thể bị ảnh hưởng và cần theo dõi chặt chẽ.
• Thai suy nếu chuyển dạ không được theo dõi tốt: Nếu cơn co quá mạnh, kéo dài hoặc cuộc chuyển dạ không tiến triển phù hợp, thai nhi có thể xuất hiện dấu hiệu suy. Khi đó, bác sĩ sẽ ngừng phương pháp đẻ chỉ huy và chuyển sang phương án an toàn hơn như sinh mổ nếu cần.

Đẻ chỉ huy là phương pháp kích thích chuyển dạ được áp dụng khi có chỉ định y khoa nhằm đảm bảo an toàn cho mẹ và thai nhi. Việc hiểu rõ đẻ chỉ huy là gì sẽ giúp mẹ chủ động hơn trong quá trình theo dõi thai kỳ và chuẩn bị cho cuộc sinh. Mọi quyết định thực hiện cần dựa trên đánh giá chuyên môn của bác sĩ để lựa chọn phương án phù hợp và an toàn nhất.