Quá trình gây tê ngoài màng cứng khi chuyển dạ như thế nào?

Gây tê ngoài màng cứng là phương pháp giảm đau phổ biến trong quá trình chuyển dạ, giúp sản phụ giảm đau nhưng vẫn tỉnh táo trong suốt cuộc sinh. Hiện nay, kỹ thuật này được áp dụng rộng rãi nhờ hiệu quả giảm đau tốt và độ an toàn cao khi thực hiện đúng chỉ định.

Gây tê ngoài màng cứng là gì?

Ngoài màng cứng là khoảng không gian nằm bên ngoài lớp màng bao quanh tủy sống. Trong kỹ thuật gây tê ngoài màng cứng, bác sĩ sẽ đưa thuốc tê vào khoang này thông qua một ống thông nhỏ nhằm ngăn chặn tạm thời các tín hiệu đau truyền từ tử cung và vùng chậu lên não.

Khác với gây mê toàn thân khiến người bệnh mất ý thức hoàn toàn, gây tê ngoài màng cứng chỉ làm giảm hoặc mất cảm giác đau ở phần thân dưới. Sản phụ vẫn tỉnh táo, có thể nói chuyện, nghe hướng dẫn và tham gia tích cực trong cuộc sinh.

Quá trình gây tê ngoài màng cứng khi chuyển dạ

Một ca gây tê ngoài màng cứng thường được thực hiện bởi bác sĩ gây mê hồi sức và kéo dài khoảng 10 - 20 phút với các bước sau:

Thăm khám và đánh giá trước thủ thuật

Trước khi tiến hành gây tê, bác sĩ sẽ kiểm tra sức khỏe tổng quát của sản phụ, đánh giá tình trạng chuyển dạ, tiền sử bệnh lý, dị ứng thuốc và các xét nghiệm cần thiết. Đây là bước quan trọng nhằm đảm bảo kỹ thuật được thực hiện an toàn.

Sản phụ cũng sẽ được giải thích về quy trình, tác dụng, lợi ích và các nguy cơ có thể gặp để chuẩn bị tâm lý tốt hơn. Trong nhiều trường hợp, bác sĩ yêu cầu truyền dịch trước nhằm hạn chế nguy cơ tụt huyết áp sau gây tê.

Chuẩn bị tư thế

Khi thực hiện thủ thuật, sản phụ thường được hướng dẫn ngồi cong lưng hoặc nằm nghiêng co người. Tư thế này giúp các khe đốt sống mở rộng, tạo điều kiện để bác sĩ xác định chính xác vị trí đưa kim vào khoang ngoài màng cứng.

Trong quá trình thao tác, sản phụ cần giữ yên cơ thể để tránh ảnh hưởng đến độ chính xác của thủ thuật.

Sát khuẩn và gây tê tại chỗ

Vùng lưng sẽ được sát khuẩn kỹ nhằm giảm nguy cơ nhiễm trùng. Sau đó, bác sĩ tiêm một lượng nhỏ thuốc tê vào da để giảm cảm giác đau khi đưa kim gây tê chính vào. Thông thường, người bệnh chỉ cảm thấy hơi châm chích hoặc căng tức nhẹ ở vùng lưng trong vài giây đầu.

Đặt kim và luồn ống thông ngoài màng cứng

Bác sĩ sử dụng kim chuyên dụng đưa vào khoang ngoài màng cứng. Khi xác định đúng vị trí, một ống thông mềm nhỏ sẽ được luồn qua kim vào khoang ngoài màng cứng. Sau đó kim được rút ra, chỉ để lại ống thông cố định trên lưng. Ống thông này cho phép thuốc tê được truyền liên tục hoặc bổ sung thêm khi cần mà không phải chọc kim nhiều lần.

Đây là bước quan trọng nhất của quy trình và thường chỉ kéo dài khoảng 10 - 20 phút nếu diễn ra thuận lợi.

Tiêm thuốc tê và theo dõi hiệu quả

Sau khi đặt ống thông thành công, thuốc tê bắt đầu được bơm vào khoang ngoài màng cứng. Thuốc sẽ tác động lên các dây thần kinh dẫn truyền cảm giác đau ở vùng bụng dưới và vùng chậu.

Khoảng 10 - 20 phút sau, sản phụ sẽ cảm nhận cơn đau giảm rõ rệt. Nhiều người chỉ còn cảm giác căng tức nhẹ khi xuất hiện cơn co tử cung.

Trong suốt cuộc sinh, bác sĩ và nữ hộ sinh sẽ liên tục theo dõi:

• Huyết áp;
• Mạch;
• Nhịp tim thai;
• Mức độ giảm đau;
• Tình trạng vận động của sản phụ.

Liều thuốc có thể được điều chỉnh tùy mức độ đau và tiến triển của quá trình chuyển dạ.

Khi nào nên thực hiện gây tê ngoài màng cứng?

Thời điểm gây tê ngoài màng cứng thích hợp nhất là khi cơn đau đã xuất hiện rõ rệt và có chỉ định y khoa cụ thể nhằm đảm bảo hiệu quả giảm đau đồng thời hạn chế các nguy cơ không mong muốn.

• Sản phụ có yêu cầu giảm đau vì ngưỡng chịu đau thấp.
• Tử cung đã mở từ 3 - 4cm và có các cơn co thắt đều đặn, mạnh mẽ. Song, còn tùy thuộc vào quyết định của bác sĩ đối với từng trường hợp cụ thể.
• Sản phụ bị kiệt sức do quá trình chuyển dạ kéo dài.
• Trong một số trường hợp có bệnh lý nền như cao huyết áp, gây tê giúp ổn định huyết áp cho mẹ trong khi đau.

Những tác dụng không mong muốn và rủi ro có thể gặp

Dù là kỹ thuật an toàn, gây tê ngoài màng cứng vẫn có những rủi ro mà mẹ bầu cần lưu ý:

• Tụt huyết áp: Đây là tác dụng phụ phổ biến nhất. Thuốc tê có thể làm giãn mạch máu khiến huyết áp người mẹ giảm xuống. Bác sĩ sẽ theo dõi liên tục và truyền dịch để ổn định tình trạng này.
• Đau đầu sau sinh: Nếu kim gây tê vô tình làm thủng màng cứng gây rò rỉ dịch não tủy, mẹ có thể bị đau đầu dữ dội sau khi thuốc tê hết tác dụng. Tỷ lệ này khá thấp và có thể điều trị được.
• Run rẩy hoặc ngứa: Một số sản phụ có phản ứng nhẹ với thuốc tê dẫn đến tình trạng run người hoặc ngứa ngáy da, nhưng sẽ tự hết sau vài giờ.
• Tê yếu chân: Đôi khi thuốc tê khiến mẹ khó cử động chân hoặc cảm thấy nặng nề ở chi dưới trong một thời gian ngắn.
• Kéo dài thời gian rặn đẻ: Do giảm cảm giác ở vùng chậu, một số mẹ có thể gặp khó khăn trong việc cảm nhận thời điểm cần rặn, dẫn đến giai đoạn 2 của cuộc chuyển dạ kéo dài hơn.

Quá trình gây tê ngoài màng cứng khi chuyển dạ bao gồm nhiều bước từ thăm khám, đặt ống thông ngoài màng cứng đến theo dõi liên tục trong suốt cuộc sinh nhằm đảm bảo hiệu quả và an toàn. Gây tê ngoài màng cứng không chỉ là một thủ thuật y tế mà là một bước tiến giúp nhiều sản phụ cảm thấy thoải mái hơn trong quá trình sinh con. Việc trao đổi kỹ với bác sĩ trước sinh sẽ giúp sản phụ hiểu rõ lợi ích, nguy cơ và lựa chọn phương pháp phù hợp nhất cho mình.