Hội chứng Kounis là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách xử trí

Hội chứng Kounis là một tình trạng không thường gặp, liên quan đến phản ứng dị ứng và hệ tim mạch. Bệnh có thể biểu hiện với đau ngực, khó thở hoặc các triệu chứng dị ứng đi kèm. Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí giúp chủ động hơn khi tình trạng này xảy ra.

Hội chứng Kounis là gì?

Hội chứng Kounis là hội chứng mạch vành cấp hoặc co thắt động mạch vành xảy ra trong bối cảnh phản ứng quá mẫn, phản ứng dị ứng hoặc phản vệ. Các chất trung gian được giải phóng trong phản ứng viêm, đặc biệt từ dưỡng bào, có thể gây co thắt động mạch vành, tổn thương mảng xơ vữa hoặc hình thành huyết khối.

Hội chứng Kounis thường được phân thành ba thể kinh điển dựa trên tình trạng động mạch vành và cơ chế tổn thương.

• Type I thường xảy ra ở người chưa có bệnh mạch vành đáng kể. Trong trường hợp này, phản ứng dị ứng có thể gây co thắt động mạch vành, làm giảm tạm thời lượng máu cung cấp cho cơ tim.
• Type II thường gặp ở người đã có bệnh mạch vành hoặc xơ vữa động mạch. Phản ứng dị ứng có thể gây co thắt động mạch vành hoặc tác động lên mảng xơ vữa, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện biến cố mạch vành cấp.
• Type III liên quan đến huyết khối trong stent động mạch vành trong bối cảnh phản ứng quá mẫn, có thể dẫn đến tắc stent và hội chứng mạch vành cấp. Đây là thể cần được đánh giá và xử trí kịp thời do có thể ảnh hưởng đáng kể đến dòng máu qua động mạch vành.

Hội chứng Kounis có nguy hiểm không?

Hội chứng Kounis có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tim mạch, tuy nhiên mức độ nguy hiểm ở mỗi người không giống nhau. Tiên lượng phụ thuộc vào mức độ phản ứng dị ứng, tình trạng động mạch vành cũng như mức độ tổn thương tim đi kèm. Nếu phản ứng quá mẫn nghiêm trọng hoặc không được xử trí kịp thời, người bệnh có thể đồng thời đối mặt với các biến chứng tim mạch và tình trạng phản vệ đe dọa tính mạng.

Hội chứng Kounis có thể gây thiếu máu cơ tim do động mạch vành bị co thắt hoặc bị ảnh hưởng bởi các tổn thương liên quan. Trong một số trường hợp, tình trạng này có thể tiến triển thành nhồi máu cơ tim. Người bệnh cũng có nguy cơ xuất hiện rối loạn nhịp tim, đặc biệt khi cơ tim bị thiếu máu hoặc tổn thương. Nếu tình trạng nghiêm trọng, người bệnh có thể bị suy tim hoặc sốc. Bên cạnh đó, nếu phản ứng dị ứng tiến triển thành phản vệ, tình trạng này có thể đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu và điều trị kịp thời.

Nguyên nhân và yếu tố kích hoạt hội chứng Kounis

Hội chứng Kounis có thể xuất hiện sau khi cơ thể tiếp xúc với nhiều tác nhân gây phản ứng dị ứng hoặc quá mẫn như:

• Một số trường hợp được ghi nhận sau khi sử dụng kháng sinh, thuốc giảm đau hoặc thuốc chống viêm, cũng như một số thuốc gây mê và thuốc dùng trong điều trị.
• Một số thực phẩm có khả năng gây phản ứng dị ứng nghiêm trọng và trong những trường hợp hiếm gặp có thể liên quan đến hội chứng Kounis.
• Côn trùng đốt, đặc biệt là ong hoặc các loại côn trùng có nọc độc, cũng có thể là tác nhân kích hoạt.
• Latex và một số chất tiếp xúc khác cũng được ghi nhận có khả năng gây phản ứng quá mẫn ở người nhạy cảm.
• Ngoài thuốc, thực phẩm và các tác nhân từ môi trường, một số thủ thuật hoặc can thiệp y tế cũng có thể gây phản ứng quá mẫn và khởi phát hội chứng Kounis.

Triệu chứng của hội chứng Kounis

Biểu hiện của hội chứng Kounis có thể kết hợp giữa triệu chứng dị ứng và dấu hiệu liên quan đến tim mạch.

Triệu chứng tim mạch

Triệu chứng tim mạch có thể gồm đau hoặc tức ngực, khó thở, hồi hộp, chóng mặt hoặc ngất. Người bệnh có thể xuất hiện thay đổi điện tâm đồ, rối loạn nhịp tim, thiếu máu cơ tim hoặc tổn thương cơ tim tùy mức độ. Người bệnh cũng có thể bị chóng mặt, choáng váng hoặc ngất. Rối loạn nhịp tim hoặc tụt huyết áp có thể xuất hiện, đặc biệt khi hội chứng Kounis đi kèm phản vệ hoặc có tổn thương tim mạch đáng kể.

Triệu chứng dị ứng

Bên cạnh các biểu hiện tim mạch, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng dị ứng như nổi mề đay, ngứa hoặc đỏ da. Một số trường hợp có thể bị phù môi, lưỡi hoặc vùng mặt. Khi đường hô hấp bị ảnh hưởng, người bệnh có thể khò khè, khó thở do co thắt phế quản. Các triệu chứng tiêu hóa như đau bụng, buồn nôn hoặc nôn cũng có thể xuất hiện trong một số phản ứng dị ứng.

Khi nào cần cấp cứu?

Cần tìm kiếm sự trợ giúp y tế khẩn cấp khi xuất hiện đau ngực đột ngột hoặc kéo dài, khó thở, khò khè hoặc cảm giác nghẹt thở. Các dấu hiệu như ngất, lơ mơ hoặc tụt huyết áp cũng cần được xử trí cấp cứu. Đặc biệt, nếu triệu chứng dị ứng xuất hiện đồng thời với dấu hiệu tim mạch, cần nghĩ đến khả năng phản ứng nghiêm trọng và không nên chờ triệu chứng tự cải thiện. Việc cấp cứu và đánh giá sớm có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế nguy cơ biến chứng.

Cách xử trí hội chứng Kounis

Hội chứng Kounis cần được đánh giá và xử trí tại cơ sở y tế vì tình trạng này có thể đồng thời ảnh hưởng đến phản ứng dị ứng và hệ tim mạch.

Xử trí phản ứng dị ứng hoặc phản vệ

Nếu xác định hoặc nghi ngờ tác nhân đang gây phản ứng, cần ngừng tiếp xúc hoặc ngừng thuốc nghi ngờ nếu phù hợp, đồng thời nhanh chóng đánh giá và xử trí phản vệ cũng như tình trạng tim mạch. Nếu người bệnh có phản vệ, Adrenaline tiêm bắp là thuốc điều trị đầu tay và cần được sử dụng càng sớm càng tốt theo hướng dẫn cấp cứu phản vệ. Sự hiện diện của bệnh tim mạch không phải là lý do để trì hoãn adrenaline khi có chỉ định; người bệnh cần được theo dõi sát về tim mạch và hô hấp.

Xử trí tình trạng mạch vành

Điện tâm đồ, huyết áp, nhịp tim và tình trạng hô hấp thường được theo dõi để phát hiện sớm những bất thường. Điều trị tim mạch được cá thể hóa theo type Kounis, tình trạng huyết động, mức độ co thắt hoặc tổn thương động mạch vành và có hay không hội chứng mạch vành cấp. Bác sĩ có thể cân nhắc thuốc điều trị co thắt động mạch vành, điều trị hội chứng mạch vành cấp hoặc can thiệp động mạch vành khi có chỉ định.

Vì sao cần thận trọng khi lựa chọn thuốc?

Hội chứng Kounis cần được xử trí đồng thời cả phản ứng quá mẫn và tổn thương tim mạch. Nếu người bệnh có phản vệ, Adrenaline tiêm bắp vẫn là điều trị đầu tay và không nên trì hoãn khi có chỉ định. Đồng thời, người bệnh cần được theo dõi sát huyết áp, nhịp tim, điện tâm đồ và tình trạng hô hấp, các thuốc điều trị tim mạch khác được lựa chọn tùy từng trường hợp.

Hội chứng Kounis cần được nghĩ đến khi người bệnh xuất hiện các biểu hiện tim mạch trong bối cảnh phản ứng dị ứng, quá mẫn hoặc phản vệ. Việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và thăm khám kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong đánh giá mức độ nghiêm trọng và lựa chọn hướng xử trí phù hợp.