Khàn tiếng nhưng không đau họng là gì? Nguyên nhân và cách khắc phục

Khàn tiếng nhưng không bị đau họng là tình trạng rối loạn giọng nói khá phổ biến, trong đó âm thanh phát ra trở nên trầm, đục hoặc khó nghe rõ dù người bệnh không cảm thấy đau rát vùng họng. Đây có thể là dấu hiệu của nhiều vấn đề liên quan đến dây thanh âm hoặc các yếu tố tác động từ lối sống và sức khỏe.

Khàn tiếng nhưng không đau họng là gì?

Khàn tiếng nhưng không kèm đau họng là tình trạng giọng nói bị thay đổi so với bình thường, trở nên trầm, đục và khó nghe rõ. Người bệnh thường phải cố gắng khi nói nhưng âm thanh phát ra không còn trong và rõ ràng. Dù giọng bị khàn, cổ họng lại không xuất hiện cảm giác đau rát. Tình trạng này thường liên quan đến tổn thương tại dây thanh, thay vì các bệnh lý ở họng như viêm họng, viêm amidan hay viêm VA.

Nguyên nhân gây khàn tiếng nhưng không đau họng

Có nhiều yếu tố có thể dẫn đến tình trạng khàn tiếng nhưng không kèm đau họng. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp nhất:

Trào ngược dạ dày - thực quản

Trào ngược dạ dày thực quản xảy ra khi axit dạ dày trào ngược lên thực quản và có thể tiếp xúc vùng thanh quản. Tình trạng này gây kích thích dây thanh, dẫn đến phù nề và thay đổi chất lượng giọng nói, khiến người bệnh bị khàn tiếng dù không đau họng.

Suy giáp

Suy giáp có thể làm giảm hoạt động chuyển hóa của cơ thể, ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng dây thanh âm. Người bệnh thường có giọng nói trầm hơn, yếu hơn hoặc khàn nhẹ kéo dài.

Polyp hoặc u nang dây thanh âm

Polyp dây thanh âm và các u nang là những tổn thương lành tính trên dây thanh, làm cản trở sự rung động bình thường của thanh quản. Điều này dẫn đến khàn tiếng, giọng nói không ổn định và dễ bị hụt hơi khi nói.

Liệt dây thần kinh quặt ngược thanh quản

Tổn thương dây thần kinh quặt ngược thanh quản có thể làm giảm hoặc mất khả năng điều khiển dây thanh âm. Người bệnh có biểu hiện khàn tiếng nặng, thậm chí mất tiếng, kèm khó nuốt hoặc khó thở trong một số trường hợp.

Sử dụng corticosteroid dạng hít kéo dài

Việc dùng corticosteroid dạng hít lâu dài có thể gây lắng đọng thuốc tại vùng thanh quản, dẫn đến kích ứng và viêm nhẹ dây thanh âm. Hậu quả là giọng nói trở nên khàn hoặc yếu đi theo thời gian.

Ung thư phổi hoặc ung thư thanh quản

Ung thư phổi hoặc các khối u vùng thanh quản có thể chèn ép hoặc phá hủy cấu trúc dây thần kinh và dây thanh. Điều này gây khàn tiếng kéo dài, tiến triển nặng dần theo thời gian.

Dị ứng

Khi hít phải các chất gây dị ứng trong không khí, hệ miễn dịch có thể nhận diện nhầm chúng là tác nhân nguy hiểm và kích hoạt phản ứng bảo vệ bằng cách giải phóng histamin từ các tế bào miễn dịch. Quá trình này gây ra phản ứng viêm, đồng thời làm tăng tiết chất nhầy.

Chất nhầy có thể hút ẩm, khiến dây thanh âm bị khô hơn. Khi nói, sự ma sát tăng lên giữa các cấu trúc thanh quản dẫn đến kích ứng và sưng viêm.

Hậu quả là người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng giống cảm lạnh như khàn tiếng, khô và rát họng, ho, hắt hơi, tăng tiết đờm hoặc chất nhầy, giọng nói yếu hoặc khó rõ.

Các yếu tố môi trường thường gây viêm thanh quản liên quan đến dị ứng bao gồm phấn hoa từ cây cối, cỏ và cỏ dại; nấm mốc và bào tử nấm; khói thuốc lá; ô nhiễm không khí; khói hóa chất; mạt bụi và lông hoặc vảy da động vật.

Đột quỵ

Sau đột quỵ, bệnh lý hoặc chấn thương vùng thanh quản, hai dây thanh có thể bị liệt và các cơ tham gia vào quá trình phát âm cũng bị suy yếu.

Giọng nói được tạo ra khi luồng không khí từ phổi đi qua thanh quản, làm rung các dây thanh âm. Âm thanh sau đó được cộng hưởng tại vùng hầu, khoang miệng và khoang mũi, rồi được điều chỉnh thành lời nói nhờ sự phối hợp của các cơ phát âm như lưỡi, môi và cơ mặt.

Khi xảy ra đột quỵ hoặc tổn thương não, dây thanh âm có thể bị ảnh hưởng dẫn đến liệt. Tình trạng liệt một hoặc cả hai dây thanh sẽ làm suy giảm đáng kể khả năng phát âm và ảnh hưởng đến chất lượng giọng nói.

Chấn thương thanh quản

Chấn thương vùng thanh quản, đặc biệt là tổn thương sụn hoặc dây thanh, có thể làm thay đổi cơ chế rung của dây thanh âm. Người bệnh thường bị khàn tiếng hoặc thay đổi giọng nói ngay sau chấn thương.

Rối loạn phát âm

Rối loạn phát âm là tình trạng giảm khả năng điều khiển giọng nói do yếu tố thần kinh hoặc chức năng. Người bệnh gặp khó khăn khi phát âm, giọng nói yếu hoặc không ổn định dù cấu trúc thanh quản có thể không tổn thương rõ ràng.

Bị khàn tiếng nhưng không đau họng có sao không?

Khàn tiếng nhưng không kèm đau họng trong đa số trường hợp thường liên quan đến các nguyên nhân lành tính như viêm thanh quản nhẹ, kích ứng dây thanh, sử dụng giọng nói quá mức hoặc ảnh hưởng từ môi trường. Những tình trạng này thường có thể tự cải thiện sau một thời gian nghỉ ngơi và chăm sóc phù hợp. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan nếu tình trạng khàn tiếng kéo dài và kèm theo những dấu hiệu bất thường. Cần theo dõi thời gian kéo dài của triệu chứng và các dấu hiệu đi kèm là rất quan trọng để phát hiện sớm và xử lý kịp thời nếu có bất thường.

Khi nào cần đi thăm khám bác sĩ?

Khi xuất hiện tình trạng khàn tiếng nhưng không kèm đau họng, người bệnh nên đến khám chuyên khoa Tai Mũi Họng sớm nếu triệu chứng kéo dài trên 2 tuần hoặc đi kèm các dấu hiệu cảnh báo sau:

• Mất giọng đột ngột hoặc không thể phát âm trong hơn 24 giờ.
• Khó thở hoặc thở kèm tiếng rít bất thường.
• Đau vùng cổ, cảm giác vướng nghẹn hoặc khó nuốt.
• Ho ra máu hoặc đờm có lẫn máu.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân, xuất hiện khối bất thường ở vùng cổ.
• Tình trạng khàn tiếng tái diễn nhiều lần hoặc kéo dài dai dẳng.

Cách trị khi bị khàn tiếng nhưng không đau họng

Tùy thuộc vào nguyên nhân gây khàn tiếng, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Điều trị khàn tiếng lành tính (không do ung thư)

Đối với các nguyên nhân lành tính, khàn tiếng thường có thể cải thiện bằng thuốc và các biện pháp hỗ trợ.

Bên cạnh đó, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp tại nhà như sử dụng trà thảo dược, giữ độ ẩm không khí, hạn chế tiếp xúc với dị nguyên, đồng thời tránh rượu bia và không hút thuốc lá.

Trong trường hợp có hạt, nang hoặc polyp dây thanh, nếu điều trị nội khoa và chăm sóc hỗ trợ không mang lại hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp phẫu thuật để cải thiện triệu chứng.

Điều trị khàn tiếng do ung thư

Phác đồ điều trị sẽ phụ thuộc vào phương pháp điều trị ung thư nền. Các lựa chọn phổ biến gồm:

• Hóa trị: Sử dụng thuốc hóa chất liều cao nhằm tiêu diệt tế bào ung thư, tuy nhiên có thể gây ra tác dụng phụ như rụng tóc, mệt mỏi, chán ăn.
• Xạ trị: Dùng tia bức xạ năng lượng cao để phá hủy tế bào ung thư và hạn chế sự phát triển của chúng.
• Phẫu thuật: Loại bỏ khối u, sau đó có thể kết hợp thêm xạ trị hoặc hóa trị để tăng hiệu quả điều trị.

Liệu pháp miễn dịch

Sử dụng các chất ức chế điểm kiểm soát miễn dịch giúp hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư hiệu quả hơn.

Liệu pháp nội tiết

Dùng thuốc nội tiết nhằm ngăn chặn nguồn hormone nuôi dưỡng tế bào ung thư, từ đó làm chậm hoặc ức chế sự phát triển của khối u.

Chăm sóc giảm nhẹ

Hướng đến việc giảm triệu chứng và hạn chế tác dụng phụ của điều trị ung thư, bao gồm sử dụng thuốc giảm đau, thuốc chống nôn, phục hồi chức năng và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng.

Bên cạnh chăm sóc thể chất, chăm sóc giảm nhẹ còn hỗ trợ tâm lý cho người bệnh, giúp giảm bớt lo âu, căng thẳng, sợ hãi và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Phòng tránh khàn tiếng nhưng không đau họng

Bạn có thể phòng ngừa hiệu quả tình trạng khàn tiếng nhưng không kèm đau họng bằng cách điều chỉnh thói quen sinh hoạt, bảo vệ dây thanh và duy trì độ ẩm phù hợp cho vùng họng. Tình trạng này thường liên quan đến việc sử dụng giọng nói quá mức, trào ngược dạ dày - thực quản hoặc rối loạn nội tiết.

Các biện pháp phòng ngừa và chăm sóc bao gồm:

• Cho dây thanh nghỉ ngơi: Hạn chế nói quá nhiều, nói lớn hoặc la hét trong thời gian dài vì có thể khiến dây thanh âm bị căng và tổn thương. Người thường xuyên sử dụng giọng nói trong công việc như giáo viên, nhân viên bán hàng hoặc ca sĩ nên dành thời gian nghỉ giọng hợp lý. Ngoài ra, không nên nói thầm vì việc này cũng làm tăng áp lực lên dây thanh âm.
• Uống đủ nước ấm: Giúp giữ ẩm niêm mạc họng, làm dịu thanh quản và giảm kích ứng. Tránh đồ uống lạnh hoặc nước đá.
• Tránh chất kích thích: Thuốc lá, rượu bia và cà phê có thể làm khô niêm mạc họng và ảnh hưởng tiêu cực đến dây thanh âm. Khói thuốc lá còn có thể gây viêm kéo dài tại thanh quản, làm tăng nguy cơ khàn tiếng mạn tính. Việc hạn chế hoặc tránh hoàn toàn các chất này sẽ giúp bảo vệ giọng nói tốt hơn.
• Duy trì môi trường sống phù hợp: Có thể sử dụng máy tạo độ ẩm khi không khí khô hoặc khi dùng điều hòa thường xuyên.
• Kiểm soát trào ngược dạ dày: Không ăn quá no vào buổi tối, tránh nằm ngay sau khi ăn để hạn chế axit trào ngược lên thanh quản, gây tổn thương dây thanh.

Khàn tiếng nhưng không kèm đau họng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó một số nguyên nhân lành tính thường không quá nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu người bệnh chủ quan và để tình trạng kéo dài mà không can thiệp, bệnh có thể tiến triển và gây ra các biến chứng phức tạp, khó kiểm soát hơn. Đối với các nguyên nhân ác tính, đặc biệt là ung thư, việc phát hiện và điều trị sớm có ý nghĩa quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng sống.