Lên xuống cầu thang sau đột quỵ: Nhiều người té ngã ngay trong nhà vì quá chủ quan

Vì sao cầu thang là “nỗi sợ” của nhiều người sau đột quỵ?

Nhiều bệnh nhân sau đột quỵ có thể đi lại trên mặt phẳng khá ổn nhưng lại chững người khi gặp cầu thang. Có người bước không đều, kéo lê chân hoặc không đủ lực để nhấc chân lên bậc cao.

Lên xuống cầu thang đòi hỏi cơ thể phải phối hợp rất nhiều yếu tố cùng lúc: sức cơ chân, khả năng giữ thăng bằng, phản xạ và định hướng không gian. Trong khi đó, đột quỵ thường làm một bên cơ thể yếu hơn, khiến việc giữ trọng tâm trở nên khó khăn.

Điều nguy hiểm là nhiều cú té ngã xảy ra ngay trong nhà, đặc biệt ở khu vực cầu thang. Chỉ cần bước hụt một bậc, mất thăng bằng hoặc phản xạ không kịp, người bệnh có thể chấn thương nghiêm trọng.

Người bệnh thường nóng vội vì muốn tự lập sớm

Sau thời gian dài cần người chăm sóc, nhiều bệnh nhân rất muốn tự đi lại để bớt phụ thuộc vào gia đình. Có người cố tự leo cầu thang khi chưa đủ vững chỉ vì ngại làm phiền người thân.

Tâm lý này khá dễ hiểu, nhưng cũng khiến nhiều người gặp tai nạn trong giai đoạn phục hồi. Một cú ngã không chỉ gây đau mà còn làm bệnh nhân mất tự tin, sợ vận động và hồi phục chậm hơn sau đó.

Các chuyên viên phục hồi chức năng thường nhắc rằng khả năng đi trên mặt phẳng và leo cầu thang đòi hỏi mức độ kiểm soát thăng bằng và phối hợp vận động khác nhau. Người bệnh cần tập riêng kỹ năng này thay vì tự thử theo cảm giác.

Nguyên tắc quan trọng khi lên cầu thang

Trong giai đoạn đầu, người bệnh nên luôn có tay vịn hoặc người hỗ trợ bên cạnh khi tập cầu thang. Một số người bệnh cũng có thể cần dùng gậy, khung tập đi hoặc nẹp cổ chân theo hướng dẫn của chuyên viên phục hồi chức năng để giảm nguy cơ té ngã.

Một nguyên tắc thường được hướng dẫn là: “chân khỏe lên trước”. Khi bước lên, chân khỏe sẽ bước lên bậc trước để tạo lực nâng cơ thể, sau đó chân yếu mới theo lên cùng bậc.

Nhiều người cố bước xen kẽ như bình thường quá sớm khiến chân yếu không đủ lực giữ cơ thể. Điều này dễ gây mất thăng bằng và té ngã.

Người bệnh cũng nên bước chậm, nhìn rõ từng bậc và tránh vừa đi vừa cầm nhiều đồ vật.

Xuống cầu thang thường khó hơn đi lên

Không ít bệnh nhân nghĩ đi xuống sẽ nhẹ hơn vì “không cần dùng sức nhiều”. Nhưng thực tế, xuống cầu thang đòi hỏi khả năng kiểm soát thăng bằng và chịu lực rất tốt.

Khi đi xuống, nguyên tắc thường là “chân yếu xuống trước”. Điều này giúp chân khỏe giữ vai trò nâng đỡ cơ thể phía sau. Nếu bước quá nhanh hoặc kiểm soát trọng tâm không tốt, người bệnh rất dễ chúi người về phía trước. Đây là nguyên nhân phổ biến dẫn đến té ngã ở người sau đột quỵ.

Những ngày cơ thể mệt, chóng mặt hoặc chân yếu hơn bình thường, người bệnh không nên cố leo cầu thang một mình.

Những điều trong nhà có thể giúp giảm nguy cơ té ngã

Nhiều gia đình chỉ chú ý tập luyện mà quên mất việc chỉnh sửa không gian sống cho an toàn hơn. Cầu thang nên đủ sáng, có tay vịn chắc chắn và không để vật cản trên lối đi. Các bậc trơn hoặc quá tối khiến người sau đột quỵ khó quan sát và dễ bước hụt.

Nếu người bệnh còn yếu nhiều, gia đình có thể cân nhắc hạn chế việc phải lên xuống cầu thang liên tục trong ngày để tránh quá sức. Nếu người bệnh đột ngột yếu hơn, chóng mặt nhiều, mất thăng bằng tăng lên hoặc té ngã lặp lại, gia đình nên đưa người bệnh đi khám để được đánh giá lại tình trạng thần kinh và khả năng vận động.

Đừng xem việc bám tay vịn là “yếu đuối”

Nhiều bệnh nhân bỏ tay vịn hoặc cố đi nhanh vì muốn chứng minh mình đã khỏe lại. Nhưng phục hồi sau đột quỵ không phải cuộc đua tốc độ.

Một bước đi an toàn luôn quan trọng hơn việc cố gắng tự lập quá sớm. Với nhiều người, việc tự lên xuống được cầu thang sau đột quỵ chính là cột mốc lớn cho thấy cơ thể đang dần lấy lại sự độc lập.