• Thực phẩm chức năng

  • Dược mỹ phẩm

  • Thuốc

  • Chăm sóc cá nhân

  • Thiết bị y tế

  • Tiêm chủng

  • Bệnh & Góc sức khỏe

  • Hệ thống nhà thuốc

    1. /
    2. Góc sức khỏe/
    3. Phòng bệnh & Sống khoẻ

    Liên cầu khuẩn nhóm A là gì? Những thông tin cần biết

    Thùy Linh

    03/11/2026

    Kích thước chữ

    Liên cầu khuẩn nhóm A là vi khuẩn có thể gây ra nhiều bệnh nhiễm trùng, từ viêm họng, nhiễm trùng da đến những biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị phù hợp. Vậy vi khuẩn này lây qua đường nào, có nguy hiểm không và làm sao để phòng tránh? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ những vấn đề này.

    Liên cầu khuẩn nhóm A là một trong những tác nhân gây nhiễm trùng thường gặp ở người, đặc biệt là trẻ em trong độ tuổi đi học. Phần lớn trường hợp nhiễm khuẩn có thể điều trị hiệu quả, nhưng một số trường hợp có nguy cơ tiến triển thành bệnh nặng hoặc xuất hiện biến chứng sau nhiễm trùng. Việc nhận biết triệu chứng, thăm khám đúng thời điểm và tuân thủ điều trị đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe.

    Liên cầu khuẩn nhóm A là gì?

    Liên cầu khuẩn nhóm A (Group A Streptococcus - GAS) là nhóm vi khuẩn có tên khoa học Streptococcus pyogenes. Đây là vi khuẩn Gram dương, thường tồn tại ở vùng họng hoặc trên da của người và có khả năng gây ra nhiều bệnh nhiễm trùng khác nhau.

    Vi khuẩn này có thể hiện diện ở một số người mà không gây ra triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, khi gây nhiễm trùng, chúng có thể dẫn đến các bệnh lý từ nhẹ đến nặng, tùy thuộc vào vị trí nhiễm khuẩn, đặc điểm của vi khuẩn và tình trạng sức khỏe của người mắc.

    Liên cầu khuẩn nhóm A là nhóm vi khuẩn có tên khoa học Streptococcus pyogenes
    Liên cầu khuẩn nhóm A là nhóm vi khuẩn có tên khoa học Streptococcus pyogenes

    Liên cầu khuẩn nhóm A thường gây viêm họng và các bệnh nhiễm trùng da. Trong một số trường hợp ít gặp, vi khuẩn có thể xâm nhập vào những vị trí vốn không có vi khuẩn như máu hoặc mô sâu, gây nhiễm trùng xâm lấn và đe dọa tính mạng.

    Nguyên nhân và đường lây nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A

    Nguyên nhân gây bệnh là do vi khuẩn Streptococcus pyogenes xâm nhập và phát triển tại các mô của cơ thể. Con người là nguồn chứa quan trọng của vi khuẩn, trong đó người đang mắc bệnh có thể truyền tác nhân gây nhiễm trùng sang người khác. Liên cầu khuẩn nhóm A có thể lây truyền qua nhiều con đường, chủ yếu bao gồm:

    • Đường hô hấp: Vi khuẩn lây qua các giọt bắn chứa mầm bệnh khi người nhiễm khuẩn ho, hắt hơi hoặc nói chuyện ở khoảng cách gần. Nguy cơ lây nhiễm tăng khi tiếp xúc thường xuyên với người mắc bệnh.
    • Tiếp xúc trực tiếp: Việc chạm vào vết thương hoặc vùng da đang nhiễm khuẩn có thể khiến vi khuẩn truyền sang người khác, đặc biệt khi trên da có tổn thương.
    • Tiếp xúc với dịch tiết nhiễm khuẩn: Vi khuẩn có thể lây khi tay tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp rồi đưa lên miệng hoặc mũi. Dùng chung đồ dùng cá nhân bị nhiễm dịch tiết cũng có thể làm tăng nguy cơ.
    • Đường thực phẩm: Một số đợt bùng phát nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A có liên quan đến thực phẩm bị nhiễm khuẩn, mặc dù đây không phải con đường lây truyền phổ biến.

    Môi trường sinh hoạt tập thể như trường học, nhà trẻ hoặc nơi ở đông người có thể tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn lây lan. Ngoài ra, người có vết thương hở, bệnh lý nền hoặc hệ miễn dịch suy yếu có thể có nguy cơ cao hơn đối với một số dạng nhiễm trùng nghiêm trọng.

    Liên cầu khuẩn nhóm A có thể lây truyền qua nhiều con đường
    Liên cầu khuẩn nhóm A có thể lây truyền qua nhiều con đường

    Liên cầu khuẩn nhóm A gây bệnh gì?

    Liên cầu khuẩn nhóm A có thể gây nhiều bệnh lý khác nhau, từ nhiễm trùng khu trú ở họng và da đến các bệnh nhiễm trùng xâm lấn. Mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào vị trí nhiễm khuẩn và khả năng đáp ứng của cơ thể. Một số bệnh thường gặp và đáng chú ý bao gồm:

    • Viêm họng do liên cầu khuẩn: Là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên thường gặp ở trẻ từ 5 đến 15 tuổi. Bệnh thường gây đau họng đột ngột, sốt và đau khi nuốt.
    • Bệnh tinh hồng nhiệt: Là bệnh do các chủng liên cầu khuẩn nhóm A sinh độc tố gây ra, thường xuất hiện cùng viêm họng. Người bệnh có thể sốt, đau họng và nổi ban đỏ với bề mặt da có cảm giác ráp.
    • Chốc lở: Là bệnh nhiễm trùng da nông, thường gặp ở trẻ nhỏ. Tổn thương có thể xuất hiện dưới dạng mụn nước hoặc vết loét nông, sau đó đóng vảy màu vàng mật ong.
    • Viêm mô tế bào: Là tình trạng nhiễm trùng ở các lớp sâu hơn của da và mô dưới da. Vùng tổn thương thường đỏ, sưng, nóng và đau, đôi khi kèm sốt.
    • Viêm cân mạc hoại tử: Là dạng nhiễm trùng mô mềm hiếm gặp nhưng đặc biệt nghiêm trọng. Bệnh có thể tiến triển nhanh và cần được xử trí khẩn cấp tại bệnh viện.
    • Nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A xâm lấn: Xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập vào máu hoặc các mô sâu, có thể gây nhiễm khuẩn huyết và hội chứng sốc nhiễm độc liên cầu khuẩn.

    Ngoài các bệnh nhiễm trùng trực tiếp, liên cầu khuẩn nhóm A còn có thể liên quan đến những biến chứng miễn dịch xuất hiện sau nhiễm khuẩn, điển hình là sốt thấp khớp cấp và viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu khuẩn.

    Triệu chứng khi nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A

    Triệu chứng nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A không giống nhau ở tất cả người bệnh. Biểu hiện phụ thuộc vào cơ quan bị ảnh hưởng, mức độ nhiễm trùng và tình trạng sức khỏe của từng người. Đối với viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A, các triệu chứng thường gặp bao gồm:

    • Đau họng đột ngột: Người bệnh có thể cảm thấy đau rõ khi nuốt, đôi khi ảnh hưởng đến việc ăn uống.
    • Sốt: Nhiệt độ cơ thể tăng, có thể kèm cảm giác mệt mỏi hoặc đau đầu.
    • Amidan sưng đỏ: Amidan có thể xuất hiện các mảng trắng hoặc dịch tiết, nhưng không phải trường hợp nào cũng có biểu hiện này.
    • Hạch cổ sưng đau: Các hạch bạch huyết ở phía trước cổ có thể to lên và gây đau khi chạm vào.
    • Đau bụng, buồn nôn: Những biểu hiện này có thể gặp ở trẻ em mắc viêm họng do liên cầu khuẩn.
    Người bệnh có thể cảm thấy đau rõ khi nuốt, đôi khi ảnh hưởng đến việc ăn uống
    Người bệnh có thể cảm thấy đau rõ khi nuốt, đôi khi ảnh hưởng đến việc ăn uống

    Khác với nhiều bệnh viêm họng do virus, viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A thường không đi kèm ho, sổ mũi, khàn tiếng hoặc viêm kết mạc. Tuy nhiên, chỉ dựa vào triệu chứng không phải lúc nào cũng phân biệt được nguyên nhân do vi khuẩn hay virus.

    Khi nhiễm khuẩn xảy ra ở da, người bệnh có thể xuất hiện vùng da đỏ, sưng đau, nổi mụn nước hoặc hình thành vết loét. Một số trường hợp còn có sốt và cảm giác mệt mỏi toàn thân.

    Nếu xuất hiện đau dữ dội bất thường tại vùng da tổn thương, vùng sưng đỏ lan nhanh, khó thở, lơ mơ hoặc tình trạng toàn thân xấu đi nhanh chóng, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay để đánh giá nguy cơ nhiễm trùng nặng.

    Liên cầu khuẩn nhóm A có nguy hiểm không?

    Liên cầu khuẩn nhóm A có thể gây nguy hiểm, nhưng không phải mọi trường hợp nhiễm khuẩn đều dẫn đến biến chứng nghiêm trọng. Phần lớn các bệnh nhiễm trùng thông thường như viêm họng hoặc chốc lở có thể điều trị hiệu quả khi được phát hiện và xử trí phù hợp.

    Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nhiễm khuẩn có thể gây biến chứng tại chỗ, nhiễm trùng xâm lấn hoặc những phản ứng miễn dịch bất thường sau khi bệnh đã thuyên giảm.

    Các biến chứng đáng chú ý bao gồm:

    • Áp xe quanh amidan: Nhiễm trùng có thể lan đến mô xung quanh amidan, tạo thành ổ mủ và gây đau họng nhiều, khó nuốt hoặc khó há miệng.
    • Sốt thấp khớp cấp: Là biến chứng miễn dịch có thể xuất hiện sau viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A. Bệnh có thể ảnh hưởng đến khớp, tim và hệ thần kinh, trong đó tổn thương van tim là hậu quả cần đặc biệt lưu ý.
    • Viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu khuẩn: Có thể xuất hiện sau nhiễm khuẩn ở họng hoặc da. Người bệnh có thể phù, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu hoặc tăng huyết áp.
    • Hội chứng sốc nhiễm độc liên cầu khuẩn: Là biến chứng hiếm gặp nhưng nguy hiểm, có thể gây tụt huyết áp và suy chức năng nhiều cơ quan.
    • Viêm cân mạc hoại tử: Nhiễm trùng có thể lan nhanh trong các mô mềm, đòi hỏi điều trị khẩn cấp để hạn chế tổn thương và nguy cơ tử vong.

    Điều trị đúng và kịp thời viêm họng do liên cầu khuẩn giúp giảm nguy cơ sốt thấp khớp cấp. Tuy nhiên, điều trị kháng sinh không được chứng minh là có thể phòng ngừa hoàn toàn viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu khuẩn.

    Viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu khuẩn có thể xảy ra sau nhiễm khuẩn họng hoặc da
    Viêm cầu thận cấp sau nhiễm liên cầu khuẩn có thể xảy ra sau nhiễm khuẩn họng hoặc da

    Chẩn đoán bệnh do liên cầu khuẩn nhóm A

    Để chẩn đoán nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A, bác sĩ sẽ đánh giá triệu chứng, thăm khám và chỉ định xét nghiệm khi cần thiết. Phương pháp chẩn đoán phụ thuộc vào vị trí nhiễm khuẩn và loại bệnh đang được nghi ngờ. Đối với viêm họng, bác sĩ có thể sử dụng các phương pháp sau:

    • Khám lâm sàng: Bác sĩ kiểm tra họng, amidan, hạch cổ và các biểu hiện toàn thân. Việc đánh giá giúp xác định khả năng nhiễm liên cầu khuẩn và sự cần thiết của xét nghiệm.
    • Xét nghiệm kháng nguyên nhanh: Mẫu bệnh phẩm được lấy bằng cách phết vùng họng để phát hiện kháng nguyên của vi khuẩn. Phương pháp này cho kết quả nhanh, hỗ trợ quyết định điều trị.
    • Nuôi cấy dịch họng: Mẫu bệnh phẩm được nuôi cấy để xác định sự hiện diện của vi khuẩn. Đây là phương pháp có giá trị trong chẩn đoán viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A.

    Ở trẻ em và thanh thiếu niên có triệu chứng nghi ngờ viêm họng do liên cầu khuẩn, kết quả xét nghiệm kháng nguyên nhanh âm tính thường cần được xác nhận bằng nuôi cấy họng. Đối với người trưởng thành, việc nuôi cấy xác nhận sau xét nghiệm nhanh âm tính thường không cần thiết trong đa số trường hợp.

    Nếu nghi ngờ nhiễm trùng da hoặc nhiễm khuẩn xâm lấn, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, nuôi cấy bệnh phẩm hoặc chẩn đoán hình ảnh tùy tình trạng cụ thể.

    Điều trị liên cầu khuẩn nhóm A

    Điều trị nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A phụ thuộc vào loại bệnh, mức độ nghiêm trọng và tình trạng sức khỏe của người mắc. Mục tiêu là kiểm soát nhiễm trùng, cải thiện triệu chứng, hạn chế lây truyền và giảm nguy cơ biến chứng. Các biện pháp điều trị thường bao gồm:

    • Sử dụng kháng sinh theo chỉ định: Kháng sinh là phương pháp điều trị chính đối với các bệnh nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A được xác định và có chỉ định điều trị. Bác sĩ sẽ lựa chọn loại thuốc, đường dùng và thời gian phù hợp với từng bệnh cảnh.
    • Chăm sóc và giảm triệu chứng: Người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước và ăn thực phẩm dễ nuốt nếu bị đau họng. Các biện pháp giảm sốt, giảm đau có thể được áp dụng theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
    • Điều trị tổn thương da: Trường hợp nhiễm trùng da cần được vệ sinh và chăm sóc đúng cách. Tùy mức độ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định kháng sinh tại chỗ hoặc đường toàn thân.
    • Điều trị nhiễm trùng nặng tại bệnh viện: Người bị nhiễm khuẩn xâm lấn có thể cần kháng sinh đường tĩnh mạch, theo dõi chức năng cơ quan và các biện pháp điều trị chuyên sâu. Một số trường hợp nhiễm trùng mô mềm nghiêm trọng cần can thiệp phẫu thuật.
    Kháng sinh là phương pháp điều trị chính đối với các bệnh nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A
    Kháng sinh là phương pháp điều trị chính đối với các bệnh nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A

    Đối với viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A, các triệu chứng thường cải thiện sau khi bắt đầu điều trị kháng sinh phù hợp. Tuy nhiên, người bệnh cần sử dụng thuốc đủ thời gian theo đơn, ngay cả khi cảm thấy khỏe hơn.

    Không nên tự ý dùng kháng sinh khi chỉ có triệu chứng đau họng vì phần lớn các trường hợp viêm họng là do virus. Việc sử dụng kháng sinh không cần thiết không giúp điều trị nhiễm virus và có thể làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn cũng như kháng kháng sinh.

    Cách phòng ngừa nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A

    Phòng ngừa nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A chủ yếu dựa vào việc duy trì vệ sinh cá nhân, hạn chế tiếp xúc với nguồn lây và xử trí sớm các trường hợp nhiễm khuẩn. Những biện pháp này đặc biệt quan trọng tại trường học, nhà trẻ và các môi trường sinh hoạt tập thể. Một số cách phòng ngừa có thể áp dụng trong cuộc sống hằng ngày bao gồm:

    • Rửa tay thường xuyên: Sử dụng xà phòng và nước sạch, đặc biệt sau khi ho, hắt hơi, trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với người mắc bệnh.
    • Che miệng và mũi khi ho, hắt hơi: Dùng khăn giấy hoặc khuỷu tay để hạn chế phát tán giọt bắn chứa mầm bệnh. Khăn giấy đã sử dụng cần được bỏ đúng nơi quy định.
    • Không dùng chung đồ dùng cá nhân: Tránh dùng chung cốc uống nước, dụng cụ ăn uống hoặc khăn mặt với người đang có triệu chứng nhiễm khuẩn.
    • Giữ vệ sinh và che phủ vết thương: Làm sạch các tổn thương trên da và che phủ bằng băng phù hợp, nhất là khi có dấu hiệu nhiễm trùng.
    • Hạn chế tiếp xúc gần khi mắc bệnh: Người bị viêm họng do liên cầu khuẩn nên ở nhà cho đến khi hết sốt và đã dùng kháng sinh phù hợp ít nhất 12 - 24 giờ, theo hướng dẫn của bác sĩ và quy định tại nơi học tập, làm việc.
    • Thăm khám khi có triệu chứng nghi ngờ: Đau họng kèm sốt, hạch cổ sưng đau hoặc các tổn thương da có dấu hiệu nhiễm trùng cần được đánh giá để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.
    lien-cau-khuan-nhom-a-la-gi-nhung-thong-tin-can-biet-6.jpg
    Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi ho, hắt hơi, tiếp xúc với người bệnh và trước khi ăn

    Liên cầu khuẩn nhóm A có thể gây nhiều bệnh nhiễm trùng với mức độ khác nhau, từ viêm họng, nhiễm trùng da thông thường đến các biến chứng nghiêm trọng. Nhận biết triệu chứng, thăm khám đúng thời điểm và tuân thủ hướng dẫn điều trị giúp giảm nguy cơ biến chứng và hạn chế lây truyền. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường hoặc tình trạng bệnh diễn tiến nhanh, người bệnh cần được đánh giá y tế kịp thời.

    Có thể bạn quan tâm

    Thông tin và sản phẩm gợi ý trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể. Xem thêm
    Nhà thuốc Long Châu

    Dược sĩ Đại họcTrần Huỳnh Minh Nhật

    Đã kiểm duyệt nội dung

    Dược sĩ chuyên khoa Dược lý - Dược lâm sàng. Tốt nghiệp 2 trường đại học Mở và Y Dược TP. Hồ Chí Minh. Có kinh nghiệm nghiên cứu về lĩnh vực sức khỏe, đạt được nhiều giải thưởng khoa học. Hiện là Dược sĩ chuyên môn phụ trách xây dựng nội dung và triển khai dự án đào tạo - Hội đồng chuyên môn tại Nhà thuốc Long Châu.

    Xem thêm thông tin