Phát hiện đột quỵ: Làm gì ngay để không bỏ lỡ “thời gian vàng”?

Đột quỵ thường xuất hiện rất bất ngờ

Nhiều trường hợp đột quỵ xảy ra khi người bệnh vẫn đang sinh hoạt bình thường như đang ăn cơm, nói chuyện hoặc xem tivi. Người bệnh có thể đột nhiên nói khó, méo miệng hoặc làm rơi đồ vật đang cầm trên tay. Vì triệu chứng xuất hiện quá nhanh, người xung quanh đôi khi nghĩ rằng đó chỉ là chóng mặt hoặc mệt mỏi.

Chính sự chần chừ vài phút đầu này có thể khiến người bệnh mất cơ hội điều trị trong “thời gian vàng”.

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y khoa xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn hoặc mạch máu não bị vỡ, khiến tế bào não bị tổn thương. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2021, đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong và tàn tật đứng thứ ba trên toàn cầu, với ước tính khoảng 93,8 triệu trường hợp, có khoảng 12 triệu ca đột quỵ mới. Điều quan trọng là nếu được xử trí sớm trong vài giờ đầu, nguy cơ tử vong và tàn phế có thể giảm đáng kể.

Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ

Các chuyên gia thường khuyến khích ghi nhớ quy tắc FAST để nhận diện nhanh đột quỵ. Những dấu hiệu phổ biến gồm:

• Khuôn mặt bị lệch hoặc méo miệng khi cười;
• Tay hoặc chân yếu, khó nâng lên;
• Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói;
• Chóng mặt hoặc mất thăng bằng đột ngột.

Khi những dấu hiệu này xuất hiện đột ngột, khả năng cao người bệnh đang gặp cơn đột quỵ.

Việc đầu tiên cần làm là gọi cấp cứu

Trong trường hợp nghi ngờ đột quỵ, điều quan trọng nhất là gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức nếu không gọi được xe cấp cứu.

Một số phương pháp điều trị đột quỵ thiếu máu não như thuốc tiêu sợi huyết có hiệu quả tốt nhất khi được sử dụng trong 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng. Một số trường hợp có thể được can thiệp lấy huyết khối trong vòng 6 - 24 giờ nếu đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn. Vì vậy, việc trì hoãn hoặc chờ xem triệu chứng có tự hết hay không có thể làm giảm cơ hội hồi phục.

Nếu có thể, hãy ghi nhớ hoặc ghi lại thời điểm bắt đầu xuất hiện triệu chứng để cung cấp cho bác sĩ.

Trong lúc chờ cấp cứu nên làm gì?

Trong vài phút chờ xe cấp cứu, người bệnh nên được đặt ở tư thế an toàn để tránh các biến chứng. Người bệnh nên nằm, đầu hơi nâng cao, quần áo nới lỏng để dễ thở. Nếu xuất hiện nôn ói, đặt tư thế nằm nghiêng giúp hạn chế nguy cơ sặc.

Ngoài ra, cần quan sát tình trạng ý thức, mạch và nhịp thở của người bệnh cho đến khi nhân viên y tế đến hỗ trợ.

Những điều không nên làm khi nghi đột quỵ

Trong thực tế, nhiều người cố gắng xử lý theo các mẹo truyền miệng trước khi đưa bệnh nhân đi viện.

Một số việc không nên làm gồm:

• Không cho người bệnh ăn hoặc uống nước;
• Không tự ý cho uống thuốc;
• Không cạo gió, bấm huyệt hoặc chích máu;
• Không chờ đợi triệu chứng tự giảm.

Những cách xử trí sai này không chỉ làm tăng nguy cơ sặc mà còn khiến người bệnh bỏ lỡ thời gian vàng trong điều trị.

Hành động nhanh giúp giảm nguy cơ di chứng

Các chuyên gia thần kinh thường nhắc đến một nguyên tắc đơn giản: “Thời gian là não”. Mỗi phút trôi qua trong cơn đột quỵ, hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương.

Việc phát hiện sớm và đưa người bệnh đến bệnh viện kịp thời giúp tăng cơ hội điều trị hiệu quả và giảm nguy cơ tàn phế lâu dài.

Chỉ cần hiểu rõ các dấu hiệu cảnh báo và hành động nhanh chóng, mỗi người đều có thể góp phần cứu sống người thân trong những tình huống nguy cấp như đột quỵ.