Sau đột quỵ, chọn sai thiết bị hỗ trợ có thể làm té ngã nặng hơn

Vì sao nhiều người sau đột quỵ ngại dùng thiết bị hỗ trợ?

Không ít người sau đột quỵ cố tập đi mà không chịu dùng walker hoặc xe lăn vì sợ bị xem là “tàn phế”. Có người chỉ vịn tường đi trong nhà, nghĩ rằng vài tuần nữa sẽ tự hồi phục. Nhưng thực tế, việc cố đi lại khi sức cơ và khả năng giữ thăng bằng chưa hồi phục đầy đủ có thể làm tăng nguy cơ té ngã, chấn thương và nhập viện.

Gia đình cũng thường rơi vào tâm lý sốt ruột. Thấy người bệnh vừa nhúc nhích được đã muốn bỏ hết thiết bị hỗ trợ để “tập cho cứng chân”. Điều này đôi khi khiến quá trình phục hồi bị chậm lại vì người bệnh mất tự tin sau những lần ngã đau hoặc kiệt sức.

Theo các hướng dẫn phục hồi chức năng sau đột quỵ, thiết bị hỗ trợ vận động cần được lựa chọn dựa trên khả năng giữ thăng bằng, sức cơ và mức độ độc lập của từng người bệnh. Không có thiết bị nào phù hợp cho tất cả.

Walker: Thiết bị hỗ trợ giúp người bệnh tập đứng và tập đi an toàn hơn

Walker là khung tập đi thường được dùng ở giai đoạn đầu sau đột quỵ, khi người bệnh còn yếu chân hoặc đứng chưa vững. Thiết bị này giúp hỗ trợ thăng bằng, tăng độ ổn định và giảm nguy cơ té ngã khi di chuyển trong nhà.

Nhiều người nghĩ walker chỉ dành cho người lớn tuổi. Thực ra, sau đột quỵ Walker giúp người bệnh di chuyển an toàn hơn và hỗ trợ quá trình tập luyện phục hồi vận động và di chuyển an toàn hơn. Khi tập đúng cách cùng kỹ thuật viên phục hồi chức năng, người bệnh thường tự tin hơn trong việc tự đi vệ sinh, di chuyển từ giường ra ghế hoặc đi những quãng ngắn.

Khi nào nên dùng walker?

Người bệnh thường được cân nhắc dùng walker nếu có các dấu hiệu:

• Chân yếu một bên, dễ khuỵu gối.
• Đứng lên bị lảo đảo hoặc mất thăng bằng.
• Đi vài bước đã không vững.
• Từng té ngã sau đột quỵ.

Walker cần được chỉnh đúng chiều cao. Nếu tay cầm quá thấp hoặc quá cao, người bệnh dễ đau vai, đau lưng và đi sai tư thế.

AFO giúp hạn chế kéo lê bàn chân khi đi lại

Một vấn đề rất thường gặp sau đột quỵ là “bàn chân rơi” (foot drop), tức người bệnh không nhấc được mũi chân lên khi bước đi. Họ thường kéo lê chân, dễ vấp mép cửa, bậc thềm hoặc thảm trong nhà.

AFO giúp ổn định cổ chân và hỗ trợ kiểm soát chuyển động bàn chân khi đi lại, đặc biệt ở người có tình trạng bàn chân rơi. Thiết bị này giúp dáng đi vững hơn, giảm tiêu hao sức và hạn chế nguy cơ té ngã.

Nhiều người bỏ AFO sau vài ngày vì cảm giác cứng hoặc nóng chân. Tuy nhiên, nếu nẹp được lựa chọn và điều chỉnh phù hợp với tình trạng vận động của người bệnh và tập thích nghi từ từ, phần lớn người bệnh sẽ quen dần. Điều quan trọng là không nên tự mua theo kinh nghiệm truyền miệng vì mỗi người có mức yếu cơ và tình trạng cổ chân khác nhau.

Dấu hiệu cho thấy người bệnh có thể cần AFO

• Kéo lê mũi chân khi đi.
• Giày dép mòn lệch một bên.
• Dễ vấp ngã dù đi quãng ngắn.
• Cổ chân yếu hoặc xoay vào trong khi bước.

Các chuyên gia phục hồi chức năng thường đánh giá dáng đi trước khi chỉ định loại AFO phù hợp.

Xe lăn không có nghĩa là “bó tay” với phục hồi

Nhiều gia đình lo rằng dùng xe lăn sẽ khiến người bệnh “lười đi”. Thực tế, xe lăn giúp người bệnh di chuyển an toàn hơn trong giai đoạn chưa đủ khả năng đi bộ độc lập. Đây cũng là cách giúp họ duy trì sinh hoạt, ra ngoài hít thở và giảm cảm giác phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc.

Xe lăn đặc biệt cần thiết với người bị yếu nặng, mất thăng bằng nhiều hoặc chưa thể đứng lâu. Với người cao tuổi sau đột quỵ, việc cố đi quá sức có thể làm huyết áp dao động, tăng nguy cơ té ngã hoặc kiệt sức.

Tuy nhiên, xe lăn không thay thế cho phục hồi chức năng. Người bệnh vẫn cần tập luyện phù hợp để cải thiện khả năng vận động theo thời gian.