Sau đột quỵ: Thiếu protein, cơ yếu nhanh hơn và phục hồi chậm đi từng ngày

Vì sao người sau đột quỵ rất dễ mất cơ?

Đột quỵ không chỉ ảnh hưởng não bộ. Khi một bên cơ thể yếu liệt, người bệnh ít vận động hơn, nằm nhiều hơn và nhanh chóng mất khối cơ. Tình trạng viêm sau bệnh cấp tính cũng làm cơ thể tiêu hao protein nhiều hơn.

Nhiều gia đình tập trung vào thuốc men nhưng bỏ quên chuyện ăn uống. Người bệnh lại thường chán ăn, nuốt khó, mệt khi ăn hoặc buồn bã nên bữa nào cũng ăn vài muỗng rồi thôi. Cơ bắp vì thế không có đủ “nguyên liệu” để tái tạo. Các hướng dẫn dinh dưỡng lâm sàng cho thấy cung cấp đủ năng lượng và protein giúp cải thiện sức mạnh cơ, khả năng vận động và quá trình phục hồi chức năng.

Protein giúp phục hồi cơ như thế nào?

Protein cung cấp axit amin để sửa chữa mô cơ và xây dựng sợi cơ mới. Đây là điều rất cần khi người bệnh đang tập vật lý trị liệu, tập đứng, tập bước hoặc luyện cầm nắm bàn tay.

Nếu chỉ tập luyện mà ăn quá ít đạm, hiệu quả phục hồi thường chậm hơn. Cơ thể giống như công trình đang sửa chữa nhưng thiếu vật liệu xây dựng. Ngược lại, khi được tập đúng và ăn đủ protein, cơ có cơ hội đáp ứng tốt hơn với vận động.

Ăn bao nhiêu protein là hợp lý?

Nhu cầu tùy tuổi, cân nặng, mức độ bệnh và chức năng thận. Với nhiều người lớn tuổi hoặc đang phục hồi sau bệnh nặng, nhu cầu protein có thể cao hơn người khỏe mạnh bình thường. Nhu cầu protein từ 1,0 - 1,5 g protein/kg cân nặng/ngày nếu không có chống chỉ định, nhưng cần cá thể hóa theo bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Ví dụ người nặng 60 kg có thể cần khoảng 60 - 90 g protein/ngày. Không nhất thiết ăn dồn một bữa. Chia đều protein vào 3 bữa chính và 1–2 bữa phụ thường dễ dung nạp hơn.

Nguồn protein dễ áp dụng mỗi ngày

Nhiều người cho rằng phải mua thực phẩm đắt tiền mới đủ chất. Thực tế, những lựa chọn quen thuộc vẫn rất tốt nếu chế biến phù hợp:

• Trứng, cá, thịt nạc, ức gà;
• Sữa, sữa chua, phô mai;
• Đậu hũ, đậu nành, các loại đậu;
• Cháo thịt bằm, súp gà xé, cá hấp mềm;
• Sữa công thức giàu đạm hoặc sản phẩm dinh dưỡng y học khi ăn kém.

Nếu người bệnh nuốt khó, có thể đổi sang món mềm, xay nhuyễn hoặc dùng nước làm đặc theo hướng dẫn chuyên môn.

Những sai lầm rất hay gặp

Một sai lầm phổ biến là chỉ cho ăn cháo loãng kéo dài. Cháo dễ nuốt nhưng nếu quá loãng và ít đạm, người bệnh nhanh đói mà vẫn thiếu chất.

Sai lầm khác là sợ đạm “nóng” hoặc “khó tiêu” nên kiêng thịt cá hoàn toàn. Nếu không có bệnh lý cần hạn chế đặc biệt, kiêng quá mức sẽ làm phục hồi chậm hơn. Điều quan trọng là chọn loại dễ ăn, chia nhỏ bữa và theo dõi khả năng tiêu hóa.

Khi nào nên nhờ chuyên gia hỗ trợ?

Nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng nếu người bệnh có các dấu hiệu sau:

• Sụt cân liên tục;
• Ăn dưới một nửa khẩu phần trong nhiều ngày;
• Yếu cơ tăng dần, đứng lên khó hơn;
• Loét tỳ đè, chậm lành vết thương;
• Nuốt khó, hay sặc;
• Có bệnh thận, suy tim hoặc tiểu đường cần chế độ riêng.

Phục hồi tốt không chỉ nằm ở thuốc

Sau đột quỵ, mỗi lần tự ngồi dậy, bước thêm vài bước hay cầm chắc chiếc muỗng đều là một tiến bộ đáng quý. Để có những bước tiến đó, cơ thể cần được nuôi dưỡng đầy đủ. Protein không phải chi tiết nhỏ trong bữa ăn, mà là nền tảng giúp người bệnh lấy lại sức mạnh và sự tự chủ từng ngày.