Sốt xuất huyết có lây người sang người không? Đường lây truyền và cách phòng ngừa

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm phổ biến tại nhiều quốc gia nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều người băn khoăn sốt xuất huyết liệu có lây từ người sang người không? Virus Dengue lây truyền bằng cách nào và làm sao để phòng bệnh hiệu quả? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn giải đáp chi tiết.

Sốt xuất huyết có lây người sang người không?

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, tuy nhiên bệnh không lây trực tiếp từ người sang người thông qua các hoạt động tiếp xúc thông thường trong sinh hoạt hằng ngày. Virus Dengue cần có muỗi trung gian để truyền từ người nhiễm bệnh sang người khỏe mạnh. Khi một người mắc sốt xuất huyết, họ không thể lây bệnh cho người khác thông qua việc bắt tay, ôm, trò chuyện, ho, hắt hơi, ăn uống chung hay sử dụng chung các vật dụng sinh hoạt. Vì vậy, người thân hoàn toàn có thể chăm sóc người bệnh mà không lo bị lây nhiễm qua tiếp xúc thông thường.

Nhiều người cho rằng sốt xuất huyết có thể lây từ người sang người vì trong thực tế thường xuất hiện nhiều trường hợp người trong gia đình, khu dân cư hoặc trường học cùng mắc bệnh. Tuy nhiên, nguyên nhân thực sự là do các thành viên này cùng sinh sống trong môi trường có muỗi mang virus Dengue.

Virus sốt xuất huyết lây truyền như thế nào?

Muỗi vằn Aedes, đặc biệt là loài Aedes aegypti là trung gian truyền bệnh sốt xuất huyết chủ yếu và quan trọng nhất trong các đợt bùng phát dịch. Ngoài ra, Aedes albopictus cũng có khả năng mang và truyền virus Dengue nhưng thường đóng vai trò thứ yếu trong chu trình lây truyền.

Khác với nhiều loài muỗi hoạt động về đêm, muỗi Aedes thường đốt người vào ban ngày, trong đó thời điểm sáng sớm và chiều tối là lúc chúng hoạt động mạnh nhất. Loài muỗi này thích sinh sống gần khu dân cư và thường đẻ trứng trong các dụng cụ chứa nước sạch như bể nước, chum vại, chậu cây hoặc các vật dụng có nước đọng.

Quá trình lây truyền virus Dengue bắt đầu khi muỗi Aedes đốt một người đang nhiễm virus trong máu. Sau khi hút máu, virus sẽ phát triển và nhân lên trong cơ thể muỗi trong một khoảng thời gian nhất định. Khi muỗi mang virus tiếp tục đốt người khỏe mạnh, virus Dengue được truyền cùng nước bọt của muỗi trong quá trình muỗi đốt hút máu và xâm nhập vào cơ thể qua vết đốt. Từ đó, virus đi vào máu, nhân lên trong các tế bào miễn dịch và gây ra các triệu chứng đặc trưng của bệnh sốt xuất huyết.

Sốt xuất huyết không lây qua những con đường nào?

Sốt xuất huyết có lây người sang người không đến đây bạn đã biết. Các hình thức tiếp xúc thông thường trong sinh hoạt không phải là con đường lây bệnh, cụ thể là:

Không lây qua đường hô hấp

Sốt xuất huyết lây qua đường nước bọt không? Virus Dengue không lây truyền qua đường hô hấp và không có bằng chứng cho thấy bệnh có thể lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Do đó, việc ở cùng phòng, trò chuyện hoặc làm việc gần người mắc sốt xuất huyết không làm tăng nguy cơ lây nhiễm nếu không có muỗi mang virus tham gia vào quá trình truyền bệnh.

Không lây qua ăn uống chung

Việc dùng chung bát đũa, cốc nước hoặc ăn cùng bàn với người bệnh không phải là yếu tố nguy cơ gây sốt xuất huyết. Virus Dengue không lây truyền qua thực phẩm, đồ uống hoặc đường tiêu hóa như một số bệnh truyền nhiễm khác.

Không lây qua tiếp xúc thông thường

Các hoạt động tiếp xúc hằng ngày như bắt tay, ôm, ngồi cạnh hoặc chăm sóc người bệnh đều không làm lây truyền virus Dengue. Người thân có thể hỗ trợ người bệnh trong quá trình nghỉ ngơi, ăn uống và theo dõi sức khỏe mà không phải lo ngại về nguy cơ lây bệnh qua da hoặc tiếp xúc gần.

Không lây qua nguồn nước sinh hoạt

Uống chung nước, dùng chung cốc hoặc tiếp xúc với nước mà người bệnh đã sử dụng không làm lây virus Dengue. Mặc dù muỗi truyền bệnh thường sinh sản ở các dụng cụ chứa nước sạch, nhưng bản thân nước sinh hoạt không phải là nguồn lây nhiễm.

Có trường hợp sốt xuất huyết có lây người sang người không?

Mặc dù câu trả lời cho câu hỏi sốt xuất huyết có lây người sang người không thường là không. Nhưng y văn vẫn ghi nhận một số trường hợp hiếm gặp virus Dengue có thể truyền từ người này sang người khác mà không thông qua muỗi. Tuy nhiên, đây không phải là cơ chế lây truyền phổ biến trong cộng đồng và chỉ xảy ra trong những tình huống đặc biệt.

Lây truyền qua truyền máu

Lây truyền qua truyền máu đã được ghi nhận trong y văn nhưng rất hiếm, chủ yếu xảy ra khi người hiến máu đang trong giai đoạn nhiễm virus chưa có triệu chứng. Lây truyền virus Dengue qua truyền máu đã được ghi nhận nhưng rất hiếm. Nguy cơ được giảm nhờ các biện pháp bảo đảm an toàn truyền máu, bao gồm đánh giá người hiến máu và các quy trình kiểm soát theo quy định của từng quốc gia.

Lây truyền từ mẹ sang con

Virus Dengue có thể truyền từ mẹ sang con, đặc biệt trong giai đoạn cuối thai kỳ và quanh thời điểm sinh, khi nguy cơ truyền dọc tăng cao. Khi đó, trẻ sơ sinh có thể bị nhiễm virus từ mẹ và xuất hiện các triệu chứng sau khi chào đời. Mặc dù tỷ lệ xảy ra không cao, các thai phụ mắc sốt xuất huyết trong giai đoạn cuối thai kỳ vẫn cần được theo dõi chặt chẽ để phát hiện sớm các nguy cơ đối với cả mẹ và bé.

Lây truyền qua ghép tạng

Y văn thế giới cũng ghi nhận một số trường hợp rất hiếm virus Dengue được truyền qua ghép tạng từ người hiến sang người nhận. Do người nhận tạng thường phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch nên nguy cơ mắc bệnh và diễn tiến nặng có thể cao hơn. Tuy nhiên, đây là những trường hợp cá biệt và chủ yếu được báo cáo trong các nghiên cứu hoặc tài liệu chuyên ngành y khoa.

Các cách phòng ngừa sốt xuất huyết hiệu quả

Khi đã biết sốt xuất huyết có lây người sang người không và cơ chế lây bệnh là gì, mỗi cá nhân và gia đình nên áp dụng các biện pháp phòng ngừa sau:

• Diệt muỗi và lăng quăng/bọ gậy trong môi trường sống: Cần thường xuyên dọn dẹp các dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa, chậu cây cảnh để loại bỏ nơi sinh sản của lăng quăng.
• Ngủ màn kể cả ban ngày giúp giảm nguy cơ bị muỗi Aedes đốt, vì loại muỗi này thường hoạt động mạnh vào sáng sớm và chiều tối.
• Có thể dùng bình xịt muỗi, hương muỗi hoặc máy đuổi muỗi để giảm mật độ muỗi trong không gian sống.
• Môi trường sống sạch sẽ, thoáng đãng sẽ hạn chế nơi trú ẩn của muỗi trưởng thành. Cần phát quang bụi rậm, thu gom rác thải và không để nước đọng quanh nhà.
• Tiêm vắc xin sốt xuất huyết là một biện pháp phòng bệnh chủ động đối với các đối tượng phù hợp theo khuyến cáo của cơ quan y tế. Việc chỉ định tiêm cần tuân theo hướng dẫn hiện hành về độ tuổi, tình trạng sức khỏe và loại vắc xin được cấp phép. Vắc xin Qdenga giúp cơ thể tạo miễn dịch chủ động với virus Dengue, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh và đặc biệt giảm nguy cơ diễn tiến nặng hoặc phải nhập viện.

Tiêm vắc xin sốt xuất huyết giúp giảm nguy cơ mắc và hạn chế bệnh diễn tiến nặng

Tóm lại với thắc mắc sốt xuất huyết có lây người sang người không, câu trả lời là bệnh không lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc thông thường, ăn uống chung hay hô hấp. Vì vậy, biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất là kiểm soát muỗi, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và chủ động bảo vệ cơ thể khỏi muỗi đốt.