Suy tuyến cận giáp có nguy hiểm không? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Suy tuyến cận giáp thường diễn tiến âm thầm và dễ bị bỏ sót ở giai đoạn đầu do các triệu chứng không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với tình trạng thiếu vi chất hoặc mệt mỏi thông thường. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã gây ra các rối loạn rõ rệt về thần kinh, cơ hoặc biến chứng liên quan đến hạ canxi máu. Chính vì vậy, việc nhận diện sớm và hiểu đúng về mức độ ảnh hưởng của bệnh đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe lâu dài cho người bệnh.

Suy tuyến cận giáp có nguy hiểm không?

Suy tuyến cận giáp xảy ra khi tuyến cận giáp không tiết đủ hormone tuyến cận giáp (PTH), hormone đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa canxi, photpho và vitamin D trong cơ thể. Khi lượng PTH suy giảm, canxi máu hạ xuống, làm tăng kích thích hệ thần kinh và cơ, từ đó gây ra nhiều rối loạn sức khỏe.

Ở mức độ nhẹ, bệnh có thể chỉ gây mệt mỏi, tê bì tay chân. Tuy nhiên, nếu kéo dài hoặc không được điều trị đúng cách, suy tuyến cận giáp có thể rất nguy hiểm, gây ra các biến chứng như:

• Co giật, cơn tetany do hạ canxi máu.
• Rối loạn nhịp tim.
• Co thắt thanh quản gây khó thở, ngừng thở.
• Lắng đọng canxi trong não.
• Đục thủy tinh thể sớm.
• Trẻ em có nguy cơ chậm phát triển thể chất và trí tuệ.

Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể dẫn đến tình trạng cấp cứu và đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Triệu chứng thường gặp của suy tuyến cận giáp

Các triệu chứng của suy tuyến cận giáp chủ yếu liên quan đến tình trạng hạ canxi máu, bao gồm:

• Da khô, tóc rụng nhiều, móng tay dễ gãy.
• Cảm giác tê, ngứa ran ở môi, đầu ngón tay, ngón chân.
• Chuột rút, đau nhức cơ, co thắt cơ quanh miệng.
• Mệt mỏi, thiếu năng lượng.
• Co giật, động kinh hoặc cơn tetany.

Ở trẻ em, bệnh có thể gây nôn ói, đau đầu, men răng kém phát triển, chậm tăng trưởng.

Nguyên nhân gây suy tuyến cận giáp

Để đánh giá chính xác mức độ nguy hiểm của suy tuyến cận giáp, việc xác định ra nguyên nhân suy tuyến cận giáp là bước quan trọng giúp định hướng theo dõi và điều trị. Một số nguyên nhân phổ biến dẫn đến suy tuyến cận giáp bao gồm:

Bệnh tự miễn

Bệnh tự miễn là một trong những nguyên nhân phổ biến gây suy tuyến cận giáp nguyên phát. Khi đó, hệ miễn dịch của cơ thể nhận diện nhầm tuyến cận giáp là tác nhân có hại và tạo ra kháng thể tấn công các mô của tuyến. Hậu quả là tuyến cận giáp bị phá hủy dần, làm giảm hoặc ngừng tiết hormone PTH.

Tổn thương sau phẫu thuật vùng cổ, đặc biệt là phẫu thuật tuyến giáp

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất trên lâm sàng. Do tuyến cận giáp có kích thước rất nhỏ và nằm sát tuyến giáp nên trong quá trình phẫu thuật cắt tuyến giáp (điều trị bướu giáp, ung thư tuyến giáp…), tuyến cận giáp có thể bị:

• Cắt bỏ nhầm.
• Tổn thương mạch máu nuôi.
• Giảm khả năng hoạt động sau phẫu thuật.

Xạ trị vùng đầu, cổ

Xạ trị trong điều trị các bệnh ung thư vùng đầu, cổ có thể gây tổn thương mô tuyến cận giáp. Tia xạ làm phá hủy cấu trúc tế bào của tuyến, khiến khả năng sản xuất hormone PTH suy giảm theo thời gian.

Thiếu magie trong máu

Magie đóng vai trò quan trọng trong quá trình tổng hợp và bài tiết hormone tuyến cận giáp. Thiếu magie máu kéo dài có thể làm giảm khả năng tiết PTH, từ đó gây hạ canxi máu và dẫn đến suy tuyến cận giáp chức năng. Trong nhiều trường hợp, việc bổ sung magie có thể giúp cải thiện tình trạng bệnh.

Người bị suy tuyến cận giáp cần điều trị như thế nào?

Mục tiêu điều trị suy tuyến cận giáp là duy trì nồng độ canxi và khoáng chất ở mức ổn định, giúp người bệnh sinh hoạt bình thường và phòng ngừa biến chứng.

Các phương pháp điều trị bao gồm:

• Bổ sung canxi và vitamin D theo chỉ định của bác sĩ.
• Theo dõi định kỳ nồng độ canxi, photpho, magie và PTH.
• Truyền canxi tĩnh mạch trong trường hợp hạ canxi nặng, co giật.
• Sử dụng thuốc lợi tiểu phù hợp để hạn chế thất thoát canxi.

Phần lớn người bệnh suy tuyến cận giáp cần bổ sung canxi và vitamin D suốt đời.

Chế độ dinh dưỡng cho người bị suy tuyến cận giáp

Bên cạnh việc tuân thủ điều trị bằng thuốc, chế độ dinh dưỡng cho người bị suy tuyến cận giáp đóng vai trò rất quan trọng trong việc duy trì nồng độ canxi máu ổn định, hỗ trợ kiểm soát triệu chứng và phòng ngừa biến chứng lâu dài. Việc lựa chọn thực phẩm phù hợp giúp tăng hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Các thực phẩm nên tăng cường

Người bị suy tuyến cận giáp nên ưu tiên bổ sung các thực phẩm giàu canxi và dễ hấp thu, bao gồm:

• Sữa và các chế phẩm từ sữa là nguồn cung cấp canxi dồi dào, giúp duy trì mật độ xương và ổn định canxi máu.
• Rau lá xanh và bông cải xanh chứa nhiều canxi tự nhiên và vitamin cần thiết cho quá trình chuyển hóa khoáng chất.
• Sữa đậu nành và các loại ngũ cốc bổ sung canxi, phù hợp với người không dung nạp lactose, giúp đa dạng nguồn canxi trong khẩu phần ăn hằng ngày.

Các thực phẩm nên hạn chế

Bên cạnh việc bổ sung thực phẩm có lợi, người bệnh cũng cần kiểm soát những thực phẩm có thể làm rối loạn cân bằng canxi, photpho:

• Thực phẩm giàu photpho như phô mai cứng, thịt đỏ, nội tạng động vật có thể làm tăng phospho máu, cản trở quá trình hấp thu canxi.
• Nước ngọt có gas chứa axit photphoric, làm giảm hấp thu canxi và tăng nguy cơ hạ canxi máu nếu sử dụng thường xuyên.

Hạn chế các nhóm thực phẩm này giúp giảm gánh nặng chuyển hóa cho cơ thể và hỗ trợ kiểm soát bệnh tốt hơn.

Suy tuyến cận giáp có nguy hiểm không? Câu trả lời là có, đặc biệt khi bệnh không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Đây là bệnh lý nội tiết cần theo dõi lâu dài, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu tuân thủ phác đồ điều trị và chế độ dinh dưỡng phù hợp. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như tê tay chân, chuột rút, co giật, người bệnh nên chủ động thăm khám sớm để bảo vệ sức khỏe và phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.