Tay chân miệng gia tăng: Cẩn trọng những “ổ dịch thầm lặng” ngay trong lớp học

Tình hình bệnh tay chân miệng ở một số địa phương

Từ đầu năm 2026, tình hình tay chân miệng ghi nhận xu hướng tăng rõ rệt tại nhiều địa phương. Tại TP.HCM, đã có 9.107 ca mắc, tăng 191,5% so với cùng kỳ năm trước; riêng tuần 13 ghi nhận 940 ca, tăng 42,9% so với trung bình 4 tuần trước đó. Phần lớn ca bệnh tập trung ở trẻ dưới 5 tuổi và đã có một số trường hợp tử vong.

Trong khi đó, Khánh Hòa ghi nhận gần 1.400 ca trong 3 tháng đầu năm, tăng gấp 4 lần so với cùng kỳ. Toàn tỉnh đã phát hiện 21 ổ dịch (tăng 4,2 lần), trong đó vẫn còn 8 ổ dịch đang hoạt động. Tuy nhiên, đa số ca bệnh ở mức độ nhẹ, chưa ghi nhận trường hợp nặng hoặc tử vong.

Tại Lâm Đồng, tình hình cũng đang diễn biến phức tạp khi số ca mắc tăng nhanh trong thời gian ngắn. Tính đến ngày 25/03, toàn tỉnh ghi nhận 864 ca mắc, tăng 712 ca so với cùng kỳ năm 2025 (chỉ 152 ca), tương đương mức tăng hơn 5 lần. Các ca bệnh chủ yếu tập trung ở trẻ nhỏ, đặc biệt tại các cơ sở mầm non và khu dân cư đông người.

Vì sao lớp học dễ trở thành “ổ dịch thầm lặng”?

Trong môi trường mầm non và tiểu học, trẻ sinh hoạt liên tục trong không gian kín với tần suất tiếp xúc cao. Điều này khiến virus không chỉ lây qua tiếp xúc trực tiếp mà còn lan truyền thông qua các vật dụng trung gian.

Theo các nghiên cứu, Enterovirus có thể tồn tại trên bề mặt trong nhiều giờ, đặc biệt trong môi trường ẩm và kín. Nếu không được vệ sinh đúng cách, những “điểm chạm” này sẽ trở thành mắt xích âm thầm duy trì chuỗi lây nhiễm.

Những bề mặt nguy cơ cao trong lớp học

Dưới đây là 4 nhóm bề mặt trẻ có nguy cơ tiếp xúc cao:

Đồ chơi (nhựa, vải)

Đồ chơi là vật dụng được trẻ tiếp xúc thường xuyên. Trẻ có thể đưa lên miệng, dùng chung hoặc trao đổi với nhau. Đồ chơi vải có khả năng giữ ẩm cao, tạo điều kiện để virus tồn tại lâu hơn, trong khi việc giặt giũ không phải lúc nào cũng được thực hiện thường xuyên.

Bề mặt tiếp xúc lặp lại

Các bề mặt này bao gồm tay nắm cửa, lan can, bàn học, ghế ngồi. Đây là những vị trí có tần suất tiếp xúc cao nhưng dễ bị bỏ qua do không có dấu hiệu bẩn rõ ràng. Virus có thể bám lại và lây sang trẻ khác khi chạm tay rồi đưa lên mắt, mũi hoặc miệng.

Khu vực ngủ trưa

Gối, chăn, thảm nếu dùng chung hoặc không được vệ sinh định kỳ cũng có thể tích tụ virus. Sau khi ngủ dậy, trẻ thường có thói quen chạm tay lên mặt, làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

Dụng cụ học tập

Bút màu, sách, bảng viết khi được sử dụng luân phiên có thể trở thành trung gian truyền bệnh. Ở lứa tuổi nhỏ, ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân chưa hoàn thiện nên nguy cơ tiếp xúc với dịch tiết là tương đối cao.

Làm sao để giảm nguy cơ lây nhiễm?

Theo khuyến cáo từ Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) và ngành y tế Việt Nam, phòng bệnh tay chân miệng cần ưu tiên vệ sinh các bề mặt có tần suất tiếp xúc cao, kết hợp với vệ sinh cá nhân và phát hiện sớm triệu chứng.

Một số biện pháp quan trọng gồm:

• Rửa tay đúng cách, đặc biệt trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Hạn chế đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
• Thường xuyên vệ sinh, khử khuẩn đồ chơi, lớp học và môi trường sống.
• Sử dụng riêng các vật dụng cá nhân.

Đồng thời, cần theo dõi sát các biểu hiện của trẻ:

• Cho trẻ nghỉ học và đưa đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ như sốt, loét miệng, nổi bóng nước ở tay chân.
• Đưa đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu nặng như sốt cao liên tục, nôn nhiều, giật mình hoặc mệt lả.

Tay chân miệng không chỉ lây qua tiếp xúc trực tiếp mà còn tồn tại trên nhiều bề mặt quen thuộc trong lớp học. Nếu các “điểm chạm” này không được kiểm soát hiệu quả, chúng có thể trở thành nguồn lây âm thầm, góp phần duy trì và lan rộng chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng.