WHO cảnh báo nguy cơ Ebola lan rộng tại CHDC Congo

WHO phát cảnh báo khẩn cấp Ebola

Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết ông đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế đối với dịch Ebola tại CHDC Congo và Uganda từ rạng sáng 17/5. Đây là lần đầu tiên một Tổng Giám đốc WHO đưa ra quyết định PHEIC trước khi triệu tập ủy ban khẩn cấp.

Theo WHO, quyết định này được đưa ra sau khi tham vấn Bộ trưởng Y tế của hai quốc gia liên quan và dựa trên đánh giá rằng quy mô, tốc độ lan rộng của dịch đòi hỏi phản ứng khẩn cấp. Ông Tedros nhấn mạnh đây không phải là quyết định được đưa ra một cách nhẹ nhàng, mà nhằm ngăn thêm ca tử vong và huy động phản ứng quốc tế kịp thời.

Đợt bùng phát hiện liên quan đến virus Bundibugyo, một loài virus Ebola chưa có vắc xin hoặc thuốc điều trị đặc hiệu được WHO nêu trong phát biểu ngày 19/5. Yếu tố này khiến nguy cơ y tế công cộng được đánh giá nghiêm trọng hơn, nhất là khi ca bệnh đã xuất hiện tại các khu vực đô thị đông dân.

Số ca nghi mắc còn biến động

Tính đến thời điểm WHO công bố, CHDC Congo ghi nhận 30 ca xác nhận tại tỉnh Ituri, phía Đông Bắc nước này. Uganda cũng thông báo 2 ca xác nhận tại thủ đô Kampala, trong đó có 1 ca tử vong, liên quan đến hai người di chuyển từ CHDC Congo. Một công dân Mỹ cũng được xác nhận dương tính và đã được chuyển đến Đức.

Ngoài các ca đã xác nhận, WHO cho biết có hơn 500 ca nghi mắc và 130 ca tử vong nghi liên quan. Tuy nhiên, các con số này có thể tiếp tục thay đổi khi hoạt động thực địa được mở rộng, bao gồm giám sát, truy vết tiếp xúc, xét nghiệm trong phòng thí nghiệm và chăm sóc lâm sàng.

WHO cho biết các ca bệnh tại khu vực đô thị là điểm đáng lo ngại, do môi trường đông dân có thể làm tăng nguy cơ lây lan. Các địa điểm được WHO nhắc đến gồm Kampala ở Uganda, Goma và Bunia tại CHDC Congo.

Nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ

WHO cảnh báo có nhiều yếu tố khiến dịch Ebola lần này có nguy cơ lan rộng và gây thêm tử vong. Trước hết, số ca nghi mắc và tử vong nghi liên quan vẫn ở mức cao, trong khi hoạt động xác minh dịch tễ đang tiếp tục được triển khai trên thực địa.

Một điểm đáng chú ý khác là đã có ca tử vong trong nhóm nhân viên y tế. Theo WHO, điều này cho thấy nguy cơ lây truyền liên quan đến cơ sở chăm sóc sức khỏe, bao gồm phòng khám và bệnh viện. Đây là nhóm thường tiếp xúc gần với người bệnh, mẫu bệnh phẩm và dịch cơ thể trong quá trình chăm sóc, điều trị.

Tình hình an ninh tại tỉnh Ituri cũng làm công tác kiểm soát dịch thêm phức tạp. WHO cho biết xung đột tại khu vực này đã gia tăng từ cuối năm 2025 và leo thang mạnh trong hai tháng gần đây, khiến hơn 100.000 người mới phải rời bỏ nhà cửa. Khu vực này cũng là vùng khai khoáng, có mức độ di chuyển dân cư cao, làm tăng nguy cơ dịch lan sang khu vực khác.

WHO tăng hỗ trợ ứng phó dịch

Trước diễn biến trên, WHO cho biết đã có đội ngũ tại thực địa để hỗ trợ nhà chức trách quốc gia ứng phó. Tổ chức này đã triển khai nhân sự, vật tư, thiết bị và nguồn tài chính nhằm tăng cường giám sát, truy vết, xét nghiệm và chăm sóc bệnh nhân.

Tổng Giám đốc WHO cũng thông báo phê duyệt thêm 3,4 triệu USD từ Quỹ Dự phòng cho các tình huống khẩn cấp, nâng tổng số tiền hỗ trợ lên 3,9 triệu USD. WHO đồng thời ghi nhận quyết định của Uganda khi hoãn lễ Martyrs’ Day hằng năm, sự kiện có thể thu hút tới 2 triệu người tham dự, do nguy cơ từ dịch Ebola.

WHO cảnh báo nguy cơ Ebola lan rộng tại CHDC Congo trong bối cảnh dịch còn biến động và nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ lây lan quốc tế. Người dân tại khu vực có nguy cơ cần theo dõi thông tin từ cơ quan y tế chính thống, khai báo khi có yếu tố tiếp xúc hoặc di chuyển liên quan vùng dịch, đồng thời tránh tiếp xúc trực tiếp với máu và dịch cơ thể của người nghi mắc bệnh.