Thuốc nhúng sầu riêng có độc không? Cảnh báo rủi ro cho sức khỏe

Sầu riêng là loại trái cây được nhiều người yêu thích nhờ hương vị đặc trưng và giá trị dinh dưỡng cao. Tuy nhiên, cùng với nhu cầu tiêu thụ ngày càng lớn, nhiều thông tin xoay quanh việc sử dụng thuốc nhúng sầu riêng để thúc chín cũng khiến người tiêu dùng không khỏi lo ngại. Vậy thuốc nhúng sầu riêng có thực sự gây hại cho sức khỏe hay không, và đâu là những rủi ro cần được cảnh báo?

Thuốc nhúng sầu riêng là chất gì?

Thuốc nhúng sầu riêng thực chất là tên gọi quen thuộc của một số chế phẩm được sử dụng nhằm hỗ trợ quá trình chín của trái sau thu hoạch. Hiện nay, các chất thường được nhắc đến trong việc nhúng sầu riêng là phân bón lá Kina Ado Ethephon và HTC Đại Ngàn, trong đó thành phần được quan tâm nhiều nhất chính là ethephon.

Ethephon là một hợp chất đã được nghiên cứu và sử dụng trong nông nghiệp từ nhiều năm nay. Khi được hấp thụ, ethephon sẽ phân hủy và giải phóng khí ethylene. Đây là loại khí hoàn toàn tự nhiên, vốn cũng được chính cây trồng sinh ra trong quá trình chín của quả. Ethylene đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình chín, giúp mô trái mềm hơn, vỏ quả chuyển màu, mùi thơm phát triển rõ rệt và hương vị đạt độ hoàn thiện.

Điều đáng chú ý là cơ chế tác động của ethephon tương ứng với quá trình chín sinh lý tự nhiên của trái cây, chứ không phải là tác động hóa học gây ép chín bất thường. Chính vì vậy, nếu được sử dụng đúng cách, đúng liều lượng và đúng mục đích, các dung dịch chứa ethephon được đánh giá là an toàn trong sản xuất nông nghiệp.

Tuy nhiên, việc sử dụng ethephon cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn kỹ thuật. Các dung dịch này phải được dùng riêng biệt, tuyệt đối không pha trộn thêm thuốc nấm hay hóa chất khác, bởi điều đó có thể làm thay đổi tính chất của chế phẩm và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Do đó, vấn đề không nằm ở bản chất của ethephon, mà ở cách sử dụng có đúng quy định hay không.

Thuốc nhúng sầu riêng có độc không? Cảnh báo rủi ro cho sức khỏe

Thuốc nhúng sầu riêng, thường chứa hoạt chất ethephon, là vấn đề gây nhiều tranh cãi liên quan đến mức độ an toàn đối với sức khỏe người tiêu dùng. Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA), ethephon được xếp vào nhóm chất điều hòa sinh trưởng thực vật, có tác dụng thúc đẩy quá trình chín và kích thích một số phản ứng sinh lý ở cây trồng. Hoạt chất này đã được nghiên cứu và ứng dụng trong nông nghiệp từ lâu, tuy nhiên phạm vi và cách sử dụng lại không hoàn toàn thống nhất giữa các quốc gia.

Theo Trung tâm Nghiên cứu Sau thu hoạch của Đại học California (Mỹ), ethephon được phê duyệt để sử dụng trước khi thu hoạch, với giới hạn nồng độ nghiêm ngặt nhằm đảm bảo an toàn. Ngược lại, hoạt chất này không được khuyến cáo sử dụng sau thu hoạch dưới hình thức phun xịt hoặc nhúng trực tiếp trái cây để thúc chín. Trong giai đoạn sau thu hoạch, chỉ khí ethylene được giải phóng từ ethephon mới được phép sử dụng để làm chín trái cây, và chỉ trong những điều kiện kiểm soát nhất định, thường áp dụng ở quy mô nhỏ.

Trong khi đó, Cơ quan Thực phẩm Singapore (SFA) lại cho rằng việc sử dụng ethephon để làm chín trái cây là “chấp nhận được” và có thể dùng sau thu hoạch nhằm kiểm soát tốc độ chín, miễn là tuân thủ các quy định an toàn. Sự khác biệt này cho thấy chưa có một tiêu chuẩn quốc tế thống nhất về cách sử dụng ethephon.

Về nguy cơ đối với sức khỏe người tiêu dùng, các chuyên gia hiện vẫn chưa có quan điểm hoàn toàn đồng nhất. Một số chuyên gia được trích dẫn trên The Straits Times cho rằng ethephon có thể tiềm ẩn nguy cơ gây ung thư. Tuy nhiên, Phó Giáo sư Liu Shao Quan (Đại học Quốc gia Singapore) khẳng định việc ăn sầu riêng đã xử lý bằng ethephon không gây hại cho sức khỏe. Một số nguồn khác cũng cho rằng ethephon chủ yếu gây kích ứng da và mắt đối với người trực tiếp phun hoặc nhúng, còn người ăn trái cây thì ít bị ảnh hưởng.

Bổ sung thêm góc nhìn thận trọng, Giáo sư William Chen, Giám đốc Chương trình Công nghệ và Khoa học Thực phẩm của Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) cho rằng nguy cơ mắc bệnh từ việc ăn sầu riêng xử lý bằng ethephon là rất thấp, do người tiêu dùng không ăn phần vỏ. Dù vậy, ông cũng nhấn mạnh rằng không sử dụng chất thúc chín vẫn là lựa chọn tốt hơn, bởi các chất có bản chất tổng hợp đều tiềm ẩn rủi ro và “không nên làm thay công việc của thiên nhiên”.

Trong bối cảnh chưa có sự đồng thuận tuyệt đối về mức độ an toàn của ethephon, người tiêu dùng nên thận trọng. Các chuyên gia khuyến cáo rằng nếu tự bổ sầu riêng, cần rửa tay kỹ sau khi tiếp xúc với vỏ trước khi ăn phần ruột, nhằm giảm thiểu nguy cơ tiếp xúc với dư lượng hóa chất có thể còn sót lại.

Cách phân biệt sầu riêng nhúng thuốc

Trong bối cảnh sầu riêng được tiêu thụ ngày càng nhiều, không ít người tiêu dùng lo ngại việc trái sầu riêng bị “nhúng thuốc” để thúc chín nhanh. Trên thực tế, sầu riêng xử lý bằng chất thúc chín có một số dấu hiệu đặc trưng mà người mua có thể quan sát để nhận biết và lựa chọn an toàn hơn.

Để phân biệt sầu riêng nhúng thuốc, bạn có thể chú ý những điểm sau:

• Cuống quả: Trái sầu riêng nhúng thuốc thường có cuống héo nhanh, khô hoặc thâm đen bất thường dù trái trông có vẻ “chín gấp”. Trong khi đó, sầu riêng chín tự nhiên có cuống tươi, còn nhựa và mùi thơm nhẹ.
• Mùi: Mùi thơm của sầu riêng nhúng thuốc thường không tự nhiên. Trái có thể tỏa mùi rất nồng, gắt hoặc thơm dậy mùi ngay cả khi vỏ còn xanh, gai còn cứng. Trong khi đó, sầu riêng chín tự nhiên có mùi thơm dịu, lan tỏa dần theo độ chín và không gây cảm giác hắc.
• Màu sắc: Về màu sắc và độ chín, sầu riêng nhúng thuốc thường chín không đồng đều. Bên ngoài vỏ có thể đã ngả màu hoặc nứt sớm, nhưng phần múi bên trong lại còn sượng, nhạt vị hoặc có chỗ mềm, chỗ cứng. Ngược lại, sầu riêng chín cây thường có độ chín đồng đều từ vỏ đến múi, thịt mềm vừa, không bị nhão.

• Gai: Gai của sầu riêng chín tự nhiên thường nở bung, khoảng cách giữa các gai rộng. Sầu riêng nhúng thuốc có gai nhọn, cứng, màu xanh đậm.
• Múi: Khi bổ trái, sầu riêng nhúng thuốc có thể có múi nhạt, ít béo, không đậm vị, thậm chí có mùi lạ nhẹ. Một số trường hợp, phần cơm sát vỏ bị sượng hoặc đắng. Ngược lại, sầu riêng chín tự nhiên cho múi vàng đều, vị béo ngậy, thơm và hậu ngọt rõ ràng.
• Vết lạ: Quan sát kỹ vỏ quả, nếu thấy có vết tiêm hoặc vết lạ thì có thể là sầu riêng đã bị can thiệp bằng hóa chất.

Ngoài ra, người tiêu dùng nên ưu tiên mua sầu riêng từ nguồn uy tín, có thông tin rõ ràng về nơi trồng và thời điểm thu hoạch. Nếu tự bổ sầu riêng, nên rửa tay kỹ sau khi tiếp xúc với vỏ trước khi ăn phần múi để đảm bảo an toàn hơn. Việc lựa chọn kỹ lưỡng và hiểu đúng dấu hiệu nhận biết sẽ giúp giảm thiểu rủi ro khi sử dụng sầu riêng nhúng thuốc.

Hy vọng qua nội dung bài viết bạn đã có thêm thông tin thuốc nhúng sầu riêng có độc không. Hiện nay, vẫn chưa có sự thống nhất tuyệt đối về mức độ ảnh hưởng của thuốc nhúng sầu riêng đối với sức khỏe con người. Dù nhiều ý kiến cho rằng nguy cơ là thấp nếu sử dụng đúng cách, nhưng việc lạm dụng hoặc dùng sai quy định có thể tiềm ẩn rủi ro. Vì vậy, người tiêu dùng nên ưu tiên sầu riêng chín tự nhiên, lựa chọn nguồn mua uy tín và thực hiện các biện pháp an toàn khi xử lý, nhằm bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.