TIA - “đột quỵ thoáng qua” chỉ vài phút nhưng có thể báo trước cơn đột quỵ thật

TIA là gì và vì sao không nên xem nhẹ?

Nhiều người nghĩ rằng đột quỵ phải xảy ra đột ngột, để lại di chứng nặng nề. Nhưng thực tế, trước đó cơ thể đôi khi đã phát tín hiệu cảnh báo.

TIA (Transient Ischemic Attack) - cơn thiếu máu não thoáng qua là tình trạng dòng máu lên não bị tắc nghẽn tạm thời, khiến một vùng não thiếu oxy trong thời gian ngắn. Các triệu chứng giống đột quỵ nhưng thường chỉ kéo dài vài phút và đa số dưới một giờ, sau đó tự biến mất.

Chính vì các triệu chứng tự hết nên nhiều người cho rằng đó chỉ là mệt, tụt huyết áp hoặc thiếu ngủ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia thần kinh, TIA là dấu hiệu cảnh báo quan trọng của nguy cơ đột quỵ.

Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, gần 1 trong 5 người bị TIA sẽ bị đột quỵ thật trong vòng ba tháng sau đó, gần một nửa trong số đó sẽ xảy ra trong vòng hai ngày.

Những dấu hiệu TIA thường bị bỏ qua

Các triệu chứng của TIA gần giống đột quỵ nhưng diễn ra trong thời gian ngắn hơn. Vì các biểu hiện biến mất khá nhanh nên nhiều người dễ chủ quan.

Người bệnh có thể đột nhiên:

• Tê hoặc yếu một bên mặt, tay hoặc chân;
• Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời người khác;
• Méo miệng hoặc lệch mặt;
• Mờ mắt hoặc mất thị lực tạm thời ở một bên;
• Chóng mặt, mất thăng bằng.

Có người chỉ thấy tê tay vài phút rồi hết hoặc nói khó thoáng qua nên nghĩ rằng mình “bị trúng gió” hoặc mệt do làm việc quá sức. Tuy nhiên, với bác sĩ, những dấu hiệu ngắn ngủi này có thể là tín hiệu cảnh báo não đang thiếu máu tạm thời.

Vì sao TIA có thể dẫn đến đột quỵ thật?

TIA thường xảy ra khi mạch máu não bị hẹp hoặc bị chặn tạm thời bởi cục máu đông nhỏ. Khi cục máu này tự tan hoặc di chuyển đi nơi khác, dòng máu được khôi phục nên triệu chứng biến mất.

Tuy nhiên, nguyên nhân gốc rễ - như xơ vữa động mạch, tăng huyết áp hoặc rung nhĩ - vẫn còn tồn tại. Điều này giống như một con đường đang bị thu hẹp: Chỉ cần thêm một cục máu đông lớn hơn, mạch máu có thể bị tắc hoàn toàn và gây đột quỵ.

Những người có nguy cơ cao bao gồm:

• Người bị tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu;
• Người hút thuốc lá;
• Người ít vận động hoặc thừa cân;
• Người có bệnh tim mạch, đặc biệt là rung nhĩ;
• Người trên 55 tuổi.

Khi xuất hiện dấu hiệu TIA cần làm gì?

Điều quan trọng nhất là không chờ triệu chứng tự hết rồi bỏ qua.

Ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, yếu tay chân, nói khó, nên gọi cấp cứu ngay lập tức, nếu không thể gọi được người xung quanh nên đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Bác sĩ có thể thực hiện các xét nghiệm như:

• Chụp CT hoặc MRI não;
• Siêu âm mạch máu;
• Kiểm tra tim mạch để tìm nguyên nhân.

Trong nhiều trường hợp, người bệnh có thể được dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu để giảm nguy cơ hình thành cục máu đông. Ở một số trường hợp như rung nhĩ, bác sĩ có thể chỉ định thuốc chống đông.

Chủ động phòng ngừa sau TIA

Một cơn TIA thường được bác sĩ xem như “cơ hội vàng” để phòng tránh đột quỵ.

Sau khi được chẩn đoán, người bệnh cần duy trì theo dõi sức khỏe lâu dài. Kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ mạch máu não.

Bên cạnh đó, thay đổi lối sống cũng mang lại hiệu quả rõ rệt: bỏ thuốc lá, duy trì vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày, ăn giảm muối và tăng rau xanh.

Quan trọng hơn hết là ghi nhớ các dấu hiệu đột quỵ. Nếu những triệu chứng tương tự xuất hiện trở lại - dù chỉ vài phút - đó vẫn là tín hiệu cần được kiểm tra ngay lập tức.

Một cơn TIA có thể trôi qua rất nhanh, nhưng thông điệp mà cơ thể gửi đi thì không hề nhỏ: não đang cần được bảo vệ trước khi một cơn đột quỵ thật sự xảy ra.