Tràn khí dưới da sau nhổ răng: Dấu hiệu và cách xử trí

Tràn khí dưới da sau nhổ răng được định nghĩa là sự xâm nhập bất thường của không khí vào các mô mềm dưới da thông qua các khoang miệng. Dù đây là một biến chứng hiếm gặp, nhưng nếu không được nhận diện kịp thời thông qua các dấu hiệu đặc trưng, nó có thể dẫn đến các hệ lụy nghiêm trọng hơn. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn chuyên sâu về dấu hiệu và các biện pháp can thiệp y khoa kịp thời.

Tràn khí dưới da sau nhổ răng là gì?

Tràn khí dưới da sau khi nhổ răng là hiện tượng không khí từ khoang miệng hoặc các dụng cụ nha khoa xâm nhập vào các mô mềm dưới da vùng mặt, cổ và có thể lan xuống cả ngực. Thông thường, các mô này không chứa không khí và sự hiện diện của không khí sẽ dẫn đến sự hình thành các bóng khí hoặc sưng phồng ở khu vực đó.

Nhiều yếu tố có thể dẫn đến biến chứng tràn khí dưới da sau khi nhổ răng. Hiểu rõ các nguyên nhân này là rất cần thiết để thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

• Sử dụng tay khoan tốc độ cao: Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất. Tay khoan nha khoa, đặc biệt loại sử dụng hơi áp lực cao để làm mát và làm sạch, có thể vô tình làm không khí xâm nhập vào mô xung quanh nếu không được thao tác cẩn thận.
• Thao tác bơm rửa mạnh: Việc dùng ống xịt hơi nước với áp lực cao để làm sạch ổ răng sau khi nhổ răng cũng có thể đưa không khí vào mô dưới da.
• Kỹ thuật nhổ răng chưa tối ưu: Trong các trường hợp nhổ răng khó, như răng khôn mọc lệch hoặc ngầm, nếu kỹ thuật thực hiện không đảm bảo có thể tạo điều kiện cho không khí xâm nhập.
• Cơ địa và tình trạng răng miệng của bệnh nhân: Các yếu tố như mô nướu mỏng, dễ tổn thương, hoặc sự hiện diện của các túi nha chu sâu. Bệnh nhân ho, hắt hơi mạnh ngay sau khi nhổ răng cũng có thể làm tăng áp lực trong khoang miệng, đẩy không khí vào vùng tổn thương.
• Các thủ thuật nha khoa khác: Ngoài nhổ răng, một số thủ thuật như điều trị nội nha và phẫu thuật nha chu cũng có thể gây ra tràn khí dưới da, tuy nhiên tình huống này ít gặp hơn.

Kinh nghiệm cho thấy, việc sử dụng tay khoan có hệ thống thoát khí phía sau và kiểm soát áp lực hơi khi thao tác là rất quan trọng để giảm thiểu nguy cơ này.

Dấu hiệu nhận biết tràn khí dưới da sau nhổ răng

Triệu chứng của tràn khí dưới da sau khi nhổ răng thường xuất hiện nhanh chóng, có thể ngay lập tức hoặc trong vài giờ sau thủ thuật. Dưới đây là những dấu hiệu cần lưu ý:

• Sưng phồng bất thường: Vùng mặt, má, dưới cằm hoặc cổ có thể sưng to và căng bóng, nhưng da tại khu vực này thường không đỏ hoặc nóng như trong trường hợp viêm.
• Cảm giác lép bép dưới da: Đây là triệu chứng đặc trưng. Khi sờ nhẹ hoặc ấn vào vùng da sưng, bạn sẽ có cảm giác như có những bong bóng khí nhỏ vỡ, tạo ra tiếng lép bép.
• Đau hoặc khó chịu: Mức độ đau có thể từ nhẹ đến trung bình ở khu vực bị ảnh hưởng.
• Khó nuốt hoặc khó nói: Nếu tình trạng tràn khí lan rộng xuống vùng cổ, nó có thể gây chèn ép nhẹ.
• Biến dạng khuôn mặt: Trong trường hợp có lượng khí lớn, khuôn mặt có thể biến dạng tạm thời.
• Khó thở nhẹ: Nếu khí lan xuống ngực và trung thất, có thể gây cảm giác tức ngực và khó thở. Đây là dấu hiệu cần phải được cấp cứu y tế ngay lập tức.

Một tình huống phổ biến tại phòng khám là bệnh nhân trở lại ngay sau khi nhổ răng vì thấy má phồng to rất nhanh. Khi thăm khám, chỉ cần sờ nhẹ là có thể cảm nhận rõ tiếng lép bép đặc trưng của không khí dưới da.

Biến chứng tràn khí dưới da sau nhổ răng có nguy hiểm không?

Hầu hết các trường hợp tràn khí dưới da sau nhổ răng thường ở mức độ nhẹ và không khí sẽ tự tiêu đi sau vài ngày đến một tuần mà không cần điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, cần phải cẩn trọng vì một số ít trường hợp có thể phát triển thành biến chứng nghiêm trọng:

• Nhiễm trùng: Không khí có thể mang theo vi khuẩn từ khoang miệng vào các mô sâu hơn, gây nhiễm trùng tại chỗ hoặc lan rộng.
• Chèn ép đường thở: Nếu lượng khí lớn và lan xuống vùng cổ hoặc trung thất, nó có thể chèn ép khí quản, dẫn đến khó thở nghiêm trọng.
• Tràn khí trung thất và tràn khí màng phổi: Đây là những biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.
• Viêm mô tế bào lan tỏa: Nếu có nhiễm trùng kèm theo, tình trạng viêm có thể mở rộng nhanh chóng.

Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù hiếm gặp, tràn khí dưới da và trung thất nếu không được chẩn đoán và xử trí sớm có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng. Do đó, việc theo dõi triệu chứng và tái khám kịp thời là rất quan trọng.

Cách xử lý tràn khí dưới da sau nhổ răng

Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ tràn khí dưới da sau nhổ răng, bạn cần giữ bình tĩnh và thực hiện theo các hướng dẫn sau:

• Chườm lạnh nhẹ nhàng lên vùng bị sưng trong 24 - 48 giờ đầu, sử dụng khăn mỏng để che, mỗi lần khoảng 15 - 20 phút và lặp lại vài lần trong ngày nhằm giảm sưng và khó chịu.
• Hạn chế vận động mạnh, nói nhiều hoặc tham gia vào các hoạt động gắng sức.
• Ăn những món mềm, dễ nuốt sẽ giúp tránh tình trạng khó chịu do thức ăn cứng gây ra.
• Uống thuốc giảm đau, chống viêm hoặc kháng sinh theo đơn kê của bác sĩ, không tự ý sử dụng thuốc chưa được kê đơn.
• Theo dõi sát sao những triệu chứng, ghi nhận sự thay đổi về mức độ sưng, cảm giác lép bép, đau và các dấu hiệu bất thường.
• Không tự ý nặn hay chích rạch vào vùng sưng, vì điều này có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và tổn thương thêm cho mô.
• Tránh xoa bóp mạnh vào khu vực bị ảnh hưởng, không thổi mạnh, khạc nhổ mạnh vì những hành động này có thể làm tăng áp lực và khiến tình trạng nặng thêm.
• Không hút thuốc lá trong thời gian này để đảm bảo quá trình hồi phục được thuận lợi.

Các trường hợp tràn khí nhẹ thường có xu hướng cải thiện sau vài ngày với việc theo dõi và chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, trong trường hợp có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo như sưng nề lan rộng, khó thở, tức ngực, khó nuốt… người bệnh nên đến bệnh viện để thăm khám và điều trị.

Nhận diện đúng dấu hiệu và áp dụng cách xử trí nhanh khi bị tràn khí dưới da sau nhổ răng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro sức khỏe một cách đáng kể. Nếu bạn hoặc người thân đang gặp phải tình trạng này, hãy bình tĩnh thực hiện theo hướng dẫn và đến cơ sở y tế gần nhất để được điều trị kịp thời.