Trẻ không tăng cân thiếu chất gì? Nguyên nhân và cách cải thiện

Trong những năm đầu đời, cân nặng là chỉ số quan trọng phản ánh sự phát triển thể chất của trẻ. Nếu trẻ không tăng cân trong nhiều tháng liên tiếp, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang thiếu hụt dinh dưỡng hoặc gặp vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách hỗ trợ trẻ cải thiện cân nặng một cách an toàn, khoa học.

Trẻ không tăng cân thiếu chất gì?

Khi tìm hiểu trẻ không tăng cân thiếu chất gì, cha mẹ cần biết rằng tình trạng này thường xuất phát từ việc thiếu năng lượng tổng thể hoặc thiếu một số dưỡng chất quan trọng, bao gồm:

Chất đạm (Protein)

Chất đạm đóng vai trò xây dựng cơ bắp, mô cơ thể và hỗ trợ miễn dịch. Nếu khẩu phần ăn thiếu đạm, trẻ khó tăng cân dù ăn đủ bữa.

Chất béo lành mạnh

Chất béo cung cấp năng lượng đậm đặc, đặc biệt quan trọng với trẻ nhỏ. Thiếu chất béo khiến tổng năng lượng nạp vào không đủ cho quá trình tăng trưởng.

Sắt

Sắt tham gia vào quá trình tạo máu. Thiếu sắt gây thiếu máu, khiến trẻ mệt mỏi, chán ăn và chậm tăng cân.

Kẽm

Kẽm ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác ngon miệng và miễn dịch. Thiếu kẽm khiến trẻ biếng ăn kéo dài.

Vitamin D và Canxi

Hai dưỡng chất này giúp phát triển hệ xương và hỗ trợ tăng trưởng chiều cao. Thiếu vitamin D có thể làm trẻ chậm lớn, kém hấp thu canxi.

Vitamin nhóm B

Vitamin nhóm B tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng từ thức ăn, giúp cơ thể sử dụng hiệu quả nguồn dinh dưỡng.

Khi thiếu một hoặc nhiều dưỡng chất trên, cơ thể trẻ không đủ “nguyên liệu” để phát triển, dẫn đến tăng cân chậm hoặc đứng cân.

Vì sao trẻ không tăng cân dù ăn nhiều?

Nhiều cha mẹ thắc mắc vì sao con ăn khá tốt nhưng vẫn chậm lớn. Trên thực tế, ăn nhiều không đồng nghĩa với hấp thu tốt và tăng cân hiệu quả.

Khẩu phần ăn mất cân đối

Một số trẻ ăn đủ lượng nhưng thiếu chất, chẳng hạn:

• Ăn nhiều tinh bột nhưng thiếu đạm và chất béo.
• Ít rau xanh và trái cây, thiếu vitamin và khoáng chất.
• Thường xuyên ăn vặt, đồ ngọt thay bữa chính.

Chế độ ăn thiếu cân đối lâu dài sẽ khiến trẻ không đáp ứng đủ nhu cầu tăng trưởng.

Trẻ biếng ăn hoặc kém hấp thu

Một số vấn đề tiêu hóa có thể làm giảm khả năng hấp thu dưỡng chất:

• Rối loạn tiêu hóa, táo bón kéo dài.
• Nhiễm giun sán.
• Dị ứng hoặc không dung nạp thực phẩm.

Suy dinh dưỡng không chỉ do thiếu thức ăn mà còn liên quan đến hấp thu kém và bệnh lý nhiễm trùng tái diễn.

Vấn đề sức khỏe tiềm ẩn

Một số bệnh lý có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cân nặng:

• Thiếu máu thiếu sắt.
• Rối loạn tuyến giáp.
• Nhiễm trùng mạn tính.
• Bệnh lý đường tiêu hóa.

Nếu trẻ không tăng cân trong 2 - 3 tháng liên tiếp dù đã điều chỉnh ăn uống, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá chuyên môn.

Dấu hiệu nhận biết trẻ thiếu chất dẫn đến chậm tăng cân

Để sớm phát hiện trẻ không tăng cân thiếu chất gì, cha mẹ có thể quan sát một số biểu hiện đặc trưng sau:

Dấu hiệu thiếu sắt

Điều này có thể dẫn đến những biểu hiện sau:

• Da xanh xao, môi nhợt nhạt.
• Hay mệt mỏi, ít vận động.
• Kém tập trung, dễ cáu gắt.

Dấu hiệu thiếu kẽm

Trẻ có thể xuất hiện các biểu hiện đặc trưng như:

• Biếng ăn kéo dài.
• Hay ốm vặt, sức đề kháng kém.
• Tóc dễ gãy rụng.

Dấu hiệu thiếu vitamin D

Trẻ có thể có những dấu hiệu sau:

• Ra mồ hôi trộm nhiều.
• Chậm mọc răng.
• Chậm biết lẫy, bò, đi.

Dấu hiệu thiếu năng lượng tổng thể

Trẻ có thể gặp:

• Gầy, ít mỡ dưới da.
• Cân nặng tăng rất chậm so với chuẩn.
• Dễ mệt khi vận động.

Cách cải thiện tình trạng trẻ không tăng cân an toàn và khoa học

Khi đã xác định nguyên nhân khiến trẻ chậm lớn, cha mẹ cần áp dụng các biện pháp phù hợp, tránh nóng vội hoặc lạm dụng sản phẩm bổ sung.

Bổ sung vi chất khi cần thiết

Trong một số trường hợp, trẻ cần bổ sung sắt, kẽm hoặc vitamin D. Tuy nhiên, việc sử dụng cần có chỉ định của nhân viên y tế.

Cha mẹ không nên tự ý cho trẻ dùng thực phẩm chức năng khi chưa được tư vấn, vì có thể gây thừa chất hoặc ảnh hưởng tiêu hóa. Cải thiện khẩu phần ăn đa dạng và cân đối vẫn là giải pháp ưu tiên hàng đầu.

Theo dõi biểu đồ tăng trưởng định kỳ

Giúp cha mẹ đánh giá chính xác mức độ phát triển về cân nặng và chiều cao của trẻ theo từng giai đoạn:

• Cân đo mỗi tháng với trẻ dưới 2 tuổi.
• Mỗi 3 tháng với trẻ lớn hơn.
• Ghi chép và so sánh với chuẩn tăng trưởng.

Tăng cường đạm chất lượng cao

Nguồn đạm tốt cho trẻ bao gồm:

• Thịt, cá, trứng.
• Sữa và chế phẩm từ sữa.
• Đậu, đỗ và các loại hạt.

Nên đa dạng nguồn đạm để tăng khả năng hấp thu và hạn chế kén ăn.

Đảm bảo đủ năng lượng mỗi ngày

Việc tăng năng lượng hợp lý giúp trẻ có “nguồn nhiên liệu” để tăng trưởng bền vững.

• Bổ sung chất béo lành mạnh từ dầu ăn, bơ, cá béo.
• Chia nhỏ thành 5 - 6 bữa/ngày với trẻ nhỏ.
• Kết hợp bữa phụ giàu dinh dưỡng như sữa, sữa chua, phô mai.

Khi nào cha mẹ cần đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ nên chủ động đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có các dấu hiệu sau:

• Không tăng cân trong 3 tháng liên tiếp.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Chậm phát triển vận động.
• Thường xuyên mệt mỏi, xanh xao.
• Biếng ăn nghiêm trọng.

Việc thăm khám giúp xác định chính xác trẻ không tăng cân thiếu chất gì hay có bệnh lý tiềm ẩn, từ đó xây dựng kế hoạch can thiệp phù hợp và an toàn.

Trẻ không tăng cân thiếu chất gì? Câu trả lời thường liên quan đến thiếu năng lượng tổng thể, thiếu đạm, sắt, kẽm hoặc vitamin D. Tuy nhiên, nguyên nhân có thể đa dạng và không chỉ đơn thuần do ăn ít. Điều quan trọng là cha mẹ cần theo dõi cân nặng định kỳ, xây dựng khẩu phần ăn cân đối, khoa học và tham khảo ý kiến chuyên môn khi cần thiết. Phát hiện sớm và can thiệp đúng cách sẽ giúp trẻ bắt kịp đà tăng trưởng, phát triển khỏe mạnh và bền vững trong những năm đầu đời.