Trẻ mút tay không chịu bú: Nguyên nhân và mẹo xử lý nhanh

Trẻ mút tay không chịu bú thường do phản xạ tự nhiên để tự trấn an, bé đang trong thời kỳ mọc răng gây đau lợi, hoặc do trẻ đã bước vào giai đoạn biếng ăn sinh lý. Thay vì quá lo lắng, mẹ hãy cùng đi sâu vào nguyên nhân và các bước khắc phục hiệu quả ngay dưới đây để thay đổi thói quen cho bé.

Vì sao trẻ mút tay không chịu bú?

Trẻ nhỏ cũng trải qua căng thẳng và áp lực. Những lúc như vậy, hành động ngậm mút tay sẽ giúp kích thích não bộ sản sinh ra endorphin, một loại hormone giảm đau tự nhiên. Cảm giác thoải mái và vui vẻ này sẽ giúp trẻ giảm bớt áp lực, tương tự như khi chúng được thưởng thức món ăn yêu thích. Điều này có thể khiến trẻ mút tay không chịu bú khiến cha mẹ lo lắng.

Theo các chuyên gia từ Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ, hầu hết trẻ sơ sinh sẽ mút tay khi đói. Hành động này giúp trẻ cảm nhận được sự gần gũi với bầu sữa mẹ. Nếu mẹ không đủ sữa, điều này có thể dẫn đến việc trẻ mút tay mà không muốn bú. Một nguyên nhân khác là do cha mẹ bận rộn, làm cho trẻ mất thói quen bú mẹ. Sau khi bú, trẻ có thể cảm thấy khó chịu và quấy khóc vì cảm giác lạ lẫm.

Ảnh hưởng khi trẻ mút tay thường xuyên

Trẻ mút tay không chịu bú thường xuyên không chỉ gây mất vệ sinh mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nghiêm trọng đến sự phát triển của trẻ như:

• Suy dinh dưỡng và chậm phát triển: Mút tay tạo ra cảm giác no giả khiến trẻ lơ là việc bú mẹ hoặc bú bình. Khi lượng calo nạp vào không đủ so với nhu cầu phát triển, trẻ sẽ dễ rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng, thấp còi.
• Thói quen ngậm ngón tay: Trẻ thường mút ngón làm gia tăng nguy cơ nôn trớ, nhất là sau khi ăn hoặc bú. Dù vậy, do trẻ coi hành động này là an toàn, việc mút tay trở thành một thói quen khó bỏ.
• Nguy cơ nhiễm bệnh: Ngoài các vấn đề về tiêu hóa, việc mút tay không sạch còn làm trẻ dễ mắc các bệnh truyền nhiễm qua đường tay - miệng như bệnh tay chân miệng, cúm, thủy đậu và nhiễm giun.
• Tổn thương ngón tay: Hành động mút tay liên tục và mạnh mẽ có thể gây tổn thương cho da ngón tay, khiến chúng nứt nẻ và có nguy cơ bị lở loét, nhiễm trùng dưới da dẫn đến viêm da mủ.
• Biến dạng ngón tay: Nếu trẻ mút tay thường xuyên trong thời gian dài, khả năng cao sẽ dẫn đến biến dạng xương ngón tay và hình dạng ngón tay bất thường.
• Tác động đến răng miệng: Khi trẻ lớn hơn 5 - 6 tuổi và vẫn còn thói quen mút tay, điều này có thể gây ra các vấn đề về răng như hàm bị hô hoặc móm, lệch khớp cắn, gây khó khăn trong phát âm.

Mẹo giúp bé từ bỏ thói quen mút tay

Để giúp bé từ bỏ thói quen mút tay, cha mẹ cần sự kiên trì kết hợp giữa các biện pháp tâm lý nhẹ nhàng và những mẹo hỗ trợ vật lý an toàn sau:

Thay đổi tư thế bú

Đôi khi trẻ mút tay vì cảm thấy chưa thỏa mãn nhu cầu tiếp xúc hoặc không thoải mái khi bú. Mẹ hãy thử thay đổi tư thế bú để tạo sự mới mẻ và giúp bé tiếp cận núm vú dễ dàng hơn. Thêm nữa, mẹ nên duy trì sự giao tiếp bằng mắt và vuốt ve làn da bé trong lúc bú sẽ tạo ra cảm giác an toàn, giúp bé tập trung vào việc ăn uống thay vì tìm đến ngón tay để trấn an.

Làm mát nướu

Nhiều trẻ tìm đến việc mút tay như một cách để giảm bớt cảm giác ngứa ngáy, đau nhức khi nướu bị sưng do mọc răng. Trong trường hợp này, mẹ có thể sử dụng một chiếc khăn sạch được làm lạnh hoặc các loại vòng ngậm nướu chuyên dụng đã qua làm mát để bé cắn. Cảm giác tê lạnh dịu nhẹ sẽ giúp xoa dịu vùng nướu bị tổn thương, từ đó loại bỏ nhu cầu đưa tay vào miệng để chà xát của trẻ.

Giúp trẻ nhận thức rằng mút tay không tốt

Phương pháp đầu tiên là khuyến khích trẻ tự hiểu rằng hành động mút tay là không tốt. Nếu mẹ thấy trẻ thường xuyên mút tay mà không thể khuyên nhủ, hãy để trẻ tiếp tục cho đến khi tìm ra lý do để từ bỏ, ví dụ như bị bạn bè trêu chọc. Khi trẻ nhận thức được thói quen này không tốt, việc từ bỏ sẽ dễ dàng hơn.

Sử dụng phần thưởng

Để khuyến khích trẻ không mút tay, phần thưởng là một phương pháp hiệu quả. Mỗi ngày khi trẻ không mút tay, mẹ hãy ghi chú vào lịch. Cuối tháng, mẹ có thể thưởng cho trẻ dựa trên số ngày thành công.

Áp dụng phương pháp đảo ngược

Thay vì yêu cầu trẻ ngừng mút tay, hãy thử phương pháp ngược lại là yêu cầu trẻ cho tất cả ngón tay vào miệng cùng lúc. Phương pháp này sẽ khiến trẻ cảm thấy khó chịu và muốn từ bỏ thói quen mút tay.

Cho phép trẻ mút tay khi ở một mình

Nếu bạn đang băn khoăn về việc làm thế nào để trẻ không mút tay nữa, hãy để trẻ biết rằng mút tay chỉ được phép khi ở một mình. Nếu trẻ ngừng mút tay khi có ba mẹ hoặc nơi công cộng nhưng vẫn mút tay khi ở một mình, thói quen này sẽ nhanh chóng biến mất.

Tránh ép buộc trẻ từ bỏ thói quen

Một mẹo quan trọng là không sử dụng hình phạt hoặc các phương pháp tiêu cực để giải quyết thói quen mút tay. Hãy để trẻ từ bỏ tự nhiên và nhẹ nhàng, tránh la mắng vì điều này có thể làm trẻ cảm thấy căng thẳng, thậm chí làm vấn đề trở nên tồi tệ hơn.

Đánh lạc hướng trẻ

Rất nhiều trẻ em xem mút tay là một thói quen. Khi bạn thấy trẻ mút tay, hãy tìm cách đánh lạc hướng với các hoạt động khác. Tốt nhất là động viên trẻ tham gia vào những trò chơi cần sử dụng cả hai tay. Trước khi ngủ, bạn có thể cho trẻ cầm một cuốn sách hoặc đồ chơi mà trẻ thích, đồng thời nói rằng trẻ cần để ngón tay nghỉ ngơi khi ngủ.

Việc trẻ mút tay không chịu bú đa phần là một giai đoạn phát triển tâm sinh lý bình thường. Chỉ cần mẹ kiên trì áp dụng các mẹo nhỏ như thay đổi tư thế bú, làm mát nướu hoặc tạo không gian yên tĩnh, bé sẽ sớm ổn định trở lại. Tuy nhiên, nếu tình trạng bỏ bú kéo dài kèm theo dấu hiệu sụt cân hoặc mất nước, mẹ nên đưa bé đến gặp bác sĩ nhi khoa để được thăm khám kịp thời.