Vì sao thiếu vitamin D dù thường xuyên tiếp xúc ánh nắng?

Một số người vẫn có nồng độ vitamin D thấp dù duy trì thói quen hoạt động ngoài trời. Nguyên nhân có thể đến từ những yếu tố liên quan đến cách cơ thể tổng hợp, hấp thu và chuyển hóa vitamin D.

Bệnh lý làm ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa

Vitamin D sau khi được tạo ra ở da chưa thể được cơ thể sử dụng ngay mà cần trải qua các bước chuyển hóa tiếp theo, chủ yếu tại gan và thận. Vì vậy, những người mắc bệnh gan mạn tính, bệnh thận hoặc một số vấn đề ảnh hưởng đến chức năng của các cơ quan này có thể gặp khó khăn trong quá trình chuyển vitamin D sang dạng hoạt động.

Ngoài ra, một số bệnh đường tiêu hóa như Crohn, Celiac hoặc tình trạng kém hấp thu chất béo có thể làm giảm lượng vitamin D được hấp thu. Trong những trường hợp này, dù vẫn tiếp xúc với ánh nắng, cơ thể có thể không duy trì được lượng vitamin D cần thiết. Việc điều trị bệnh nền và bổ sung vitamin D nếu cần nên được thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

Thói quen chống nắng khiến da ít nhận tia UVB

Ra ngoài trời thường xuyên nhưng phần lớn da luôn được che phủ thì lượng tia UVB thực sự tiếp xúc với da vẫn có thể thấp. Kem chống nắng, áo dài tay, áo chống nắng, găng tay hoặc mũ rộng vành đều giúp giảm tác động của tia cực tím, đồng thời hạn chế lượng UVB tham gia vào quá trình tổng hợp vitamin D.

Điều này đặc biệt dễ gặp ở những người có thói quen chống nắng kỹ hoặc làm việc ngoài trời nhưng luôn mặc trang phục che kín. Tuy nhiên, không nên bỏ các biện pháp bảo vệ da chỉ để tăng vitamin D. Thay vào đó, có thể kết hợp chế độ ăn phù hợp và bổ sung khi có chỉ định để hạn chế nguy cơ thiếu hụt mà vẫn bảo vệ da.

Nhiều melanin làm giảm khả năng tạo vitamin D

Melanin trong da có khả năng hấp thụ một phần tia cực tím, giúp hạn chế tác động của bức xạ lên tế bào da. Tuy nhiên, lượng melanin cao cũng khiến quá trình tổng hợp vitamin D dưới ánh nắng kém hiệu quả hơn, nên người có làn da sẫm màu thường cần thời gian tiếp xúc với UVB lâu hơn.

Sự khác biệt này không có nghĩa người da sẫm màu chắc chắn thiếu vitamin D mà chỉ là một yếu tố có thể làm tăng nhu cầu tiếp xúc với ánh nắng để tạo cùng một lượng vitamin D. Bên cạnh màu da, thời gian ở ngoài trời, diện tích da tiếp xúc, thói quen che chắn và chế độ ăn cũng cần được xem xét khi đánh giá nguy cơ thiếu hụt.

Tuổi càng cao, da càng tạo ít vitamin D

Khả năng tổng hợp vitamin D của da giảm dần theo tuổi. Do đó, cùng một mức độ tiếp xúc với ánh nắng, người lớn tuổi có thể tạo ra ít vitamin D hơn so với người trẻ. Đây cũng là một trong những yếu tố khiến tình trạng thiếu vitamin D thường được quan tâm ở nhóm tuổi cao.

Không chỉ thay đổi về khả năng tổng hợp qua da, người lớn tuổi còn có thể ít ra ngoài, vận động ngoài trời ít hơn hoặc dành nhiều thời gian trong nhà. Nếu chế độ ăn không cung cấp đủ vitamin D hoặc đồng thời có bệnh lý ảnh hưởng đến hấp thu, chuyển hóa, nguy cơ thiếu hụt càng có thể tăng.

Khẩu phần ăn ít thực phẩm chứa vitamin D

Khi cơ thể không nhận đủ vitamin D từ quá trình tổng hợp ở da, chế độ ăn trở thành một nguồn bổ sung đáng chú ý. Cá béo, lòng đỏ trứng và một số thực phẩm được tăng cường vitamin D có thể góp phần cung cấp lượng vitamin này, nhưng nếu khẩu phần thường xuyên thiếu các nhóm thực phẩm trên thì tổng lượng cung cấp có thể không cao.

Nguy cơ này có thể gặp ở người ăn uống đơn điệu, hạn chế nhiều loại thực phẩm hoặc xây dựng chế độ ăn chưa cân đối. Vì vậy, ngay cả khi thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng, vẫn nên duy trì khẩu phần đa dạng để hỗ trợ cung cấp vitamin D. Người có nguy cơ thiếu hụt hoặc đã được xác định thiếu vitamin D nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng sản phẩm bổ sung.

Duy trì vitamin D không nên chỉ dựa vào việc dành nhiều thời gian dưới ánh nắng mà cần cân nhắc tổng thể thói quen sinh hoạt và tình trạng sức khỏe. Nếu nghi ngờ thiếu hụt, xét nghiệm và tư vấn chuyên môn có thể giúp xác định nhu cầu bổ sung phù hợp thay vì tự điều chỉnh liều dùng. Với việc hiểu vì sao thiếu vitamin D dù thường xuyên tiếp xúc ánh nắng, mỗi người có thể chủ động hơn trong việc theo dõi và duy trì lượng vitamin D phù hợp.