Virus Hanta lây như thế nào? Cách bảo vệ bản thân và gia đình

Trong thời gian gần đây, các thông tin liên quan đến virus Hanta được nhiều người quan tâm sau khi ghi nhận các ca bệnh tại nhiều quốc gia trên thế giới. Dù không phổ biến như bệnh cúm hay COVID-19, virus Hanta vẫn được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cảnh báo do khả năng gây bệnh nặng. Hiểu rõ con đường lây truyền của virus Hanta là bước quan trọng giúp chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Virus Hanta lây như thế nào?

Virus Hanta chủ yếu lây sang người thông qua việc tiếp xúc với chất thải của loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột mang mầm bệnh. Đây là con đường lây truyền phổ biến và được ghi nhận nhiều nhất hiện nay.

Hình thức lây nhiễm

Các hình thức lây nhiễm bao gồm:

• Hít phải không khí chứa virus từ nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột đã khô và phát tán vào môi trường;
• Chạm tay vào bề mặt có chứa virus rồi đưa lên mắt, mũi hoặc miệng;
• Bị chuột cắn;
• Ăn thực phẩm hoặc uống nước bị nhiễm chất thải của chuột.

Trong đó, nguy cơ cao thường xuất hiện khi:

• Dọn kho cũ, nhà kho, tầng hầm lâu ngày không sử dụng;
• Vệ sinh khu vực có nhiều chuột nhưng không đeo khẩu trang hoặc găng tay;
• Sinh sống tại nơi mất vệ sinh, ẩm thấp, có nhiều loài gặm nhấm.

Hiện nay, phần lớn chủng virus Hanta không lây trực tiếp từ người sang người. Tuy nhiên, một số chủng hiếm tại Nam Mỹ từng ghi nhận khả năng lây giữa người với người thông qua tiếp xúc gần.

Virus Hanta có lây qua đường hô hấp không?

Có. Tuy nhiên, virus không lây như cúm hay COVID-19 qua giao tiếp thông thường. Virus Hanta lây qua đường hô hấp chủ yếu khi con người hít phải bụi khí chứa virus từ chất thải của chuột bị phát tán trong không khí. Điều này giải thích vì sao các chuyên gia y tế khuyến cáo không quét khô hoặc dùng máy hút bụi tại khu vực có phân chuột vì hành động này dễ làm virus phát tán mạnh hơn.

Những ai có nguy cơ cao nhiễm virus Hanta?

Bất kỳ ai tiếp xúc với môi trường có chuột đều có nguy cơ nhiễm bệnh, nhưng một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn gồm:

• Người sống ở khu vực nông thôn, vùng núi hoặc nơi có nhiều chuột;
• Công nhân vệ sinh môi trường, nhân viên kho bãi;
• Người làm nông nghiệp, chăn nuôi;
• Người thường xuyên dọn dẹp nhà kho, khu vực bỏ hoang;
• Người đi cắm trại, ngủ ngoài trời tại nơi có động vật gặm nhấm.

Theo CDC, nhiều ca nhiễm virus Hanta từng ghi nhận liên quan đến việc dọn dẹp không gian kín lâu ngày có chuột cư trú. Đây là yếu tố dịch tễ quan trọng giúp nhận diện nguy cơ mắc bệnh.

Virus Hanta tồn tại bao lâu trong môi trường?

Virus có thể tồn tại nhiều ngày trong môi trường kín, mát và ẩm. Vì vậy, việc vệ sinh nhà cửa đúng cách đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh.

Các chuyên gia khuyến nghị:

• Mở cửa thông thoáng ít nhất 30 phút trước khi dọn dẹp;
• Xịt dung dịch khử khuẩn lên khu vực có phân chuột trước khi lau;
• Không dùng chổi quét khô.

Dấu hiệu nhiễm virus Hanta cần nhận biết sớm

Sau khi xâm nhập cơ thể, virus Hanta thường có thời gian ủ bệnh từ 1 - 8 tuần. Triệu chứng ban đầu dễ nhầm với cúm thông thường nên nhiều người chủ quan.

Các dấu hiệu sớm thường gặp gồm:

• Sốt;
• Đau đầu;
• Đau cơ;
• Mệt mỏi;
• Buồn nôn hoặc đau bụng.

Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể gặp:

• Ho;
• Khó thở;
• Tức ngực;
• Suy hô hấp cấp.

Một số chủng virus Hanta còn gây hội chứng sốt xuất huyết kèm suy thận, khiến người bệnh tiểu ít, phù hoặc tụt huyết áp nguy hiểm.

Người có triệu chứng sốt, đau cơ hoặc khó thở sau khi tiếp xúc môi trường có chuột nên đến cơ sở y tế sớm để được kiểm tra. Việc phát hiện sớm giúp tăng khả năng điều trị và giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Cách phòng tránh virus Hanta hiệu quả tại nhà

Hiện chưa có vaccine phòng virus Hanta phổ biến rộng rãi, vì vậy phòng ngừa tiếp xúc với nguồn lây là biện pháp quan trọng nhất.

Các biện pháp phòng tránh gồm:

• Giữ nhà cửa sạch sẽ, thông thoáng;
• Đậy kín thực phẩm;
• Thu gom rác đúng cách;
• Bịt kín các khe hở để ngăn chuột xâm nhập;
• Đeo khẩu trang và găng tay khi dọn khu vực nghi có chuột;
• Rửa tay bằng xà phòng sau khi vệ sinh.

Ngoài ra, cần lưu ý:

• Không ngủ trực tiếp trên nền đất khi đi cắm trại;
• Hạn chế tiếp xúc với chuột sống hoặc chết bằng tay trần;
• Dùng dung dịch khử khuẩn khi xử lý phân chuột.

Cách xử lý khu vực có phân chuột an toàn và các bước được CDC khuyến nghị là:

• Mở cửa thông gió;
• Mang khẩu trang và găng tay;
• Xịt dung dịch tẩy rửa hoặc khử khuẩn lên khu vực có chất thải;
• Lau bằng khăn giấy thay vì quét khô;
• Bỏ rác vào túi kín trước khi tiêu hủy.

Virus Hanta có nguy hiểm không?

Virus Hanta là bệnh lý nguy hiểm vì có thể tiến triển nhanh và gây tử vong nếu không điều trị kịp thời. Một số thể bệnh có tỷ lệ tử vong khá cao, đặc biệt khi người bệnh nhập viện muộn sau khi xuất hiện suy hô hấp hoặc suy thận. Tuy nhiên, nguy cơ có thể giảm đáng kể nếu:

• Chủ động phòng tránh tiếp xúc với chuột;
• Nhận biết sớm triệu chứng;
• Đi khám ngay khi nghi ngờ phơi nhiễm.

Điều quan trọng là không hoang mang quá mức, bởi virus Hanta không dễ lây lan rộng trong cộng đồng như nhiều bệnh truyền nhiễm đường hô hấp khác.

Virus Hanta lây như thế nào? Virus Hanta lây chủ yếu qua việc hít phải hoặc tiếp xúc với chất thải của chuột mang mầm bệnh. Dù không phổ biến, đây vẫn là bệnh nhiễm trùng nguy hiểm có thể gây biến chứng nặng nếu phát hiện muộn. Việc giữ vệ sinh môi trường sống, hạn chế tiếp xúc với loài gặm nhấm và nhận biết sớm dấu hiệu bất thường là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe.