WHO cảnh báo bệnh không lây nhiễm gây 80% ca tử vong tại Việt Nam

Bệnh không lây nhiễm trở thành thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng

Trong nhiều năm qua, mô hình bệnh tật tại Việt Nam đã có sự thay đổi rõ rệt. Bên cạnh các bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm ngày càng trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Theo WHO, các bệnh tim mạch, ung thư, bệnh hô hấp mạn tính và đái tháo đường hiện chiếm khoảng 80% số ca tử vong tại Việt Nam, trong đó có nhiều trường hợp tử vong sớm. Những con số này cho thấy bệnh không lây nhiễm không còn là vấn đề của riêng người cao tuổi mà đã trở thành thách thức đối với toàn xã hội.

Khác với các bệnh cấp tính, bệnh không lây nhiễm thường tiến triển âm thầm và kéo dài. Người bệnh có thể phải sử dụng thuốc, tái khám và theo dõi sức khỏe trong nhiều năm. Nếu không được phát hiện và quản lý kịp thời, bệnh có nguy cơ gây ra các biến chứng nghiêm trọng, làm giảm khả năng lao động, tăng chi phí điều trị và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Theo các chuyên gia, gánh nặng của bệnh không lây nhiễm không chỉ nằm ở số ca mắc hay số ca tử vong mà còn ở số người chưa được phát hiện sớm, chưa được điều trị hoặc chưa được quản lý bệnh hiệu quả.

Nhiều người mất đi những năm sống khỏe vì bệnh mạn tính

WHO cho biết nhiều trường hợp tử vong do bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam xảy ra khi người bệnh vẫn đang trong độ tuổi lao động. Điều này đồng nghĩa gánh nặng bệnh tật không chỉ được đo bằng số năm tuổi thọ bị mất mà còn bằng số năm sống khỏe bị suy giảm.

Người mắc bệnh mạn tính có thể phải giảm thời gian làm việc, nghỉ việc hoặc cần người thân hỗ trợ trong quá trình điều trị. Khi bệnh tiến triển và xuất hiện biến chứng, khả năng tự chăm sóc và chất lượng cuộc sống cũng bị ảnh hưởng đáng kể.

Theo WHO, kiểm soát bệnh không lây nhiễm không chỉ nhằm giảm số ca tử vong mà còn hướng đến bảo vệ những năm sống khỏe của người dân, giảm gánh nặng cho gia đình và hệ thống y tế.

Chủ động quản lý sức khỏe để giảm nguy cơ biến chứng

Trước thực trạng bệnh không lây nhiễm chiếm tỷ lệ tử vong cao, ngành y tế đang chuyển mạnh từ điều trị sang phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu. Người dân được khuyến cáo chủ động theo dõi các chỉ số sức khỏe và quản lý bệnh từ sớm thay vì chờ đến khi xuất hiện triệu chứng.

Một số khuyến cáo được các chuyên gia đưa ra gồm:

• Chủ động kiểm tra các chỉ số sức khỏe như huyết áp, đường huyết và thực hiện sàng lọc theo hướng dẫn của nhân viên y tế nếu thuộc nhóm nguy cơ.
• Tuân thủ điều trị, tái khám đúng hẹn nếu đã được chẩn đoán mắc bệnh mạn tính; không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi phác đồ điều trị.
• Duy trì theo dõi sức khỏe định kỳ tại cơ sở y tế để phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và kiểm soát bệnh hiệu quả.
• Xây dựng lối sống lành mạnh từ sớm, thay vì chỉ quan tâm đến sức khỏe khi bước vào tuổi trung niên hoặc khi xuất hiện triệu chứng.

Theo ghi nhận từ mô hình quản lý tăng huyết áp và đái tháo đường tại TP.HCM trong giai đoạn từ tháng 2/2023 đến tháng 1/2024, số bệnh nhân tăng huyết áp đến các trạm y tế xã gần như tăng gấp đôi, số bệnh nhân đái tháo đường tăng gần 4 lần. Đồng thời, tỷ lệ kiểm soát huyết áp tăng 20% và tỷ lệ kiểm soát đường huyết tăng 56%, cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của y tế cơ sở trong quản lý bệnh mạn tính.

WHO cảnh báo bệnh không lây nhiễm gây 80% ca tử vong tại Việt Nam, cho thấy đây là thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Để giảm nguy cơ tử vong sớm và biến chứng, WHO khuyến cáo cần tăng cường phát hiện sớm, quản lý bệnh liên tục, tuân thủ điều trị và duy trì lối sống lành mạnh, với sự phối hợp giữa ngành y tế và ý thức chủ động của mỗi người dân.