Xét nghiệm lao phổi bao lâu có kết quả? Phụ thuộc yếu tố nào?

Khi được chỉ định xét nghiệm lao phổi, không ít người băn khoăn về thời gian chờ kết quả. Thực tế, xét nghiệm lao phổi có kết quả nhanh hay chậm còn phụ thuộc vào từng phương pháp và mục đích chẩn đoán. Nắm rõ xét nghiệm lao phổi mất bao lâu giúp người bệnh tránh tâm lý lo lắng và yên tâm chờ đợi sự tư vấn từ bác sĩ.

Xét nghiệm lao phổi bao lâu có kết quả?

Thời gian có kết quả xét nghiệm lao phổi phụ thuộc vào phương pháp được chỉ định. Mỗi kỹ thuật có quy trình, độ chính xác và thời gian chờ khác nhau, cụ thể là:

Xét nghiệm đờm AFB

Xét nghiệm đờm AFB hay soi đờm tìm vi khuẩn lao là phương pháp xét nghiệm truyền thống, thường cho kết quả trong vòng vài giờ đến trong ngày, tùy thời điểm lấy mẫu và quy trình của cơ sở y tế. Ưu điểm lớn nhất của kỹ thuật này là thời gian trả kết quả nhanh và chi phí thấp, phù hợp cho sàng lọc ban đầu tại nhiều cơ sở y tế. Tuy nhiên, độ nhạy của soi đờm không cao, đặc biệt ở người bệnh có tải lượng vi khuẩn thấp, lao giai đoạn sớm hoặc lao ngoài phổi.

Xét nghiệm GeneXpert

Xét nghiệm GeneXpert là phương pháp hiện đại, có thể cho kết quả chỉ sau vài giờ đến trong ngày. Kỹ thuật này sử dụng sinh học phân tử để phát hiện ADN của vi khuẩn lao và đồng thời phát hiện tình trạng kháng rifampicin - một dấu hiệu quan trọng gợi ý lao đa kháng thuốc. GeneXpert thường được chỉ định khi nghi ngờ lao phổi, lao kháng thuốc hoặc ở các đối tượng nguy cơ cao như người nhiễm HIV, tái phát lao. Nhờ độ chính xác cao và thời gian nhanh, GeneXpert ngày càng được ưu tiên trong chẩn đoán lao phổi hiện nay.

Nuôi cấy vi khuẩn lao

Nuôi cấy vi khuẩn lao có thời gian trả kết quả từ 1 - 3 tuần (môi trường lỏng) đến 6 - 8 tuần (môi trường rắn), tùy kỹ thuật và điều kiện phòng xét nghiệm. Mặc dù mất nhiều thời gian, đây được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán xác định lao, giúp nhận diện chính xác chủng vi khuẩn và đánh giá mức độ kháng thuốc. Nuôi cấy thường được chỉ định khi các xét nghiệm khác chưa rõ ràng, nghi ngờ lao kháng thuốc hoặc cần theo dõi chuyên sâu trong các trường hợp phức tạp.

Chụp X-quang phổi và CT scan

Chụp X-quang phổi hoặc CT scan thường cho kết quả rất nhanh, chỉ trong vài phút đến vài giờ sau khi thực hiện. Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh này giúp bác sĩ phát hiện tổn thương nghi ngờ lao phổi như hang lao, thâm nhiễm hay xơ hóa phổi. Tuy nhiên, hình ảnh học chỉ mang tính hỗ trợ, không thể khẳng định chắc chắn lao phổi nếu không có bằng chứng vi khuẩn học. Vì vậy, X-quang và CT scan cần được kết hợp với xét nghiệm đờm, GeneXpert hoặc nuôi cấy để chẩn đoán chính xác.

Vì sao thời gian xét nghiệm lao phổi có thể khác nhau?

Không có câu trả lời cố định cho câu hỏi xét nghiệm lao phổi bao lâu có kết quả trong mọi trường hợp. Thời gian trả kết quả có thể thay đổi giữa các cơ sở y tế và từng trường hợp cụ thể. Sự khác biệt này xuất phát từ nhiều yếu tố liên quan đến kỹ thuật xét nghiệm, chất lượng mẫu bệnh phẩm cũng như điều kiện vận hành của phòng xét nghiệm.

Sự khác biệt về kỹ thuật và quy trình xét nghiệm

Mỗi loại xét nghiệm chẩn đoán lao phổi có quy trình kỹ thuật và thời gian xử lý riêng. Các xét nghiệm nhanh như soi đờm AFB hay GeneXpert chỉ cần vài giờ đến trong ngày, trong khi nuôi cấy vi khuẩn lao đòi hỏi thời gian dài để vi khuẩn phát triển. Ngoài ra, một số kỹ thuật cần nhiều bước xử lý mẫu, kiểm soát chất lượng và xác nhận kết quả, khiến thời gian trả kết quả kéo dài hơn.

Chất lượng mẫu bệnh phẩm (đờm, máu)

Với các mẫu bệnh phẩm như đờm, dịch phế quản hoặc mô sinh thiết, tình trạng bảo quản và vận chuyển mẫu có thể ảnh hưởng đến việc xét nghiệm lao phổi bao lâu có kết quả. Mẫu bệnh phẩm không đạt yêu cầu, lấy sai kỹ thuật hoặc lẫn nhiều tạp chất có thể phải lấy lại hoặc xử lý bổ sung, dẫn đến chậm kết quả.

Năng lực phòng xét nghiệm và trang thiết bị

Năng lực chuyên môn của phòng xét nghiệm, trình độ kỹ thuật viên và mức độ hiện đại của trang thiết bị là yếu tố then chốt quyết định thời gian trả kết quả. Các cơ sở y tế có hệ thống xét nghiệm tự động, máy móc hiện đại thường cho kết quả nhanh và ổn định hơn. Ngược lại, những nơi phải gửi mẫu lên tuyến trên hoặc thiếu trang thiết bị phù hợp có thể mất thêm thời gian chờ đợi.

Khối lượng bệnh nhân và thời điểm thực hiện xét nghiệm

Khối lượng bệnh nhân tại từng thời điểm cũng ảnh hưởng đến tốc độ xử lý xét nghiệm lao phổi. Vào các giai đoạn cao điểm hoặc tại cơ sở y tế đông bệnh nhân, thời gian chờ kết quả có thể kéo dài do số lượng mẫu cần phân tích lớn. Bên cạnh đó, việc thực hiện xét nghiệm vào cuối tuần, ngày lễ hoặc ngoài giờ hành chính cũng có thể làm chậm tiến độ trả kết quả. Một số cơ sở y tế phải chuyển mẫu đến phòng xét nghiệm trung tâm, làm tăng thời gian chờ đợi.

Nên làm gì khi chờ kết quả xét nghiệm lao phổi?

Xét nghiệm lao phổi bao lâu có kết quả đến đây bạn đã biết. Vậy người bệnh nên làm gì trong thời gian chờ có kết quả xét nghiệm? Người bệnh nên chủ động thực hiện một số việc sau để bảo vệ sức khỏe bản thân và hạn chế nguy cơ lây nhiễm cho người xung quanh:

• Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ: Không tự ý dùng thuốc kháng sinh, thuốc kháng lao hay thuốc dân gian khi chưa có kết luận chẩn đoán chính xác.
• Hạn chế tiếp xúc gần với người khác: Đeo khẩu trang, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, tránh không gian kín và đông người để giảm nguy cơ lây lan nếu nghi ngờ lao.
• Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống: Rửa tay thường xuyên, thông thoáng phòng ở, vệ sinh đồ dùng cá nhân riêng biệt.
• Theo dõi triệu chứng lao phổi: Ghi nhận các dấu hiệu như ho kéo dài, sốt nhẹ về chiều, sụt cân, mệt mỏi, ho ra máu để cung cấp thông tin đầy đủ cho bác sĩ khi nhận kết quả.
• Ăn uống đầy đủ, nghỉ ngơi hợp lý: Bổ sung dinh dưỡng, tăng cường sức đề kháng, tránh rượu bia và chất kích thích.
• Giữ tâm lý ổn định: Không quá lo lắng, vì nhiều trường hợp triệu chứng hô hấp có thể do nguyên nhân khác không phải lao phổi.

Xét nghiệm lao phổi bao lâu có kết quả khác nhau tùy theo từng phương pháp, thời gian từ vài giờ đến vài tuần. Việc hiểu rõ mỗi loại xét nghiệm cho kết quả trong bao lâu và các yếu tố ảnh hưởng sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong quá trình thăm khám, theo dõi sức khỏe. Để đảm bảo chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời, người bệnh nên thực hiện xét nghiệm tại cơ sở y tế uy tín, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và tái khám đúng hẹn ngay khi có kết quả.