Bộ Y tế khuyến cáo không ăn trái cây bị dơi, chim cắn phòng virus Nipah

Virus Nipah là một mầm bệnh nguy hiểm, có khả năng lây từ động vật sang người, đặc biệt qua thực phẩm nhiễm mầm bệnh như trái cây bị dơi hoặc chim cắn. Trong bối cảnh dịch đang bùng phát trở lại tại Ấn Độ, các biện pháp phòng ngừa sớm trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trước tình hình đó, Bộ Y tế đã đưa ra hướng dẫn cụ thể nhằm giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.

Bộ Y tế cảnh báo nguy cơ từ virus Nipah

Trước nguy cơ bùng phát virus Nipah tại Ấn Độ, sáng 27/1, Bộ Y tế Việt Nam đã yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát dịch tại cửa khẩu, cơ sở y tế và trong cộng đồng. Trong bối cảnh các sân bay tại châu Á siết chặt kiểm soát y tế giống thời điểm dịch Covid-19, việc chủ động phòng dịch ngay từ sớm là cần thiết.

Virus Nipah thuộc nhóm bệnh truyền nhiễm loại A, đây là nhóm nguy hiểm nhất với tỉ lệ tử vong từ 40 - 75%. Tác nhân gây bệnh chủ yếu lây từ động vật sang người, đặc biệt là dơi ăn quả, đây là vật chủ được xác định trong các ổ dịch tại Ấn Độ. Virus cũng có thể truyền qua thực phẩm nhiễm mầm bệnh hoặc lây trực tiếp từ người sang người qua dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân.

Bộ Y tế khuyến cáo không ăn trái cây bị dơi, chim cắn phòng virus Nipah

Để phòng ngừa virus Nipah, Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý đến vệ sinh thực phẩm và hành vi sinh hoạt hằng ngày. Những biện pháp cụ thể bao gồm:

• Không ăn hoặc uống trái cây có dấu hiệu bị dơi, chim hoặc loài gặm nhấm cắn.
• Tránh sử dụng các loại nhựa cây thô (chẳng hạn như nhựa thốt nốt hoặc nhựa dừa sống) chưa qua chế biến.
• Rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn; đảm bảo nguyên tắc "ăn chín, uống sôi".
• Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt sau khi tiếp xúc với động vật hoặc sản phẩm từ động vật.
• Tránh tiếp xúc với động vật hoang dã có nguy cơ mang virus như dơi ăn quả.

Duy trì thói quen đảm bảo an toàn vệ sinh trong ăn uống và sinh hoạt hằng ngày là yếu tố then chốt giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe.

Ngoài chế độ dinh dưỡng ra, thì việc kiểm soát nguồn lây lan cũng vô cùng quan trọng:

• Đối với người từng đi qua vùng dịch, nếu trong vòng 14 ngày có biểu hiện như sốt, đau cơ, đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi, lú lẫn hoặc co giật thì cần đến ngay cơ sở y tế để được theo dõi.
• Người bệnh cần hạn chế tiếp xúc với người khác, đồng thời khai báo rõ ràng lịch trình di chuyển và tiếp xúc gần. Người chăm sóc, nhân viên y tế cũng cần dùng đầy đủ trang bị bảo hộ khi tiếp xúc với ca nghi nhiễm.

Việc tuân thủ đầy đủ các khuyến cáo của Bộ Y tế không chỉ giúp phòng ngừa virus Nipah hiệu quả, mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước nguy cơ lây lan của các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Tình hình dịch bệnh và khả năng kiểm soát

Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong khoảng thời gian từ 27/12/2025 đến 26/1/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 5 trường hợp nghi nhiễm virus Nipah, đều là nhân viên y tế tại một bệnh viện ở bang Tây Bengal. Hai trường hợp trong số này đã được xét nghiệm khẳng định dương tính, tuy nhiên nguồn lây ban đầu hiện vẫn chưa được xác định.

Virus Nipah lần đầu tiên được phát hiện vào năm 1999 tại Malaysia. Đến năm 2001, các ca bệnh đầu tiên trên người được ghi nhận tại Bangladesh và sau đó lan sang Ấn Độ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các ca bệnh Nipah chủ yếu xuất hiện lẻ tẻ, chưa hình thành các ổ dịch quy mô lớn. Tại Việt Nam, đến nay chưa ghi nhận bất kỳ ca nhiễm nào.

Hiện chưa có vắc xin hoặc thuốc điều trị đặc hiệu đối với virus Nipah, cả ở người lẫn động vật. Vì vậy, việc chủ động phòng ngừa và giám sát sớm là biện pháp quan trọng để kiểm soát nguy cơ lây lan.

Việc Bộ Y tế khuyến cáo không ăn trái cây bị dơi, chim cắn phòng virus Nipah là lời nhắc nhở thiết thực trong bối cảnh loại virus này đang có những diễn biến phức tạp. Bởi đây là một loại virus nguy hiểm chưa có vắc xin phòng ngừa hay thuốc điều trị đặc hiệu, việc chủ động phòng bệnh thông qua đảm bảo vệ sinh thực phẩm và hạn chế nguy cơ lây nhiễm từ động vật là giải pháp quan trọng nhất hiện nay.