Bong võng mạc có chữa được không? Điều trị như thế nào?

Võng mạc là một lớp mô mỏng nằm phía sau nhãn cầu. Đây là nơi tiếp nhận ánh sáng, chuyển đổi thành tín hiệu thần kinh và truyền qua thần kinh thị giác đến não, nơi các tín hiệu này được xử lý để tạo nên hình ảnh. Khi võng mạc bong ra, chức năng thị giác tại vùng đó suy giảm. Người bệnh có thể đột ngột xuất hiện các triệu chứng như ruồi bay, chớp sáng, nhìn mờ, giảm thị trường hoặc cảm giác như có màn che trước mắt. Bong võng mạc cần được khám và điều trị nhãn khoa khẩn cấp để hạn chế nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn. Hãy cùng Long Châu tìm hiểu những phương pháp điều trị bong võng mạc đang được áp dụng hiện nay qua bài viết dưới đây.

Bong võng mạc có chữa được không?

Bong võng mạc là một bệnh lý nhãn khoa nghiêm trọng nhưng việc điều trị thường có hiệu quả tốt, đặc biệt trong trường hợp được phát hiện và can thiệp sớm. Theo National Eye Institute (NEI), điều trị bong võng mạc thành công ở khoảng 9/10 trường hợp, mặc dù một số người có thể cần điều trị hoặc phẫu thuật bổ sung. Tuy nhiên, khả năng phục hồi thị lực không giống nhau ở tất cả người bệnh và phụ thuộc vào nhiều yếu tố, chẳng hạn như thời điểm điều trị, vị trí và mức độ bong võng mạc, tình trạng hoàng điểm và các tổn thương đi kèm.

Bong võng mạc là một cấp cứu nhãn khoa cần được khám và điều trị kịp thời. Hiện tại có nhiều phương pháp khác nhau, người bệnh cần đến cơ sở nhãn khoa gần nhất hoặc khoa cấp cứu để được đánh giá ngay.

Bong võng mạc điều trị như thế nào?

Tùy thuộc vào loại bong võng mạc, vị trí, phạm vi tổn thương và các yếu tố liên quan, bác sĩ có thể lựa chọn laser quang đông, lạnh đông, hoặc các phương pháp phẫu thuật. Một số trường hợp cần phối hợp nhiều kỹ thuật với nhau nhằm bảo tồn và phục hỗ trợ phục hồi chức năng thị giác.

Laser quang đông võng mạc

Đây là thủ thuật xâm lấn tối thiểu được áp dụng khi võng mạc bị rách nhưng chưa tách rời hoàn toàn khỏi các lớp mô bên dưới. Bác sĩ sẽ chiếu các chùm tia laser cường độ cao đi xuyên qua đồng tử, tạo ra các điểm tổn thương nhiệt xung quanh vết rách, nhằm hạn chế nguy cơ tiến triển thành bong võng mạc.

Quá trình lành thương sau đó sẽ hình thành mô sẹo và tạo sự kết dính giữa võng mạc với các lớp mô bên dưới, giúp cố định vùng võng mạc tổn thương và ngăn dịch tiếp tục đi qua vết rách, từ đó hạn chế nguy cơ tiến triển thành bong võng mạc.

Lạnh đông võng mạc (cryopexy)

Sau khi dùng thuốc gây tê bề mặt để kiểm soát cảm giác đau, bác sĩ sẽ sử dụng một đầu dò rất lạnh áp vào củng mạc (phần trắng bên ngoài của mắt) tại vị trí tương ứng với vết rách bên trong. Tác động cực lạnh giúp hình thành mô sẹo quanh vết rách, tạo sự kết dính giữa võng mạc và các mô bên dưới, giúp bịt kín vết rách và giữ võng mạc tại chỗ, qua đó hạn chế nguy cơ dịch tiếp tục đi qua vết rách và gây bong võng mạc.

Bơm khí nội nhãn (pneumatic retinopexy)

Đối với tình trạng võng mạc đã bong bóc, bác sĩ có thể tiến hành tiêm bọt khí, khí sinh học đặc biệt vào buồng dịch kính. Bóng khí tạo lực ép từ phía trong, giúp đưa vùng võng mạc bị bong áp sát trở lại thành nhãn cầu và hỗ trợ bịt kín vết rách, đồng thời chặn đứng dòng dịch lỏng rò rỉ qua các lỗ thủng.

Kỹ thuật này luôn được kết hợp với liệu pháp lạnh đông hoặc laser quang đông để tạo sự kết dính quanh vết rách, giúp duy trì sự áp sát của võng mạc sau khi bóng khí biến mất. Bệnh nhân bắt buộc phải duy trì một tư thế đầu cố định theo hướng dẫn của bác sĩ trong vài ngày để bóng khí tiếp xúc đúng vị trí cần điều trị. Bóng khí sẽ được hấp thu dần theo thời gian.

Độn đai củng mạc (scleral buckle)

Đây là một phương pháp phẫu thuật, trong đó bác sĩ đặt một dải vật liệu silicone quanh củng mạc. Dải đai tạo một vùng lõm trên thành nhãn cầu, giúp đưa thành nhãn cầu ép sát về phía võng mạc, hỗ trợ đóng vết rách và giảm lực kéo dịch kính - võng mạc, qua đó tạo điều kiện để võng mạc áp sát trở lại thành nhãn cầu. Dải đai được cố định vào củng mạc và thường được duy trì lâu dài trên mắt sau phẫu thuật.

Cắt dịch kính (vitrectomy)

Trong những ca bong võng mạc phức tạp, bác sĩ phải tiến hành hút bỏ dịch kính và bóc tách các dải mô xơ hóa đang trực tiếp co kéo võng mạc. Sau khi làm sạch không gian nội nhãn, bác sĩ có thể đưa khí nội nhãn hoặc dầu silicone vào buồng dịch kính để làm chất chèn ép, giúp duy trì võng mạc áp sát thành nhãn cầu trong quá trình phục hồi.

Yếu tố nào ảnh hưởng đến mức độ hồi phục của bong võng mạc?

Dù tỷ lệ gắn kết võng mạc thành công về mặt giải phẫu khá cao, khả năng phục hồi thị lực không giống nhau ở mỗi người bệnh. Một số yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tiên lượng thị lực gồm:

• Tình trạng hoàng điểm: Hoàng điểm đóng vai trò quan trọng đối với thị lực và khả năng nhìn chi tiết. Nếu hoàng điểm chưa bị bong, tiên lượng thị lực thường tốt hơn và thị lực sau phẫu thuật có thể gần với mức trước khi bong. Khi hoàng điểm đã bị bong, thị lực vẫn có thể cải thiện sau can thiệp, nhưng nguy cơ suy giảm thị lực lâu dài cao hơn dù ca mổ thành công.
• Thời điểm can thiệp y khoa: Bong võng mạc cần được đánh giá và điều trị càng sớm càng tốt. Thời gian võng mạc bị bong càng kéo dài, đặc biệt khi hoàng điểm đã bị ảnh hưởng, có thể làm tiên lượng thị lực kém hơn, mọi sự chậm trễ đều làm tăng tỷ lệ hoại tử tế bào cảm thụ ánh sáng không thể đảo ngược.
• Mức độ tổn thương thực thể: Sự phức tạp của các tổn thương nền như chấn thương mắt nghiêm trọng, rách võng mạc diện rộng hay hội chứng bệnh võng mạc tăng sinh sẽ gây cản trở lớn đến quá trình liền thương và làm tăng nguy cơ bong tróc tái phát.
• Phương pháp điều trị: Mỗi kỹ thuật can thiệp đều mang lại những tỷ lệ thành công và thời gian tái tạo mô khác nhau, tùy thuộc vào mức độ tương thích với đặc điểm vết rách của từng bệnh nhân.
• Thể trạng người bệnh: Tốc độ tái tạo tế bào và phục hồi chức năng dẫn truyền thần kinh diễn ra thuận lợi hơn ở những người bệnh trẻ tuổi hoặc có nền tảng thể chất tổng thể khỏe mạnh.
• Tiền sử bệnh lý nhãn khoa: Các bệnh lý nhãn khoa mãn tính như tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc tật cận thị thoái hóa nặng sẽ làm hạn chế tiềm năng phục hồi thị lực.
• Mức độ tuân thủ phác đồ chăm sóc hậu phẫu: Đối với phẫu thuật bơm khí nội nhãn, việc tuân thủ tư thế đầu theo hướng dẫn của bác sĩ trong nhiều ngày là điều kiện tiên quyết để võng mạc áp sát thành công. Đồng thời, tránh các hoạt động gắng sức, mang vác vật nặng, tư thế cúi gập người hay việc di chuyển đến những nơi có sự thay đổi áp suất đột ngột cũng vô cùng quan trọng.
• Kiểm soát biến chứng: Bong võng mạc tái phát, tăng sinh dịch kính - võng mạc, tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc nhiễm trùng nội nhãn là một số biến chứng có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị tùy từng trường hợp. Việc tái khám đúng lịch giúp bác sĩ phát hiện sớm những vấn đề này và xử trí kịp thời.

Bong võng mạc có chữa được không? Bong võng mạc có thể điều trị được, và điều trị sớm giúp tăng khả năng bảo vệ thị lực. Vì vậy, khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như ruồi bay mới xuất hiện hoặc tăng đột ngột, chớp sáng, bóng đen hoặc cảm giác như có màn che trong trường nhìn, người bệnh cần đi khám mắt ngay để được kiểm tra võng mạc và điều trị nếu cần.