Cảnh giác với nguy cơ sốc nhiệt mùa nắng nóng: Cách phòng tránh và cấp cứu kịp thời

Thực trạng và số liệu về sốc nhiệt trong mùa hè

Với nhiệt độ cao có thể lên đến 40°C, sốc nhiệt trở thành mối nguy hiểm hàng đầu đối với những người lao động ngoài trời và các chuyến đi du lịch mùa hè. Năm 2025, đã có nhiều trường hợp nhập viện vì sốc nhiệt, đặc biệt là tại các khu vực miền Nam. Các chuyên gia y tế cảnh báo rằng số lượng ca nhập viện có thể tiếp tục gia tăng trong dịp lễ, khi nhiều người tham gia các hoạt động ngoài trời mà không có biện pháp phòng ngừa đầy đủ.

Nguyên nhân gây sốc nhiệt

Sốc nhiệt xảy ra khi cơ thể không thể tự làm mát, dẫn đến tăng nhiệt độ cơ thể vượt mức an toàn (trên 40°C). Một số nguyên nhân gây sốc nhiệt bao gồm:

• Tiếp xúc lâu với nắng gắt: Khi bị phơi nắng trong thời gian dài, cơ thể sẽ mất khả năng tự điều chỉnh nhiệt độ và không thể tỏa nhiệt ra ngoài.
• Hoạt động thể lực mạnh trong điều kiện nắng nóng: Những người tham gia các hoạt động thể thao hay làm việc ngoài trời dễ bị sốc nhiệt.
• Mặc quần áo không thoáng khí: Trang phục kín, đặc biệt là những chất liệu không thấm mồ hôi, khiến cơ thể khó tản nhiệt.
• Mất nước: Khi cơ thể mất nước quá mức, khả năng điều chỉnh nhiệt độ cơ thể giảm xuống, làm tăng nguy cơ sốc nhiệt.

Chuyên gia y tế cảnh báo rằng sốc nhiệt không chỉ gây tổn hại cơ thể mà còn có thể dẫn đến tử vong nếu không được xử lý kịp thời. Do đó, việc hiểu rõ các nguyên nhân và phòng ngừa là rất quan trọng.

Dấu hiệu nhận biết và cảnh báo sai lầm khi tự điều trị

Dấu hiệu của sốc nhiệt có thể rất nguy hiểm nếu không được nhận diện sớm. Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

• Da nóng và khô: Không đổ mồ hôi, dù trong điều kiện nắng nóng.
• Nhức đầu dữ dội, chóng mặt: Cảm giác như não không thể điều chỉnh nhiệt độ cơ thể.
• Nôn mửa hoặc buồn nôn: Đây là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang gặp khó khăn trong việc duy trì sự cân bằng nhiệt độ.
• Mạch đập nhanh, hơi thở khó khăn: Cơ thể không thể duy trì các chức năng sống bình thường.

Cảnh báo sai lầm trong việc tự điều trị sốc nhiệt:

• Không hạ nhiệt ngay lập tức: Đôi khi người bệnh hoặc người xung quanh chỉ đợi đến khi bệnh nhân có triệu chứng nghiêm trọng mới tìm cách điều trị, làm chậm quá trình cứu chữa.
• Tiếp tục di chuyển trong điều kiện nắng gắt: Đưa nạn nhân đi cấp cứu mà không làm mát cơ thể kịp thời chỉ khiến tình trạng tồi tệ thêm.
• Dùng nước quá lạnh để hạ nhiệt: Việc dùng nước đá lạnh trực tiếp có thể gây co mạch, làm tình trạng nghiêm trọng hơn nếu không thực hiện đúng cách.

Cách phòng ngừa và điều trị sốc nhiệt

Để ngăn ngừa sốc nhiệt, BS Nguyễn Thành Úc khuyến cáo:

• Uống đủ nước: Uống từng ngụm nước nhỏ mỗi 20 - 30 phút, đặc biệt là nước pha muối, nước dừa hoặc nước chanh.
• Chế độ ăn uống lành mạnh: Ăn nhiều rau xanh, trái cây mát như dưa hấu và cam quýt để cung cấp đủ nước cho cơ thể.
• Lựa chọn trang phục phù hợp: Mặc đồ sáng màu và thoáng khí như cotton hoặc lanh để giúp cơ thể thoát nhiệt tốt hơn.
• Nghỉ ngơi trong bóng râm: Tránh ra ngoài trời vào giờ nắng gắt, đặc biệt là từ 11h đến 16h. Nếu phải ra ngoài, hãy sử dụng nón rộng vành và khăn ướt để làm mát cơ thể.

Khi bị sốc nhiệt, các bước cấp cứu bao gồm:

1. Đưa người bệnh vào nơi mát mẻ, tháo bớt quần áo.
2. Giội nước mát và dùng quạt để làm mát cơ thể.
3. Chườm đá lạnh vào các điểm mạch máu lớn như cổ, nách, bẹn.
4. Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức.

Cảnh giác với nguy cơ sốc nhiệt mùa nắng nóng là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe trong những ngày hè oi ả. Việc phòng ngừa đúng cách và cấp cứu kịp thời có thể giúp giảm thiểu nguy cơ tử vong do sốc nhiệt. Hãy uống đủ nước, mặc trang phục thoáng khí và tránh tiếp xúc trực tiếp với nắng gắt, đặc biệt trong khung giờ từ 11h đến 16h. Nếu gặp phải trường hợp sốc nhiệt, hãy nhanh chóng thực hiện các biện pháp cấp cứu và gọi cấp cứu 115 ngay lập tức để đảm bảo an toàn cho bản thân và những người xung quanh.