Chăm sóc bệnh nhân bạch hầu: Lưu ý để tránh lây nhiễm chéo

Bạch hầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính có tốc độ lây lan nhanh qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp. Điều này đặt ra thách thức không nhỏ cho cả nhân viên y tế lẫn người thân trong quá trình chăm sóc bệnh nhân bạch hầu. Vậy làm thế nào để vừa chăm sóc người bệnh chu đáo, vừa đảm bảo an toàn cho bản thân và những người xung quanh? Những lưu ý dưới đây sẽ giúp bạn nắm vững nguyên tắc phòng ngừa lây nhiễm chéo hiệu quả nhất.

Nguyên tắc chăm sóc bệnh nhân bạch hầu

Chăm sóc bệnh nhân bạch hầu không chỉ đòi hỏi sự tận tâm mà còn cần tuân thủ chặt chẽ những nguyên tắc y tế cốt lõi. Chỉ khi làm đúng ngay từ đầu, quá trình hồi phục mới diễn ra an toàn và hiệu quả cho cả người bệnh lẫn người chăm sóc.

Cách ly và kiểm soát lây nhiễm

Bạch hầu lây qua đường hô hấp, vì vậy cách ly là biện pháp bắt buộc phải thực hiện đúng trong bệnh viện:

• Bệnh nhân được bố trí phòng cách ly riêng hoặc khu bệnh truyền nhiễm
• Nhân viên y tế/người nhà mang khẩu trang, kính bảo hộ, găng tay và áo choàng khi tiếp xúc trực tiếp.
• Thời gian cách ly duy trì cho đến khi có 2 kết quả cấy khuẩn âm tính liên tiếp, mỗi kết quả cách nhau 24 giờ.

Nhiều trường hợp gia đình thăm nuôi không tuân thủ cách ly đã trở thành nguồn lây thứ phát trong cộng đồng. Điều dưỡng cần chủ động tư vấn và kiểm soát việc thăm nuôi. Người nhà cần thực hiện đúng yêu cầu trong suốt quá trình thăm nuôi để bảo đảm an toàn cho bản thân và cộng đồng.

Theo dõi dấu hiệu sinh tồn và biến chứng

Bệnh nhân bạch hầu được nhân viên y tế theo dõi sát sao. Tần suất theo dõi phụ thuộc vào mức độ bệnh, nhưng tối thiểu cần:

• Mạch, huyết áp, nhịp thở, SpO2: Mỗi 4 - 6 giờ trong giai đoạn cấp.
• Điện tâm đồ: Thực hiện ngay khi nhập viện, lặp lại theo đúng chỉ định.
• Quan sát giả mạc: Ghi nhận màu sắc, diện tích, có lan rộng hay thu nhỏ không.
• Đánh giá thần kinh: Phản xạ nuốt, giọng nói khàn, mất giọng, thị lực mờ là dấu hiệu liệt thần kinh sọ.

Phương pháp chăm sóc bệnh nhân bạch hầu

Phương pháp chăm sóc đúng cách có ý nghĩa then chốt trong việc hỗ trợ bệnh nhân bạch hầu hồi phục nhanh hơn, đồng thời hạn chế tối đa nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm. Dưới đây là những hướng dẫn chăm sóc cụ thể cần nắm vững:

Đảm bảo nghỉ ngơi và thực hiện cách ly

• Người bệnh cần được nghỉ ngơi hoàn toàn, kết hợp cách ly nghiêm ngặt trong vòng 2 - 3 tuần kể từ khi phát bệnh.
• Biện pháp này đặc biệt quan trọng với những trường hợp đã xuất hiện biến chứng nặng, điển hình là viêm cơ tim.

Duy trì vệ sinh cá nhân cho người bệnh

Vệ sinh cá nhân đúng cách là yếu tố không thể bỏ qua trong suốt quá trình điều trị bạch hầu:

• Thực hiện vệ sinh răng miệng đều đặn nhằm kiểm soát nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn trong khoang miệng.
• Chú ý làm sạch mắt, tai và mũi hàng ngày để hạn chế khả năng vi khuẩn lây lan sang các vùng lân cận.
• Thường xuyên vệ sinh da và thay đổi tư thế nằm cho người bệnh, giúp phòng ngừa tình trạng loét do tỳ đè.
• Xử lý dịch tiết và chất thải của người bệnh theo đúng quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn, góp phần giảm tải vi khuẩn trong môi trường điều trị.

Đảm bảo dinh dưỡng hợp lý

• Với bệnh nhân bị liệt vòm hầu, nên ưu tiên thức ăn dạng mềm hoặc sệt để hạn chế nguy cơ sặc khi nuốt.
• Trong những trường hợp nặng có biến chứng liệt vùng hầu họng, cần áp dụng phương pháp nuôi ăn qua ống thông dạ dày kết hợp truyền dịch ưu trương để duy trì năng lượng cho cơ thể.
• Luôn đảm bảo người bệnh được cung cấp đủ dưỡng chất theo nhu cầu từng giai đoạn điều trị.

Những lưu ý khi chăm sóc bệnh nhân bạch hầu

Vi khuẩn bạch hầu có tốc độ lây truyền nhanh và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát thành dịch nếu không được kiểm soát kịp thời. Chính vì vậy, việc chẩn đoán sớm, điều trị tích cực và chăm sóc đúng phác đồ đóng vai trò then chốt trong việc hạn chế biến chứng nặng và giảm thiểu nguy cơ tử vong. Để làm được điều đó, người bệnh và người chăm sóc cần ghi nhớ một số nguyên tắc quan trọng sau:

• Luôn đeo khẩu trang khi ra ngoài hoặc tiếp xúc với người khác, vừa bảo vệ bản thân vừa ngăn nguồn bệnh phát tán ra cộng đồng.
• Duy trì thói quen vệ sinh tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt trước và sau khi chăm sóc bệnh nhân.
• Đảm bảo không gian sinh hoạt luôn thoáng khí, có đủ ánh sáng tự nhiên và được giữ vệ sinh sạch sẽ để hỗ trợ tăng cường sức đề kháng.
• Thường xuyên lau chùi, khử khuẩn các bề mặt tiếp xúc, đồng thời giặt sạch quần áo, chăn gối và đồ dùng cá nhân của người bệnh.
• Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ mắc bạch hầu, cần chủ động tự cách ly và đến cơ sở y tế thăm khám, điều trị ngay. Tránh để bệnh tiến triển nặng hoặc vô tình lây cho người xung quanh.
• Tiêm vắc xin phòng bạch hầu cho các đối tượng có nguy cơ cao, bao gồm trẻ sơ sinh từ 6 tháng tuổi, trẻ em dưới 15 tuổi, người cao tuổi mắc bệnh nền mạn tính, người có hệ miễn dịch suy giảm, phụ nữ chuẩn bị mang thai, người sống cùng hoặc trực tiếp chăm sóc bệnh nhân bạch hầu.
• Thực hiện đúng và đủ lịch tiêm chủng theo hướng dẫn của cơ quan y tế để duy trì miễn dịch bền vững, lâu dài.

Tiếp xúc gần với bệnh nhân bạch hầu mỗi ngày đồng nghĩa với việc bạn đang đứng trước nguy cơ lây nhiễm cao hơn bất kỳ ai. Tiêm vắc xin không chỉ bảo vệ chính bạn mà còn tạo thêm một lớp phòng thủ, ngăn bệnh lây lan ra những người thân khác trong gia đình. Đặt lịch tiêm vắc xin phòng bạch hầu tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu gần nhất ngay hôm nay để chủ động bảo vệ bản thân trong suốt quá trình chăm sóc người bệnh.

Chăm sóc bệnh nhân bạch hầu đúng cách không chỉ là trách nhiệm với người bệnh mà còn là cách bảo vệ chính mình và cộng đồng khỏi nguy cơ lây nhiễm chéo. Người chăm sóc cần tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp cách ly, vệ sinh tay thường xuyên, xử lý đúng cách dụng cụ và chất thải y tế của người bệnh. Bên cạnh đó, người chăm sóc cũng cần chủ động theo dõi sức khỏe của bản thân và thông báo ngay cho cơ sở y tế nếu xuất hiện bất kỳ triệu chứng bất thường nào nghi ngờ lây nhiễm.