Dấu hiệu rò hậu môn tái phát mà bạn cần lưu ý

Tình trạng viêm nhiễm dai dẳng, chảy dịch quanh hậu môn hay đau tức khi đi tiêu có thể là biểu hiện của tổn thương ống hậu môn kéo dài. Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường giúp phòng ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

Một số dấu hiệu rò hậu môn tái phát

Rò hậu môn tái phát là tình trạng tổn thương đường rò xuất hiện trở lại sau khi đã được điều trị, thường do rò chưa được loại bỏ hoàn toàn hoặc do các yếu tố nguy cơ chưa được kiểm soát. Nhận biết sớm các dấu hiệu tái phát giúp can thiệp kịp thời, hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ phải phẫu thuật lại. Dưới đây là các dấu hiệu lâm sàng thường gặp, được trình bày rõ ràng theo từng nhóm biểu hiện:

Chảy dịch bất thường quanh hậu môn

Đây là dấu hiệu phổ biến nhất báo hiệu đường rò hoạt động trở lại. Dịch tiết có thể là mủ, dịch vàng hoặc nâu nhạt, thường kèm theo mùi hôi khó chịu. Người bệnh dễ nhận thấy vết ướt ở quần lót hoặc phải thay băng thường xuyên nếu đã từng phẫu thuật. Hiện tượng chảy dịch kéo dài sau mổ hoặc tái xuất hiện sau một thời gian khô ráo là dấu hiệu cảnh báo quan trọng.

Cảm giác đau hoặc căng tức vùng hậu môn

Người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ, khó chịu hoặc căng tức vùng quanh hậu môn, đặc biệt khi ngồi lâu, vận động nhiều hoặc trong lúc đi tiêu. Cảm giác này có thể lan rộng sang vùng tầng sinh môn hoặc trực tràng dưới, làm ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày và chất lượng cuộc sống.

Sưng hoặc nổi cục nhỏ gần hậu môn

Sự xuất hiện trở lại của một khối sưng mềm, có thể đau hoặc không, gần vị trí rò cũ hoặc vùng da hậu môn là một trong những dấu hiệu cơ học của tái phát. Một số trường hợp có thể thấy lỗ nhỏ li ti trên da, gọi là lỗ rò ngoài, tiết dịch hoặc có thể ấn ra mủ. Đây là bằng chứng rõ ràng cho thấy đường rò chưa được triệt tiêu hoàn toàn hoặc đã hình thành đường rò mới.

Ngứa, rát và khó chịu quanh hậu môn

Tình trạng chảy dịch liên tục làm kích thích da vùng hậu môn, dẫn đến cảm giác ngứa ngáy, nóng rát hoặc viêm da tiếp xúc. Mặc dù không đặc hiệu, triệu chứng này thường xuất hiện đồng thời với các dấu hiệu khác và góp phần làm giảm đáng kể sự thoải mái của người bệnh.

Sốt nhẹ, mệt mỏi hoặc nổi hạch

Khi có nhiễm trùng lan rộng hoặc tụ mủ trong đường rò, cơ thể có thể phản ứng bằng những biểu hiện toàn thân như sốt nhẹ, ớn lạnh, mệt mỏi hoặc nổi hạch bẹn. Đây là dấu hiệu cảnh báo biến chứng viêm mô mềm hoặc áp-xe hóa cần được can thiệp y tế sớm.

Nguyên nhân gây rò hậu môn tái phát

Rò hậu môn tái phát là một thách thức trong điều trị ngoại khoa, với tỷ lệ tái phát dao động từ 10 - 30% tuỳ loại rò và kỹ thuật điều trị. Việc hiểu rõ nguyên nhân giúp giảm thiểu nguy cơ và tối ưu hoá kết quả điều trị. Dưới đây là các nguyên nhân chính dẫn đến rò hậu môn tái phát:

• Phẫu thuật không triệt để đường rò: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Nếu đường rò không được loại bỏ hoàn toàn (đặc biệt trong rò phức tạp có nhiều ngóc ngách hoặc rò cao), phần còn lại có thể tiếp tục dẫn lưu dịch và tái tạo đường rò mới.
• Xác định sai vị trí lỗ rò trong: Lỗ rò trong là điểm xuất phát chính của đường rò. Nếu không phát hiện hoặc xử lý đúng vị trí này, đường rò dễ hình thành trở lại. Những trường hợp có lỗ trong nhỏ, ẩn sâu hoặc nằm ở vị trí khó quan sát như trong ống hậu môn cao, thường dễ bị bỏ sót.
• Rò phức tạp, có nhiều ngóc ngách hoặc đường rò thứ phát: Các loại rò móc câu, rò trên cơ thắt hoặc rò ngựa thường có cấu trúc phức tạp, nhiều nhánh phụ, làm tăng nguy cơ bỏ sót trong phẫu thuật và dẫn đến tái phát.
• Nhiễm trùng kéo dài hoặc tái nhiễm sau mổ: Tình trạng nhiễm trùng tại chỗ không được kiểm soát tốt sau phẫu thuật có thể làm tổn thương mô lành và hình thành đường rò mới. Việc chăm sóc hậu phẫu không đảm bảo vô trùng cũng là yếu tố thuận lợi.
• Bệnh lý nền không được kiểm soát: Các bệnh như Crohn, lao hậu môn trực tràng, tiểu đường, hoặc suy giảm miễn dịch có thể làm chậm lành vết thương và dễ tạo điều kiện cho đường rò tái phát. Đặc biệt, rò do bệnh Crohn thường có đặc điểm lan rộng, tái phát nhiều lần và khó kiểm soát.
• Chọn sai kỹ thuật phẫu thuật hoặc chỉ định không phù hợp: Mỗi loại rò có chỉ định phẫu thuật riêng. Việc áp dụng kỹ thuật không thích hợp, như cắt đường rò ở rò cao (dễ gây mất kiểm soát cơ thắt), hoặc đặt seton không đúng cách, có thể dẫn đến thất bại điều trị.
• Không tuân thủ chăm sóc và tái khám sau mổ: Người bệnh không tuân thủ hướng dẫn chăm sóc vết thương, không tái khám đúng hẹn hoặc tự ý dừng thuốc cũng góp phần làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, tổn thương lành không đúng cách và rò tái phát.

Phương pháp điều trị rò hậu môn tái phát

Rò hậu môn tái phát là tình trạng đòi hỏi chiến lược điều trị phức tạp và cá thể hóa. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào vị trí, mức độ tổn thương, loại đường rò cũng như tiền sử can thiệp trước đó. Dưới đây là các phương pháp điều trị phổ biến được áp dụng trong xử trí rò hậu môn tái phát:

• Cắt đường rò: Là phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả cao đối với rò nông, đi qua một phần nhỏ cơ thắt. Bác sĩ sẽ mở toàn bộ đường rò từ ngoài vào trong để tổn thương liền từ đáy lên trên theo cơ chế thứ phát. Tuy nhiên, trong trường hợp rò tái phát, phương pháp này chỉ nên áp dụng khi đã loại trừ nguy cơ làm tổn thương cơ thắt nhiều, nhằm tránh biến chứng đại tiện không tự chủ.
• Đặt dây Seton: Đối với các đường rò tái phát xuyên qua nhiều lớp cơ hoặc phức tạp, việc đặt dây seton giúp kiểm soát nhiễm trùng và dẫn lưu tốt trước khi tiến hành điều trị triệt để. Có hai loại seton chính: Seton dẫn lưu (nhằm giữ đường rò khô ráo) và seton cắt được siết dần để làm mòn cơ thắt theo thời gian. Đây là bước can thiệp quan trọng trong kế hoạch điều trị rò phức tạp.
• Kỹ thuật LIFT: Phương pháp này phù hợp với rò gian cơ thắt thấp hoặc trung bình, trong đó bác sĩ sẽ tiếp cận khoang gian cơ thắt để cô lập và buộc đường rò. Ưu điểm lớn là không làm tổn thương cơ thắt, giúp bảo tồn chức năng hậu môn. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc nhiều vào việc xác định chính xác đường rò và loại trừ các nhánh phụ.
• Dán keo sinh học hoặc đặt nút sinh học: Đây là lựa chọn ít xâm lấn, sử dụng vật liệu sinh học để lấp đầy đường rò sau khi đã làm sạch. Phương pháp này phù hợp với người bệnh có nguy cơ cao mất kiểm soát cơ thắt hoặc không thể phẫu thuật. Mặc dù an toàn, nhưng hiệu quả còn hạn chế do tỷ lệ tái phát cao, đặc biệt nếu nhiễm trùng chưa được xử lý triệt để.
• Phẫu thuật vạt niêm mạc: Kỹ thuật này thường được áp dụng cho các trường hợp rò tái phát phức tạp, rò cao, hoặc đã thất bại với các phương pháp khác. Bác sĩ sẽ đóng kín lỗ rò trong bằng một vạt niêm mạc được kéo xuống che phủ. Đây là phương pháp bảo tồn cơ thắt hiệu quả nhưng đòi hỏi kỹ thuật cao và chăm sóc hậu phẫu cẩn thận.
• Phối hợp nhiều phương pháp điều trị: Trong nhiều trường hợp, việc kết hợp giữa các phương pháp là cần thiết để đạt hiệu quả tối ưu. Ví dụ, có thể đặt seton dẫn lưu trước để kiểm soát nhiễm trùng, sau đó thực hiện LIFT hoặc phẫu thuật vạt. Sự phối hợp này giúp giải quyết tuần tự các yếu tố nguy cơ và nâng cao khả năng lành thương.
• Điều trị hỗ trợ và chăm sóc toàn diện: Bên cạnh phẫu thuật, kiểm soát tốt các bệnh nền như Crohn, tiểu đường hoặc suy giảm miễn dịch là yếu tố quan trọng. Đồng thời, chăm sóc vết thương đúng cách, giữ vệ sinh vùng hậu môn, tuân thủ hướng dẫn y tế và tái khám định kỳ là các yếu tố quan trọng để ngăn ngừa tái phát lần nữa.

Tình trạng rò hậu môn tái phát không chỉ gây khó chịu kéo dài mà còn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Do đó, việc nhận diện chính xác dấu hiệu rò hậu môn tái phát, hiểu rõ nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp là yếu tố quan trọng trong việc kiểm soát hiệu quả bệnh lý này.