Rò hậu môn có phải trĩ không? Điều trị rò hậu môn và bệnh trĩ như thế nào?

Rò hậu môn là tình trạng viêm nhiễm tạo đường thông bất thường giữa ống hậu môn và da quanh hậu môn. Nhiều người dễ nhầm lẫn với bệnh trĩ do cùng gây khó chịu và chảy dịch, nhưng đây là hai bệnh lý khác nhau, với nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hoàn toàn riêng biệt.

Rò hậu môn có phải trĩ không?

Rò hậu môn và bệnh trĩ đều là những bệnh lý phổ biến ở vùng hậu môn - trực tràng, dễ gây nhầm lẫn do có một số biểu hiện giống nhau như đau rát, tiết dịch hoặc chảy máu. Tuy nhiên, đây là hai tình trạng hoàn toàn khác biệt về cơ chế bệnh sinh, triệu chứng và phương pháp điều trị.

Rò hậu môn là tình trạng xuất hiện một đường hầm bất thường (được gọi là rò) giữa ống hậu môn và da xung quanh hậu môn. Nguyên nhân chính là do viêm nhiễm mạn tính ở tuyến hậu môn, dẫn đến hình thành ổ áp xe. Khi ổ áp xe vỡ hoặc không được điều trị triệt để, nó để lại một đường rò gây chảy dịch, đau, ngứa và tái phát nhiều lần. Rò hậu môn thường được xem là một bệnh lý nhiễm trùng và gần như luôn cần can thiệp ngoại khoa.

Trong khi đó, bệnh trĩ là tình trạng giãn tĩnh mạch ở vùng hậu môn - trực tràng, hình thành các búi trĩ. Trĩ có thể gây chảy máu khi đi đại tiện, đau rát, sa búi trĩ, nhưng hiếm khi gây rò rỉ dịch mủ như rò hậu môn. Nguyên nhân chủ yếu là do tăng áp lực trong lòng trực tràng - hậu môn, thường gặp ở người táo bón lâu ngày, mang thai hoặc đứng/ngồi quá lâu.

Việc phân biệt hai bệnh lý này rất quan trọng để có hướng điều trị đúng đắn. Chẩn đoán thường dựa vào khám lâm sàng kết hợp với một số xét nghiệm hình ảnh nếu cần. Trong khi bệnh trĩ có thể được điều trị bằng thuốc hoặc thủ thuật không xâm lấn ở giai đoạn nhẹ, rò hậu môn thường đòi hỏi phẫu thuật để loại bỏ hoàn toàn đường rò và ngăn tái phát.

Điều trị rò hậu môn và bệnh trĩ như thế nào?

Điều trị rò hậu môn và bệnh trĩ khác nhau rõ rệt do nguyên nhân bệnh học khác nhau. Việc chẩn đoán đúng là yếu tố then chốt để lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả và ngăn biến chứng. Dưới đây là tổng quan về cách điều trị từng bệnh lý:

Điều trị rò hậu môn

Rò hậu môn là hậu quả của một quá trình nhiễm trùng mạn tính tại tuyến hậu môn, thường bắt đầu bằng một ổ áp xe quanh hậu môn. Khi ổ áp xe vỡ ra và không được xử lý triệt để, nó để lại một đường hầm thông giữa ống hậu môn và da bên ngoài. Tình trạng này hiếm khi tự khỏi và thường xuyên tái phát nếu không được can thiệp đúng cách.

Phẫu thuật: Phẫu thuật là lựa chọn chủ yếu và gần như bắt buộc. Mục tiêu là loại bỏ toàn bộ đường rò, làm sạch mô viêm và bảo tồn chức năng cơ thắt hậu môn.

• Phẫu thuật mở đường rò: Áp dụng cho các rò đơn giản, nông, không ảnh hưởng đến cơ thắt nhiều. Bác sĩ sẽ rạch toàn bộ đường rò, làm sạch và để vết thương lành tự nhiên.
• Đặt Seton (chỉ dẫn lưu): Áp dụng cho rò phức tạp, đi xuyên qua cơ thắt. Seton giúp dẫn lưu dịch mủ, làm giảm viêm và co rút đường rò dần dần mà không làm đứt cơ thắt.
• Kỹ thuật đóng đường rò, keo sinh học, hoặc plug sinh học: Phù hợp với rò cao hoặc khi cần bảo tồn tối đa cơ thắt. Đây là các phương pháp ít xâm lấn hơn nhưng đòi hỏi kỹ thuật cao.

Điều trị hỗ trợ: Vệ sinh vùng hậu môn sạch sẽ, kiểm soát nhiễm trùng, và chăm sóc vết mổ đúng cách sau phẫu thuật là yếu tố quan trọng để hạn chế biến chứng và tái phát.

Điều trị bệnh trĩ

Bệnh trĩ là tình trạng giãn quá mức của các tĩnh mạch trĩ trong ống hậu môn, tạo thành các búi trĩ. Bệnh được chia làm hai loại chính: trĩ nội và trĩ ngoại, trong đó trĩ nội được phân thành 4 độ dựa trên mức độ sa và triệu chứng.

Điều trị nội khoa (cho trĩ độ I - II):

• Thay đổi lối sống: Là bước nền tảng, bao gồm ăn nhiều chất xơ, uống đủ nước, tránh táo bón, đi vệ sinh đúng giờ và hạn chế ngồi lâu.
• Thuốc điều trị: Dùng thuốc bôi, thuốc đặt hậu môn để giảm viêm, chống đau rát. Thuốc uống như flavonoid giúp tăng sức bền tĩnh mạch và cải thiện tuần hoàn vùng trĩ.

Thủ thuật can thiệp (cho trĩ độ II - III):

• Thắt trĩ bằng vòng cao su: Là thủ thuật hiệu quả cho trĩ nội, búi trĩ sẽ bị hoại tử và rụng sau vài ngày.
• Chích xơ, đốt laser hoặc hồng ngoại: Gây xơ hóa và teo búi trĩ, ít đau, thời gian hồi phục nhanh.

Phẫu thuật (cho trĩ độ III - IV hoặc trĩ có biến chứng):

• Cắt trĩ truyền thống (Milligan-Morgan, Ferguson): Cắt bỏ hoàn toàn búi trĩ, áp dụng cho trĩ nặng.
• Phẫu thuật Longo (PPH): Cắt khoanh niêm mạc trên búi trĩ để kéo búi trĩ trở lại vị trí bình thường, ít đau hơn, thời gian hồi phục nhanh.
• Laser CO₂ hoặc công nghệ THD: Là lựa chọn mới, ít xâm lấn và đang được áp dụng rộng rãi tại các cơ sở y tế lớn.

Biến chứng có thể gặp nếu không điều trị sớm

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, cả rò hậu môn và bệnh trĩ đều có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe tổng thể. Dưới đây là các biến chứng điển hình của từng bệnh lý:

Biến chứng của rò hậu môn

Rò hậu môn là một tình trạng nhiễm trùng mạn tính. Nếu kéo dài không điều trị hoặc điều trị không đúng cách, có thể gây ra các biến chứng sau:

• Tái phát và lan rộng đường rò: Đường rò có thể trở nên phức tạp, nhiều nhánh, tạo thành rò hình móng ngựa hoặc rò xuyên cơ thắt, khiến điều trị trở nên khó khăn và dễ tái phát sau phẫu thuật.
• Nhiễm trùng lan rộng: Đường rò là lối thoát của dịch mủ; nếu bị bít tắc hoặc không được dẫn lưu tốt, vi khuẩn có thể lan sang các vùng mô xung quanh gây viêm mô tế bào, áp xe mới hoặc nhiễm trùng huyết (hiếm gặp nhưng nguy hiểm).
• Suy giảm chức năng cơ thắt: Rò sâu hoặc nhiều lần phẫu thuật không đúng cách có thể làm tổn thương cơ thắt hậu môn, dẫn đến mất kiểm soát khi đại tiện (đại tiện không tự chủ).
• Nguy cơ ung thư hóa (hiếm gặp): Rò hậu môn kéo dài trên 10 năm, đặc biệt ở người suy giảm miễn dịch, có thể biến chứng thành ung thư biểu mô tuyến ống hậu môn (fistula-associated adenocarcinoma).

Biến chứng của bệnh trĩ

Dù là bệnh lành tính, bệnh trĩ nếu không được kiểm soát sớm vẫn có thể gây nhiều biến chứng khó chịu và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt:

• Chảy máu kéo dài: Trĩ nội, nhất là ở giai đoạn nặng, có thể gây chảy máu mỗi lần đi tiêu. Mất máu kéo dài có thể dẫn đến thiếu máu mạn tính, với triệu chứng như mệt mỏi, chóng mặt, da xanh xao.
• Sa búi trĩ không co lại: Trĩ độ III - IV có thể sa ra ngoài hoàn toàn và không tự co vào được, gây cảm giác vướng víu, đau rát khi ngồi hoặc đi lại.
• Tắc mạch trĩ (huyết khối): Một biến chứng cấp tính gây đau dữ dội, sưng nề, vùng hậu môn tím tái do máu đông trong búi trĩ. Trường hợp này cần can thiệp y tế sớm.
• Nhiễm trùng và viêm loét: Búi trĩ sa kéo dài có thể bị viêm loét, chảy dịch và dễ nhiễm trùng thứ phát, gây ngứa, hôi và khó chịu.

Dù có nhiều biểu hiện tương đồng, rò hậu môn và bệnh trĩ là hai bệnh lý hoàn toàn khác biệt về nguyên nhân, cơ chế và cách điều trị. Việc nhầm lẫn giữa chúng có thể dẫn đến điều trị sai hướng, gây biến chứng nghiêm trọng như nhiễm trùng lan rộng, tổn thương cơ thắt hoặc thiếu máu kéo dài. Do đó, trả lời cho câu hỏi “rò hậu môn có phải trĩ không” không chỉ giúp nâng cao nhận thức, mà còn là bước quan trọng để điều trị hiệu quả và phòng ngừa tái phát. Khám chuyên khoa và xử trí kịp thời là chìa khóa bảo vệ sức khỏe hậu môn - trực tràng một cách bền vững.