Hantavirus khiến 3 người trên du thuyền tử vong nguy hiểm ra sao?

Những chuyến du lịch tưởng như an toàn đôi khi lại tiềm ẩn các nguy cơ khó lường từ những loại virus hiếm gặp. Nhiều người chỉ thực sự biết đến mầm bệnh này khi các thông tin đau lòng xuất hiện trên truyền thông, làm dấy lên nỗi lo ngại trong cộng đồng. Điều khiến nhiều người băn khoăn là vì sao một loại virus có nguồn gốc từ động vật gặm nhấm lại có thể diễn tiến nhanh và gây hậu quả nghiêm trọng đến như vậy.

Sự lo lắng phần lớn xuất phát từ việc chúng ta chưa hiểu rõ về cơ chế lây truyền cũng như mức độ nguy hiểm của mầm bệnh. Việc trang bị kiến thức khoa học chính xác không chỉ giúp giảm bớt tâm lý hoang mang mà còn giúp mỗi người chủ động hơn trong việc phòng tránh và bảo vệ bản thân. Hiểu đúng về bệnh chính là bước đầu tiên để bảo vệ an toàn cho chính mình và gia đình.

Virus Hanta là virus gì?

Hantavirus là một nhóm virus thuộc họ Hantaviridae, bộ Bunyavirales, được phát hiện lần đầu tiên gần sông Hantan ở Hàn Quốc vào những năm giữa thế kỷ hai mươi. Khác với nhiều loại virus lây qua đường hô hấp thông thường, khả năng lây truyền virus Hanta từ người sang người nhìn chung rất hiếm, chỉ ghi nhận với một số chủng ở Nam Mỹ và thường xảy ra khi có tiếp xúc gần gũi, kéo dài, đặc biệt trong giai đoạn đầu của bệnh. Vật chủ trung gian mang mầm bệnh chủ yếu là các loài động vật gặm nhấm hoang dã như chuột hươu hay chuột bông.

Con người thường vô tình nhiễm bệnh khi hít phải các hạt bụi li ti có chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của động vật gặm nhấm mang mầm bệnh. Những hạt bụi này dễ dàng phát tán vào không khí khi chúng ta quét dọn nhà kho, gác xép hoặc những khu vực ẩm thấp lâu ngày không sử dụng. Đôi khi, chỉ một luồng gió lướt qua khu vực có chất thải của chuột cũng đủ để đưa virus xâm nhập vào đường hô hấp.

Bên cạnh con đường hô hấp, việc tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột qua vết thương hở hoặc niêm mạc mắt, mũi, miệng cũng tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm rất cao. Trong một số trường hợp hiếm hoi, vết cắn của động vật gặm nhấm mang bệnh có thể truyền virus trực tiếp vào máu của cơ thể người. Sự tồn tại âm thầm và dai dẳng của chúng trong môi trường sống khiến nhiều người mắc bệnh mà không thể xác định rõ nguồn lây.

Tại sao Hantavirus lại nguy hiểm?

Sự nguy hiểm cốt lõi của Hantavirus nằm ở khả năng tàn phá hệ hô hấp và hệ tuần hoàn một cách chóng vánh. Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus có thể làm rối loạn chức năng lớp tế bào lót mạch máu, làm tăng tính thấm thành mạch và gây rò rỉ dịch.

Tình trạng tổn thương mạch máu dẫn đến hiện tượng rò rỉ huyết tương vào các mô xung quanh, đặc biệt là tại vùng phổi. Sự rò rỉ ồ ạt này kích hoạt hội chứng phổi do Hantavirus, khiến dịch tích tụ trong phổi gây suy giảm trao đổi oxy và đẩy người bệnh vào tình trạng suy hô hấp cấp tính. Cơ thể phản ứng lại bằng một cơn bão cytokine, khiến tình trạng viêm nhiễm vượt khỏi tầm kiểm soát của hệ miễn dịch.

Tỷ lệ tử vong của hội chứng phổi này có thể lên tới gần 40%, một con số vô cùng đáng báo động trong thực hành y khoa hiện đại. Bệnh nhân có thể chuyển sang suy hô hấp nặng trong vòng 24 - 48 giờ. Chính sự chuyển biến đột ngột, khó lường và thiếu thuốc điều trị đặc hiệu đã biến mầm bệnh này được xem là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do có thể diễn tiến nhanh và gây suy hô hấp nặng.

Tỷ lệ tử vong của hội chứng phổi do Hantavirus được ghi nhận có thể lên tới khoảng 40%, phản ánh mức độ nghiêm trọng trong thực hành lâm sàng hiện nay. Diễn tiến bệnh thường nhanh, bệnh nhân có thể chuyển từ các triệu chứng không đặc hiệu như mệt mỏi sang suy hô hấp cấp trong vòng 24 - 48 giờ. Đặc điểm tiến triển đột ngột, khó dự đoán cùng với việc chưa có liệu pháp điều trị đặc hiệu khiến Hantavirus trở thành một tác nhân gây bệnh có nguy cơ cao đối với sức khỏe con người.

Các triệu chứng khi nhiễm virus Hanta

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường là chìa khóa vàng để giành lại cơ hội sống sót cho người bệnh. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài âm thầm từ một đến năm tuần sau khi tiếp xúc với mầm bệnh từ môi trường. Các triệu chứng lâm sàng thường khởi phát đột ngột và được chia thành các giai đoạn nhận diện vô cùng rõ rệt:

• Giai đoạn đầu thường biểu hiện bằng những cơn sốt cao liên tục, kèm theo cảm giác ớn lạnh, vã mồ hôi và suy kiệt năng lượng trầm trọng.
• Người bệnh phải đối mặt với tình trạng đau nhức toàn thân, đặc biệt là cảm giác đau mỏi dữ dội ở các khối cơ lớn tại đùi, hông và vùng thắt lưng.
• Các vấn đề về hệ tiêu hóa cũng xuất hiện dày đặc như cảm giác buồn nôn, nôn mửa, đau bụng âm ỉ và đôi khi là tiêu chảy kéo dài.
• Sau khoảng bốn đến mười ngày, tình trạng khó thở bắt đầu xuất hiện và diễn tiến nặng rất nhanh do dịch lỏng bắt đầu tích tụ ồ ạt trong phổi.
• Cảm giác tức ngực như bị bóp nghẹt, ho khan liên tục và nhịp tim đập nhanh là những dấu hiệu cảnh báo suy hô hấp cần cấp cứu.

Điều trị virus Hanta như thế nào?

Hiện tại, y học thế giới vẫn chưa tìm ra thuốc kháng virus đặc hiệu nào để tiêu diệt triệt để Hantavirus trong cơ thể người. Do đó, nguyên tắc điều trị chủ yếu tập trung vào việc hỗ trợ duy trì các chức năng sinh tồn và giảm nhẹ triệu chứng lâm sàng. Việc phát hiện và đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế chuyên sâu càng sớm thì cơ hội phục hồi chức năng phổi càng cao.

Chăm sóc tích cực tại bệnh viện

Bệnh nhân nhiễm virus Hanta ở giai đoạn toàn phát bắt buộc phải được theo dõi sát sao tại phòng chăm sóc tích cực. Các bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành đặt nội khí quản và sử dụng máy thở áp lực dương để hỗ trợ hệ hô hấp. Việc cung cấp oxy nồng độ cao kịp thời giúp ngăn chặn tình trạng thiếu oxy mô, bảo vệ não bộ và các cơ quan nội tạng quan trọng khác khỏi nguy cơ hoại tử.

Liệu pháp trao đổi oxy qua màng ngoài cơ thể

Trong những trường hợp tổn thương phổi quá nghiêm trọng khiến máy thở thông thường không còn tác dụng, phương pháp ECMO có thể được chỉ định khẩn cấp. Đây là kỹ thuật y khoa bậc cao sử dụng hệ thống máy móc bên ngoài để thay thế hoàn toàn chức năng bơm máu và trao đổi oxy của tim phổi. Biện pháp này giúp lá phổi tổn thương có thời gian nghỉ ngơi tĩnh dưỡng và phục hồi dần sau những đợt tổn thương phổi do virus gây ra.

Kiểm soát dịch và huyết áp

Việc quản lý lượng dịch truyền tĩnh mạch vào cơ thể người bệnh đòi hỏi sự tính toán vô cùng cẩn trọng và chi tiết từ các bác sĩ điều trị. Nếu truyền quá nhiều dịch, tình trạng tràn dịch màng phổi có thể trở nên tồi tệ hơn, gây áp lực chèn ép lên lồng ngực. Đồng thời, các loại thuốc vận mạch đặc trị sẽ được sử dụng liên tục để duy trì huyết áp ổn định, đảm bảo dòng máu được lưu thông thông suốt đến các cơ quan trọng yếu.

Cách phòng ngừa Hantavirus

Vì chưa có vắc xin phòng ngừa đặc hiệu, việc chủ động cắt đứt nguồn lây nhiễm từ môi trường sống là biện pháp bảo vệ hữu hiệu và thiết thực nhất. Dưới đây là những nguyên tắc vệ sinh dịch tễ quan trọng bạn cần thực hiện thường xuyên để giữ an toàn tuyệt đối cho bản thân và gia đình:

• Thường xuyên kiểm tra và bịt kín các lỗ hổng, khe nứt quanh nhà để ngăn chặn chuột và các loài gặm nhấm hoang dã xâm nhập vào không gian sống.
• Bảo quản thực phẩm trong các hộp nhựa hoặc thủy tinh đậy kín, dọn dẹp thức ăn thừa và đổ rác mỗi ngày để không thu hút động vật mang mầm bệnh.
• Khi dọn dẹp những khu vực có dấu vết của chuột, tuyệt đối không dùng chổi quét khô hoặc máy hút bụi để tránh làm hạt bụi chứa virus bay lơ lửng vào không khí.
• Hãy phun đẫm dung dịch sát khuẩn chứa clo lên khu vực có phân hoặc nước tiểu chuột, đợi khoảng 15 phút rồi mới dùng khăn ướt lau sạch toàn bộ.
• Luôn trang bị đầy đủ khẩu trang y tế và găng tay cao su khi dọn dẹp nhà kho, gác xép, tầng hầm hoặc những nơi ẩm thấp lâu ngày không có người lui tới.

Qua những thông tin trên, chúng ta đã hiểu rõ Hantavirus khiến 3 người trên du thuyền tử vong nguy hiểm ra sao. Với diễn tiến nhanh, tỷ lệ tử vong cao và chưa có điều trị đặc hiệu, việc nâng cao nhận thức, chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm đóng vai trò then chốt trong kiểm soát bệnh. Duy trì môi trường sống an toàn, hạn chế tiếp xúc với nguồn lây và tiếp cận y tế kịp thời chính là những biện pháp thiết thực để giảm thiểu nguy cơ mắc và biến chứng nặng.

Xem thêm: Virus Hanta nguy hiểm thế nào, vì sao Bộ Y tế khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh?