Vì sao virus Hanta nguy hiểm và có thể gây tử vong?

Khi nhắc đến các mầm bệnh truyền nhiễm từ động vật, nhiều người thường nghĩ ngay đến thú cưng hay gia súc. Tuy nhiên, những con chuột trú ngụ quanh nhà lại mang theo một mối đe dọa khôn lường mang tên Hantavirus. Sự xuất hiện của loại mầm bệnh này không ồn ào nhưng hậu quả để lại thường rất nặng nề đối với sức khỏe con người.

Tìm hiểu vì sao virus Hanta nguy hiểm và có thể gây tử vong?

Virus Hanta là một nhóm virus RNA thuộc họ Hantaviridae, chủ yếu lây truyền từ động vật gặm nhấm sang người và có thể gây ra các hội chứng lâm sàng nghiêm trọng. Dưới đây là một số lý do chính nhằm giải thích vì sao virus Hanta được đánh giá là tác nhân nguy hiểm và có khả năng gây tử vong.

Tốc độ tiến triển bệnh nhanh và chưa có thuốc đặc trị

Hantavirus là một họ virus lây truyền chủ yếu từ các loài động vật gặm nhấm sang con người. Điểm đáng sợ nhất của mầm bệnh này chính là sự diễn tiến âm thầm nhưng cực kỳ chớp nhoáng bên trong cơ thể. Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường chỉ có cảm giác mệt mỏi, ớn lạnh và nhức mỏi cơ bắp, đặc biệt là ở vùng đùi, hông hay lưng. Những biểu hiện này rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý cảm cúm thông thường khiến bệnh nhân mang tâm lý chủ quan.

Tuy nhiên, chỉ sau khoảng 4 - 10 ngày, tình trạng sức khỏe sẽ tuột dốc không phanh khi bước vào giai đoạn kịch phát. Lúc này, người bệnh có thể trải qua những cơn sốt cao kèm theo những tổn thương cơ quan nội tạng vô cùng nghiêm trọng. Thêm vào đó, y học hiện đại vẫn chưa tìm ra loại vắc xin phòng ngừa hay thuốc đặc trị nào được phê duyệt hoàn toàn cho căn bệnh này. Việc cứu sống người bệnh phụ thuộc rất lớn vào việc phát hiện sớm và được chăm sóc tích cực tại khoa hồi sức cấp cứu.

Gây ra hội chứng phổi do virus Hanta

Một trong những nguyên nhân chính lý giải mức độ tàn phá của mầm bệnh là khả năng gây ra hội chứng phổi do Hantavirus. Đây là một bệnh lý hô hấp cực kỳ nghiêm trọng, phổ biến nhiều ở khu vực châu Mỹ. Khi virus xâm nhập sâu vào cơ thể, chúng có thể kích hoạt phản ứng viêm mạnh và làm tăng tính thấm của mao mạch phổi, khiến dịch rò rỉ vào phổi, gây phù phổi và suy hô hấp.

Chỉ trong một thời gian ngắn, phổi của người bệnh sẽ nhanh chóng bị tràn dịch, dẫn đến tình trạng suy hô hấp cấp tính. Bệnh nhân sẽ cảm thấy vô cùng khó thở, thiếu oxy trầm trọng và nhịp tim rối loạn. Cơ chế tử vong chủ yếu diễn ra do tình trạng suy hô hấp nặng đi kèm với hiện tượng sốc tuần hoàn không thể phục hồi.

Khi phổi hoàn toàn mất đi khả năng trao đổi oxy và huyết áp giảm sâu, các cơ quan nội tạng khác cũng sẽ lần lượt ngừng hoạt động. Tỷ lệ tử vong của hội chứng này vô cùng cao, có thể lên tới khoảng 38% theo ghi nhận từ các tổ chức y tế chuyên môn.

Dẫn đến sốt xuất huyết kèm hội chứng thận

Bên cạnh những tổn thương tại phổi, mầm bệnh này còn gây ra một hội chứng nguy hiểm khác là sốt xuất huyết kèm hội chứng thận. Tình trạng này thường được ghi nhận nhiều hơn ở các quốc gia thuộc khu vực châu Âu và châu Á. Người mắc bệnh sẽ phải trải qua những cơn đau đớn dữ dội do sự suy giảm chức năng bài tiết diễn ra nhanh chóng.

Tùy thuộc vào chủng virus lây nhiễm và đặc điểm địa lý, mức độ nghiêm trọng của bệnh sẽ có sự khác biệt rõ rệt. Tuy nhiên, dù ở thể bệnh nào, sự tàn phá đối với hệ thống tuần hoàn và bộ máy lọc máu tự nhiên của cơ thể là không thể xem thường. Thận không thể lọc bỏ độc tố sẽ khiến cơ thể rơi vào trạng thái nhiễm độc nguy kịch.

Nếu không được can thiệp y tế đúng cách như lọc máu hay hỗ trợ chức năng thận kịp thời, nguy cơ tử vong là điều khó tránh khỏi. Sự kết hợp giữa xuất huyết ồ ạt và suy thận cấp tạo ra một vòng luẩn quẩn làm suy kiệt sinh lực người bệnh nhanh chóng.

Con đường lây nhiễm virus Hanta từ động vật gặm nhấm sang người

Để hiểu rõ hơn về mối đe dọa này, chúng ta cần nắm bắt được cách thức mầm bệnh phát tán trong môi trường sống. Động vật gặm nhấm, đặc biệt là các loài chuột, chính là ổ chứa tự nhiên mang theo sự nguy hiểm đến cho sức khỏe cộng đồng.

Lây qua đường hô hấp khi hít phải chất thải của chuột

Phương thức lây truyền phổ biến và nguy hiểm nhất của loại virus này là thông qua đường hô hấp. Khi chuột nhiễm bệnh sinh sống quanh khu vực nhà ở, chúng sẽ thải ra môi trường lượng lớn phân, nước tiểu và nước bọt có chứa mầm bệnh. Những chất thải này khi khô lại sẽ hòa lẫn vào lớp bụi bẩn trong không khí.

Trong quá trình con người dọn dẹp nhà cửa, quét tước nhà kho hay dọn dẹp tầng hầm, các hạt bụi chứa mầm bệnh sẽ bay lơ lửng trong không gian. Nếu chúng ta vô tình hít phải luồng không khí ô nhiễm này, virus sẽ dễ dàng đi sâu vào hệ hô hấp và có thể gây ra các rối loạn hô hấp nghiêm trọng.

Chính vì tính chất lây nhiễm vô hình này mà nhiều người mắc bệnh nhưng hoàn toàn không biết mình đã tiếp xúc với nguồn lây từ bao giờ. Sự chủ quan trong việc dọn dẹp môi trường sống nhiều bụi bẩn chính là kẽ hở lớn nhất để mầm bệnh xâm nhập vào cơ thể.

Lây qua vết cắn hoặc tiếp xúc trực tiếp với mầm bệnh

Mặc dù hiếm gặp hơn so với việc lây nhiễm qua đường không khí, nhưng vết cắn từ các loài gặm nhấm mang bệnh cũng là một con đường truyền nhiễm trực tiếp.

Ngoài ra, việc tiếp xúc trực tiếp bằng tay trần với chuột sống, xác chuột chết hoặc các bề mặt bị ô nhiễm bởi chất thải của chúng cũng tiềm ẩn rủi ro rất cao. Nếu sau đó bạn vô tình đưa tay lên chạm vào mắt, mũi hoặc miệng, virus sẽ đi qua màng nhầy và xâm nhập vào bên trong hệ tuần hoàn.

Việc ăn phải những thực phẩm hoặc nguồn nước bị chuột làm ô nhiễm cũng là một nguy cơ cần được lưu tâm, có thể dẫn đến các tình trạng nhiễm trùng đường ruột nguy hiểm. Dù đi theo con đường lây nhiễm nào thì đích đến cuối cùng của virus vẫn là phá hủy các cơ quan quan trọng bên trong cơ thể chúng ta.

Các biện pháp chủ động phòng ngừa virus Hanta hiệu quả và an toàn

Vì hiện tại y học vẫn chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu, việc chủ động phòng ngừa là tấm lá chắn duy nhất và hữu hiệu nhất để bảo vệ sức khỏe. Nguyên tắc cốt lõi trong việc phòng bệnh chính là cắt đứt mọi cơ hội tiếp xúc giữa con người và động vật gặm nhấm trong sinh hoạt hàng ngày.

Bạn cần thường xuyên vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, bịt kín các lỗ hổng hay khe hở mà chuột có thể chui vào ẩn nấp. Thức ăn cần được bảo quản trong các hộp đậy kín, không để thức ăn thừa vương vãi thu hút chuột đến tìm kiếm thức ăn. Khu vực xung quanh nhà cũng cần được phát quang bụi rậm, dọn dẹp rác thải gọn gàng để triệt tiêu nơi sinh sản của chúng.

Đặc biệt, khi cần dọn dẹp những khu vực kín có dấu vết của chuột, bạn tuyệt đối không được dùng chổi quét khô ngay lập tức. Hãy mở cửa thông thoáng trước 30 phút, mang găng tay cao su, đeo khẩu trang y tế và sử dụng các dung dịch khử trùng để phun sương làm ẩm bề mặt trước. Việc này giúp ngăn chặn các hạt bụi mang virus bay lên không trung và đi vào đường thở.

Sau khi hoàn tất công việc dọn dẹp, hãy rửa tay thật sạch bằng xà phòng và nước sát khuẩn dưới vòi nước chảy. Nếu bạn hoặc người thân có biểu hiện đau cơ, sốt hay mệt mỏi sau khi tiếp xúc với môi trường có chuột, hãy đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Tóm lại, việc hiểu rõ vì sao virus Hanta nguy hiểm và có thể gây tử vong sẽ giúp mỗi cá nhân nâng cao ý thức cảnh giác trong cuộc sống hàng ngày. Dù là một mầm bệnh tĩnh lặng và chưa có thuốc chữa trị triệt để, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể ngăn chặn chúng bằng những thói quen vệ sinh môi trường sống khoa học. Hãy luôn giữ cho không gian sống sạch sẽ, an toàn để bảo vệ lá phổi và sức khỏe toàn diện của cả gia đình trước những rủi ro không đáng có.

Xem thêm:

• Virus Hanta có nguy cơ lây từ người sang người không?
• Virus Hanta lây như thế nào? Cách bảo vệ bản thân và gia đình