Huyết áp thấp là bao nhiêu? Triệu chứng và cách cải thiện

Nhiều người chỉ chú ý đến huyết áp cao mà bỏ qua huyết áp thấp, dù tình trạng này có thể gây chóng mặt, mệt mỏi và ngất xỉu. Vậy theo tiêu chuẩn y khoa huyết áp bao nhiêu là thấp? Dấu hiệu nhận biết huyết áp thấp ra sao và làm thế nào để cải thiện? Trong bài viết này, bạn hãy cùng Long Châu tìm hiểu chi tiết.

Chỉ số huyết áp thấp là bao nhiêu?

Theo y khoa, huyết áp được đánh giá dựa trên hai chỉ số: Huyết áp tâm thu (số trên) và huyết áp tâm trương (số dưới). Một người thường được coi là huyết áp thấp khi huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg, hoặc khi huyết áp giảm đáng kể so với mức bình thường của cá nhân và kèm theo triệu chứng lâm sàng.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp huyết áp dưới 90/60 mmHg đều nguy hiểm. Một số người có huyết áp thấp bẩm sinh nhưng không có triệu chứng bất thường vẫn được xem là bình thường. Huyết áp thấp chỉ thực sự đáng lo ngại khi kèm theo các biểu hiện như chóng mặt, hoa mắt, mệt mỏi, buồn nôn, ngất xỉu hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Vì vậy, ngoài việc quan tâm huyết áp thấp là bao nhiêu, người bệnh cần theo dõi triệu chứng lâm sàng và đo huyết áp định kỳ. Nếu huyết áp thấp kéo dài hoặc gây khó chịu, nên đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Các loại huyết áp thấp

Huyết áp thấp không chỉ được phân loại dựa trên chỉ số đo mà còn căn cứ vào nguyên nhân và thời điểm xuất hiện triệu chứng. Việc nhận biết đúng các loại huyết áp thấp giúp theo dõi sức khỏe hiệu quả và lựa chọn cách cải thiện phù hợp.

Huyết áp thấp nguyên phát (huyết áp thấp bẩm sinh)

Đây là tình trạng huyết áp thấp xuất hiện lâu dài, thường gặp ở người trẻ, người có thể trạng gầy hoặc do yếu tố di truyền. Người bị huyết áp thấp nguyên phát có thể không có triệu chứng rõ ràng và vẫn sinh hoạt bình thường. Trường hợp này thường không cần điều trị đặc hiệu nếu không gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

Huyết áp thấp thứ phát

Huyết áp thấp thứ phát xảy ra do các nguyên nhân cụ thể như mất nước, mất máu, rối loạn nội tiết, bệnh tim mạch hoặc tác dụng phụ của thuốc. Tình trạng này thường kèm theo triệu chứng mệt mỏi, chóng mặt, choáng váng. Việc điều trị cần tập trung xử lý nguyên nhân gây huyết áp thấp.

Huyết áp thấp tư thế (hạ huyết áp tư thế đứng)

Đây là dạng huyết áp thấp xảy ra khi thay đổi tư thế đột ngột, đặc biệt là từ nằm hoặc ngồi sang đứng. Người bệnh có thể cảm thấy hoa mắt, choáng váng hoặc ngất xỉu trong vài giây. Huyết áp thấp tư thế thường gặp ở người cao tuổi, người dùng thuốc hạ huyết áp hoặc người mất nước.

Huyết áp thấp sau ăn

Huyết áp thấp sau ăn xảy ra do sự phân bố lại máu về hệ tiêu hóa kết hợp với phản xạ thần kinh tự chủ bù trừ kém, khiến huyết áp không được duy trì ổn định, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh lý thần kinh tự chủ. Tình trạng này hay gặp ở người cao tuổi hoặc người mắc bệnh thần kinh tự chủ với biểu hiện thường là chóng mặt, mệt mỏi sau khi ăn no.

Hạ huyết áp trung gian thần kinh

Hạ huyết áp trung gian thần kinh là tình trạng huyết áp giảm do phản xạ bất thường của hệ thần kinh tự chủ, gây giãn mạch hoặc làm chậm nhịp tim, dẫn đến giảm lưu lượng máu lên não, thường xảy ra khi đứng lâu, căng thẳng hoặc xúc động mạnh.

Những triệu chứng của huyết áp thấp

Nếu chú ý kỹ, bạn có thể phát hiện ra những dấu hiệu cảnh báo huyết áp thấp điển hình như:

• Hoa mắt chóng mặt: Huyết áp thấp làm giảm lượng máu và oxy lên não, đặc biệt khi thay đổi tư thế đột ngột, gây cảm giác choáng váng hoặc hoa mắt.
• Mệt mỏi, uể oải: Khi huyết áp thấp, các cơ quan không được cung cấp đủ máu và năng lượng, khiến cơ thể dễ mệt mỏi, giảm khả năng tập trung.
• Đau đầu, cảm giác nặng đầu: Lưu lượng máu não giảm có thể gây co giãn bất thường mạch máu, dẫn đến đau đầu âm ỉ hoặc cảm giác nặng đầu.
• Buồn nôn: Huyết áp thấp ảnh hưởng đến lưu thông máu ở hệ tiêu hóa, làm rối loạn chức năng dạ dày và gây cảm giác buồn nôn.
• Tim đập nhanh: Khi huyết áp giảm, tim phải đập nhanh hơn để bù đắp lượng máu cung cấp cho các cơ quan, dẫn đến cảm giác hồi hộp.
• Da lạnh, vã mồ hôi: Cơ thể phản ứng với huyết áp thấp bằng cách co mạch ngoại vi để ưu tiên máu cho các cơ quan quan trọng, khiến da lạnh và dễ đổ mồ hôi.
• Ngất xỉu: Trong trường hợp huyết áp giảm đột ngột, não không nhận đủ oxy trong thời gian ngắn, có thể dẫn đến ngất.
• Giảm khả năng tập trung: Não bộ thiếu oxy và dưỡng chất khiến người bệnh khó tập trung, dễ lơ mơ hoặc phản ứng chậm.
• Mờ mắt, nhìn tối sầm: Huyết áp thấp làm giảm tưới máu võng mạc, đặc biệt khi đứng lên nhanh, gây hiện tượng mờ mắt hoặc tối sầm thoáng qua.

Huyết áp thấp nhất là bao nhiêu? Khi nào nguy hiểm?

Huyết áp được xem là thấp khi dưới 90/60 mmHg. Tuy nhiên, không phải ai có chỉ số huyết áp thấp cũng đều nguy hiểm. Nhiều người có huyết áp thấp bẩm sinh nhưng không có triệu chứng vẫn sinh hoạt bình thường và không cần điều trị.

Huyết áp thấp đáng lo ngại khi huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg kèm theo các triệu chứng như chóng mặt, hoa mắt, mệt mỏi, buồn nôn, ngất xỉu, hoặc khi huyết áp tụt nhanh so với mức bình thường của cơ thể, dù con số đo chưa quá thấp.

Trong những trường hợp nặng, huyết áp giảm sâu có thể làm giảm lượng máu nuôi các cơ quan quan trọng như não, tim và thận, gây nguy hiểm đến tính mạng và cần được đưa đến cơ sở y tế ngay.

Với những người khỏe mạnh, nếu huyết áp thấp kéo dài nhưng không gây khó chịu, chỉ cần theo dõi định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh.

Huyết áp thấp trở nên nguy hiểm khi giảm tưới máu các cơ quan, nhất là não, tim và thận. Người bệnh cần đi khám, thậm chí cấp cứu khi có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Chóng mặt nhiều, ngất xỉu, lú lẫn, mờ mắt kéo dài, gợi ý thiếu máu não.
• Người bệnh có thể bị chóng mặt nhiều, ngất xỉu, lú lẫn hoặc mờ mắt kéo dài, đây là những biểu hiện gợi ý tình trạng thiếu máu não.
• Trong một số trường hợp, huyết áp thấp gây tim đập nhanh, đau ngực, khó thở, làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng tim mạch.
• Ngoài ra, da lạnh, vã mồ hôi, mệt lả kèm theo tiểu ít là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang giảm tưới máu hoặc mất nước nghiêm trọng.
• Huyết áp tụt đột ngột sau chấn thương, mất máu, nôn ói hoặc tiêu chảy nhiều, sốt cao, nhiễm trùng hay sau khi dùng thuốc cũng là tình trạng cần được xử trí y tế sớm.
• Đặc biệt, huyết áp thấp kéo dài không cải thiện dù đã nghỉ ngơi và bù dịch là dấu hiệu cảnh báo không nên chủ quan.

Nếu huyết áp thấp kèm dấu hiệu kể trên hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, người bệnh nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân và xử trí kịp thời.

Huyết áp thấp nên làm gì để cải thiện?

Để cải thiện huyết áp thấp, cần kết hợp điều chỉnh lối sống, chế độ ăn uống và theo dõi sức khỏe một cách hợp lý. Dưới đây là những biện pháp an toàn mà người bệnh có thể áp dụng.

Uống đủ nước mỗi ngày

Thiếu nước làm giảm thể tích máu, khiến huyết áp hạ thấp hơn bình thường. Uống đủ 1,5 - 2 lít nước/ngày (hoặc hơn khi vận động, thời tiết nóng) giúp duy trì huyết áp ổn định.

Ăn uống đầy đủ và chia nhỏ bữa

Bỏ bữa hoặc ăn quá no đều có thể làm huyết áp dao động. Vì vậy, để phòng ngừa huyết áp thấp bạn nên chia nhỏ bữa ăn, bổ sung thực phẩm giàu protein, sắt, vitamin B12 và folate để hỗ trợ tạo máu và cải thiện tuần hoàn.

Bổ sung muối ở mức hợp lý

Muối có vai trò giúp cơ thể giữ nước và làm tăng thể tích tuần hoàn, nhờ đó hỗ trợ nâng huyết áp ở người huyết áp thấp. Khi lượng máu lưu thông tăng lên, áp lực trong lòng mạch được cải thiện, giảm tình trạng choáng váng, mệt mỏi. Bổ sung muối chỉ nên áp dụng cho người huyết áp thấp không mắc bệnh tim mạch, thận hoặc tăng huyết áp, và cần có tư vấn y tế để tránh nguy cơ biến chứng.

Thay đổi tư thế từ từ

Việc đứng lên đột ngột khiến máu dồn nhanh xuống chi dưới, làm giảm lượng máu lên não và gây hạ huyết áp tư thế. Thay đổi tư thế chậm rãi giúp hệ mạch máu và tim có thời gian thích nghi, duy trì lưu lượng máu ổn định lên não.

Tập thể dục nhẹ nhàng, đều đặn

Vận động thường xuyên giúp tăng trương lực thành mạch, cải thiện khả năng co bóp của tim và thúc đẩy tuần hoàn máu. Nhờ đó, huyết áp được duy trì ổn định hơn và giảm cảm giác mệt mỏi do huyết áp thấp. Các hình thức tập nhẹ như đi bộ, yoga hay đạp xe chậm giúp cơ thể thích nghi tốt mà không gây tụt huyết áp đột ngột.

Kiểm soát stress và ngủ đủ giấc

Giấc ngủ đầy đủ giúp hệ thần kinh và nội tiết điều hòa huyết áp hiệu quả hơn. Ngược lại, thiếu ngủ và stress kéo dài có thể làm rối loạn phản xạ điều chỉnh huyết áp, khiến tình trạng huyết áp thấp trầm trọng hơn. Duy trì ngủ đủ giấc mỗi ngày và áp dụng các biện pháp thư giãn giúp ổn định nhịp tim và huyết áp.

Hạn chế rượu bia và chất kích thích

Rượu bia có tác dụng giãn mạch và làm giảm trương lực mạch máu, từ đó khiến huyết áp hạ thấp hơn bình thường. Ngoài ra, các chất kích thích còn gây mất nước, làm giảm thể tích máu lưu thông. Việc hạn chế hoặc tránh sử dụng rượu bia giúp bảo vệ hệ tim mạch và phòng ngừa các đợt tụt huyết áp không mong muốn.

Nhiều người muốn biết huyết áp thấp là bao nhiêu để chủ động chăm sóc sức khỏe. Việc nhận biết sớm triệu chứng huyết áp thấp, theo dõi huyết áp thường xuyên và áp dụng các biện pháp cải thiện phù hợp sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng. Nếu tình trạng huyết áp thấp kéo dài hoặc kèm triệu chứng nghiêm trọng, người bệnh nên thăm khám bác sĩ để được tư vấn và điều trị kịp thời.