Ngày Tim mạch Thế giới 29/9: Theo dõi nhịp tim, nhận biết sớm điều bất thường

Nhịp tim bất thường: Khi nào cần lưu ý?

Ở người trưởng thành, nhịp tim khi nghỉ thường dao động từ 60 - 100 nhịp/phút. Chỉ số này có thể thay đổi theo tuổi tác, thể lực, vận động và cảm xúc. Người tập luyện thể thao thường xuyên có thể có nhịp tim dưới 60 nhịp/phút mà vẫn khỏe mạnh.

Rối loạn nhịp tim xảy ra khi tim đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều. Một số biểu hiện cần chú ý gồm:

• Tim đập nhanh;
• Tim đập chậm;
• Tim đập không đều;
• Triệu chứng đi kèm bất thường.

Không phải mọi thay đổi nhịp tim đều là bệnh lý. Nhịp tim có thể tăng khi vận động, căng thẳng hoặc sốt. Một số rối loạn nhịp cũng không gây triệu chứng rõ ràng và chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe.

Nếu nhịp tim bất thường kéo dài, tái diễn, không rõ nguyên nhân hoặc kèm triệu chứng khác, người bệnh nên đi khám. Trường hợp có đau ngực, khó thở nghiêm trọng hoặc ngất cần được cấp cứu kịp thời.

Ai nên theo dõi nhịp tim và có thể sử dụng thiết bị nào tại nhà?

Một số nhóm có nguy cơ hoặc triệu chứng bất thường nên chú ý kiểm tra nhịp tim thường xuyên:

• Người lớn tuổi, do nguy cơ mắc một số dạng rối loạn nhịp tăng theo tuổi.
• Người mắc bệnh tim mạch, đặc biệt khi đã từng được chẩn đoán rối loạn nhịp.
• Người bị tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc có các yếu tố nguy cơ tim mạch khác.
• Người thường xuyên đánh trống ngực, cảm thấy tim đập nhanh, chậm, hụt nhịp hoặc không đều.
• Người đang được bác sĩ yêu cầu theo dõi nhịp tim trong quá trình điều trị.

Bên cạnh tự bắt mạch, một số thiết bị tại nhà có thể hỗ trợ ghi nhận tần số mạch hoặc nhịp tim:

• Máy đo huyết áp điện tử: Ngoài huyết áp, máy thường hiển thị tần số mạch. Một số thiết bị còn có chức năng cảnh báo khi phát hiện nhịp không đều trong lúc đo.
• Máy đo SpO₂ kẹp ngón tay: Hiển thị độ bão hòa oxy và tần số mạch. Thiết bị phù hợp để kiểm tra nhanh nhưng không xác định được chính xác loại rối loạn nhịp.
• Đồng hồ hoặc vòng đeo thông minh: Có thể theo dõi nhịp tim trong ngày. Tùy thiết bị, người dùng có thể nhận cảnh báo nhịp cao, thấp hoặc không đều.
• Thiết bị ECG cá nhân: Một số thiết bị có thể ghi điện tâm đồ trong thời gian ngắn, đặc biệt hữu ích khi ghi nhận được dữ liệu đúng lúc xuất hiện triệu chứng.

Các thiết bị trên chủ yếu có vai trò hỗ trợ theo dõi và ghi nhận bất thường. Kết quả đo hoặc cảnh báo từ thiết bị không đủ để người dùng tự kết luận mình mắc rối loạn nhịp tim. Khi nghi ngờ, bác sĩ có thể chỉ định điện tâm đồ, Holter điện tâm đồ hoặc các phương pháp theo dõi khác để xác định nguyên nhân.

Phát hiện nhịp tim bất thường tại nhà nên làm gì?

Khi cảm thấy tim đập bất thường hoặc thiết bị đưa ra cảnh báo, không nên vội tự chẩn đoán dựa vào một kết quả duy nhất. Trước tiên, hãy dừng hoạt động, nghỉ ngơi và kiểm tra lại nhịp tim trong trạng thái ổn định.

Nếu tình trạng tiếp tục xuất hiện, nên ghi nhận một số thông tin:

• Thời điểm: Bất thường xuất hiện vào lúc nào?
• Thời gian: Tình trạng kéo dài vài giây, vài phút hay lâu hơn?
• Đặc điểm: Cảm giác tim đập nhanh, chậm, mạnh, hụt nhịp hay không đều?
• Hoàn cảnh: Đang nghỉ, vận động, căng thẳng hay vừa sử dụng caffeine?
• Triệu chứng đi kèm: Có chóng mặt, khó thở, đau ngực, choáng hoặc ngất không?
• Dữ liệu thiết bị: Lưu lại kết quả đo hoặc bản ghi ECG nếu thiết bị có chức năng này.

Nếu nhịp tim bất thường kéo dài, tái diễn hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, nên đi khám và cung cấp các thông tin đã ghi nhận để bác sĩ đánh giá. Đặc biệt, nhịp tim bất thường kèm đau hoặc khó chịu ở ngực, khó thở đáng kể, ngất hoặc tình trạng nghiêm trọng cần được đánh giá y tế khẩn cấp, thay vì tiếp tục chờ theo dõi tại nhà.

Nhân Ngày Tim mạch Thế giới 29/9, mỗi người có thể bắt đầu quan tâm đến sức khỏe tim mạch từ những việc đơn giản như theo dõi nhịp tim và chú ý các dấu hiệu bất thường. Việc phát hiện sớm những thay đổi đáng lưu ý và thăm khám đúng lúc sẽ giúp chủ động bảo vệ sức khỏe, đồng thời hạn chế bỏ sót các vấn đề tim mạch cần được can thiệp.