Việt Nam ghi nhận 152.100 ca tử vong do ung thư trong 5 năm: Làm gì để phòng ngừa?

Số ca tử vong do ung thư tăng liên tục trong 5 năm

Theo báo cáo Thực trạng và xu hướng nguyên nhân tử vong tại Việt Nam giai đoạn 2021 - 2025, bệnh tật chiếm 64,5% tổng số trường hợp tử vong được ghi nhận. Trong nhóm tử vong do bệnh tật, chỉ 28% trường hợp xác định rõ nguyên nhân bệnh, trong khi 72% chưa xác định được nguyên nhân cụ thể.

Đáng chú ý, trong 5 năm nghiên cứu, cả nước ghi nhận khoảng 152.100 trường hợp tử vong do ung thư, chiếm khoảng 8,4% số ca tử vong do bệnh tật. Số trường hợp được ghi nhận tăng qua các năm:

• Năm 2021: Hơn 19.000 trường hợp, chiếm khoảng 5% số ca tử vong do bệnh tật.
• Năm 2023: Khoảng 25.800 trường hợp, chiếm 7,3%.
• Năm 2025: Khoảng 46.800 trường hợp, chiếm 15,2%.

Như vậy, số ca tử vong do ung thư được ghi nhận năm 2025 cao hơn 2,4 lần so với năm 2021. Tuy nhiên, báo cáo lưu ý không thể loại trừ khả năng mức tăng một phần phản ánh sự cải thiện trong công tác ghi nhận, xác định và mã hóa nguyên nhân tử vong. Do đó, không nên diễn giải toàn bộ mức tăng này là sự gia tăng thực tế của nguy cơ tử vong do ung thư trong cộng đồng.

Ung thư phổi và ung thư gan chiếm gần 40% số ca tử vong

Trong giai đoạn 2021 - 2025, ung thư phổi là loại ung thư gây tử vong nhiều nhất tại Việt Nam, chiếm trung bình 22% tổng số ca tử vong do ung thư. Tỷ trọng này tăng từ 18% năm 2021 lên 24,9% năm 2025.

Đứng thứ hai là ung thư gan, chiếm trung bình 17,4% số ca tử vong do ung thư. Tỷ trọng tử vong do bệnh này cũng tăng từ 15,9% lên 18,7% trong cùng giai đoạn.

Bên cạnh đó, ung thư dạ dày và ung thư đại tràng cũng ghi nhận xu hướng tăng về tỷ trọng tử vong:

• Ung thư dạ dày: Tăng từ 4,7% năm 2021 lên 6,4% năm 2025.
• Ung thư đại tràng: Tăng từ 3,5% năm 2021 lên 6,6% năm 2025.

Tổng cộng, bốn loại ung thư này chiếm 50,6% số trường hợp tử vong do ung thư trong giai đoạn nghiên cứu. Đây là những bệnh lý cần được quan tâm trong các chương trình phòng ngừa, phát hiện sớm và kiểm soát yếu tố nguy cơ.

Nam giới chiếm khoảng 2/3 số ca tử vong do ung thư

Báo cáo cũng ghi nhận sự khác biệt về cơ cấu tử vong do ung thư giữa hai giới. Trung bình, cứ ba trường hợp tử vong do ung thư trong giai đoạn 2021 - 2025 thì có khoảng hai người là nam giới. Tỷ lệ này duy trì tương đối ổn định trong cả giai đoạn.

Ở nam giới, bốn loại ung thư phổ biến nhất gồm ung thư phổi, ung thư gan, ung thư dạ dày và ung thư đại tràng, chiếm 55,5% tổng số ca tử vong do ung thư ở nam. Tỷ trọng này tăng từ 47,4% năm 2021 lên 61,3% năm 2025.

Trong khi đó, ở nữ giới, nhóm ung thư thuộc hệ sinh sản cũng tạo ra gánh nặng đáng kể. Số ca tử vong thuộc nhóm này tăng từ 571 trường hợp năm 2021, tương ứng 9% số ca tử vong do ung thư ở nữ, lên 2.357 trường hợp năm 2025, tương ứng 16%.

Xét theo độ tuổi, tử vong do ung thư tập trung chủ yếu ở nhóm trung niên và người cao tuổi. Nhóm 60 - 69 tuổi có tỷ trọng cao nhất, chiếm 32,9% tổng số trường hợp tử vong do ung thư.

Đáng chú ý, số ca tử vong được ghi nhận ở người dưới 20 tuổi cũng tăng từ 364 trường hợp năm 2021 lên 648 trường hợp năm 2025, tương đương mức tăng hơn 1,7 lần.

Cảnh báo dấu hiệu ung thư và nguy cơ phát hiện muộn

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ung thư phổi thường được phát hiện ở giai đoạn tiến triển, khi các lựa chọn điều trị có thể bị hạn chế. Một số dấu hiệu cần chú ý gồm:

• Ho kéo dài hoặc ngày càng nặng hơn.
• Đau ngực, khó thở hoặc thở khò khè.
• Ho ra máu.
• Mệt mỏi kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Nhiễm trùng đường hô hấp tái diễn.

Trong khi đó, ung thư gan giai đoạn sớm có thể chưa biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện đau vùng bụng trên bên phải, vàng da, vàng mắt, chán ăn hoặc sụt cân không chủ ý.

Những biểu hiện trên không đặc hiệu cho ung thư và có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác. Người có triệu chứng bất thường kéo dài nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, thay vì tự chẩn đoán hoặc trì hoãn kiểm tra.

Chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm ung thư

Trước gánh nặng tử vong do ung thư, việc kiểm soát yếu tố nguy cơ và phát hiện bệnh sớm có ý nghĩa quan trọng. WHO khuyến nghị hạn chế các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, chế độ ăn uống không lành mạnh và ít vận động.

Đối với ung thư phổi, cần tránh hút thuốc lá, hạn chế tiếp xúc với khói thuốc thụ động và các tác nhân gây ung thư trong môi trường sống, làm việc. Với ung thư gan, tiêm vắc xin viêm gan B, xét nghiệm phát hiện viêm gan C và kiểm soát các bệnh lý gan mạn tính là những biện pháp cần được quan tâm.

Việt Nam ghi nhận 152.100 ca tử vong do ung thư trong 5 năm, cho thấy gánh nặng bệnh tật đáng quan tâm đối với sức khỏe cộng đồng. Trong đó, ung thư phổi và ung thư gan là hai nguyên nhân tử vong hàng đầu. Người dân nên chủ động hạn chế các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và thực hiện tầm soát theo khuyến nghị.

Đặc biệt, tiêm vắc xin viêm gan B là một trong những biện pháp giúp phòng ngừa nhiễm virus viêm gan B, qua đó giảm nguy cơ mắc ung thư gan liên quan đến virus này. Bạn có thể đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn về vắc xin viêm gan B, kiểm tra tiền sử tiêm chủng và lựa chọn lịch tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe.