Bỏ thuốc đái tháo đường vì sợ đau, tác dụng phụ: Nguy cơ nào đang chờ?

Tự ý bỏ thuốc đái tháo đường nguy hiểm như thế nào?

Thuốc điều trị giúp người bệnh kiểm soát đường huyết và giảm nguy cơ biến chứng. Khi tự ngừng thuốc hoặc bỏ tiêm insulin, người bệnh có thể mất đi sự kiểm soát này, dù ban đầu chưa nhận thấy thay đổi rõ rệt. Hậu quả có thể xuất hiện cấp tính hoặc tích lũy theo thời gian.

Đường huyết tăng cao, có thể dẫn đến cấp cứu

Khi cơ thể thiếu insulin nghiêm trọng, chất béo được phân giải để tạo năng lượng, đồng thời sinh ra các chất gọi là ceton. Nếu ceton tích tụ quá mức, người bệnh có thể bị nhiễm toan ceton do đái tháo đường, một biến chứng đe dọa tính mạng. Tình trạng này thường gặp ở đái tháo đường típ 1 nhưng cũng có thể xảy ra ở típ 2. Bỏ tiêm insulin là một trong những nguyên nhân quan trọng.

Ở người mắc đái tháo đường típ 2, tự ngừng thuốc còn có thể góp phần gây hội chứng tăng áp lực thẩm thấu do tăng đường huyết (HHS). Khi đường huyết tăng rất cao, cơ thể mất nhiều nước qua nước tiểu, dẫn đến mất nước nghiêm trọng và tăng áp lực thẩm thấu máu. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể rối loạn ý thức, hôn mê hoặc tử vong.

Nhiễm trùng có thể khó kiểm soát hơn

Đường huyết cao, đặc biệt khi kéo dài, có thể làm suy giảm hiệu quả hoạt động của hệ miễn dịch, khiến người bệnh dễ bị nhiễm trùng và chậm hồi phục hơn. Các tình trạng thường gặp gồm nhiễm trùng da, đường tiết niệu, đường hô hấp và chậm lành vết thương.

Ngược lại, nhiễm trùng cũng có thể khiến đường huyết tăng cao và khó kiểm soát. Nhiễm trùng và bỏ tiêm insulin đều là những yếu tố thường gặp dẫn đến biến chứng tăng đường huyết cấp. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý ngừng điều trị khi đang mắc thêm bệnh mà cần trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn.

Biến chứng có thể âm thầm tiến triển

Nguy cơ không chỉ nằm ở những đợt phải cấp cứu. Đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu và thần kinh, ảnh hưởng đến mắt, thận, tim và bàn chân. Những hậu quả có thể gặp gồm suy giảm thị lực, suy thận, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và loét bàn chân đái tháo đường.

Các tổn thương này có thể tiến triển trước khi người bệnh nhận thấy triệu chứng. Việc không còn khát nhiều, tiểu nhiều hoặc cảm thấy khỏe không có nghĩa là đường huyết đã được kiểm soát tốt và có thể tự ngừng thuốc.

Những dấu hiệu nào cần được hỗ trợ y tế ngay?

Tự ý ngừng thuốc hoặc bỏ tiêm insulin có thể khiến đường huyết tăng cao, gây khát nhiều, tiểu nhiều và mệt mỏi. Nếu xuất hiện các triệu chứng này hoặc đường huyết liên tục vượt mục tiêu điều trị, người bệnh cần liên hệ bác sĩ sớm để được đánh giá và hướng dẫn xử trí.

Đặc biệt, cần đến cơ sở cấp cứu ngay nếu xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:

• Nôn liên tục, không thể uống hoặc giữ được nước;
• Thở nhanh, sâu hoặc khó thở;
• Hơi thở có mùi trái cây bất thường;
• Lú lẫn, lơ mơ, khó đánh thức hoặc co giật.

Đây có thể là dấu hiệu của nhiễm toan ceton, hội chứng tăng đường huyết tăng áp lực thẩm thấu hoặc rối loạn đường huyết nghiêm trọng khác. Người bệnh cần được cấp cứu kịp thời, không chờ xuất hiện đầy đủ các triệu chứng.

Lo tác dụng phụ hoặc sợ tiêm insulin, người bệnh nên làm gì?

Nếu lo ngại tác dụng phụ hoặc sợ đau khi tiêm insulin, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để tìm cách khắc phục, thay vì tự ý ngừng điều trị. Một số biện pháp có thể thực hiện gồm:

• Trao đổi về tác dụng phụ của thuốc: Ghi lại triệu chứng, thời điểm xuất hiện và các thuốc đang sử dụng để bác sĩ đánh giá. Tùy loại thuốc, người bệnh có thể gặp hạ đường huyết, khó chịu đường tiêu hóa hoặc tăng cân.
• Nhờ hướng dẫn lại kỹ thuật tiêm insulin: Đề nghị nhân viên y tế kiểm tra thao tác, vị trí tiêm và cách sử dụng dụng cụ để giảm đau, khó chịu. Không tự giảm liều hoặc bỏ mũi tiêm vì sợ đau.
• Hỏi cách xử trí khi quên liều: Đề nghị bác sĩ hướng dẫn cụ thể khi quên uống thuốc hoặc tiêm insulin. Cách xử trí tùy thuộc loại thuốc và thời điểm quên liều; không tự ý dùng gấp đôi liều để bù.
• Hỏi cách dùng thuốc khi bị ốm: Hỏi bác sĩ cách xử trí khi sốt, nôn, tiêu chảy hoặc ăn uống kém. Một số thuốc có thể cần điều chỉnh hoặc tạm ngừng, nhưng insulin vẫn có thể cần tiếp tục theo hướng dẫn.

Người bệnh cũng cần theo dõi đường huyết và tái khám đúng hẹn để đánh giá hiệu quả điều trị. Không tự thay thuốc kê đơn bằng các mẹo truyền miệng hoặc thực phẩm bổ sung. Mọi thay đổi về thuốc và liều dùng cần có hướng dẫn của bác sĩ.

Tóm lại, việc tự ý bỏ thuốc đái tháo đường tiềm ẩn nhiều nguy cơ, từ tăng đường huyết cấp tính đến các biến chứng lâu dài. Vì vậy, người bệnh cần duy trì điều trị theo hướng dẫn và trao đổi với bác sĩ khi gặp tác dụng phụ hoặc khó khăn trong việc dùng thuốc. Nếu xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, hãy tìm sự hỗ trợ y tế kịp thời.