Nhân xơ tử cung có thai được không và những lưu ý quan trọng

Một buổi chiều sau khi nhận kết quả siêu âm, nhiều chị em thấy dòng chữ "nhân xơ tử cung" xuất hiện trong phiếu khám. Đối với những người đang trong hành trình chuẩn bị mang thai, từ khóa này thường đi kèm với nỗi lo về khả năng làm mẹ. Họ nên trao đổi với bác sĩ để hiểu rõ ảnh hưởng của khối u đến kế hoạch gia đình.

Nhiều người lo lắng, nhưng thực tế không phải trường hợp nào cũng bị ảnh hưởng; không phải mọi khối nhân xơ đều gây vô sinh, và cũng không phải mọi trường hợp đều cần can thiệp dao kéo trước khi mang thai.

Nhân xơ tử cung có thai được không?

Theo bác sĩ Nguyễn Lê Mai Anh, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu, cho biết phát hiện nhân xơ tử cung không có nghĩa là cánh cửa làm mẹ đã khép lại. Thực tế, khả năng thụ thai tự nhiên của bạn hoàn toàn khả thi và phụ thuộc chủ yếu vào vị trí, kích thước khối u, cũng như mức độ ảnh hưởng của chúng đến buồng tử cung.

Nhân xơ tử cung, còn gọi là u xơ tử cung, là khối u lành tính hình thành từ cơ trơn và mô liên kết của tử cung, thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.

Trên thực tế, nhiều phụ nữ vẫn thụ thai và sinh con khỏe mạnh dù có nhân xơ. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản là khác nhau tùy vào đặc điểm của khối u. Nhân xơ có thể gây khó khăn cho việc mang thai thông qua các cơ chế như làm thay đổi cấu trúc giải phẫu vùng chậu, gây biến đổi chức năng của nội mạc tử cung hoặc cản trở quá trình vận chuyển giao tử và làm tổ của phôi thai.

Kết quả khám nào ảnh hưởng kế hoạch có con?

Không phải mọi khối u đều "có quyền" can thiệp vào kế hoạch sinh con của bạn. Khi cầm tờ kết quả siêu âm, ba yếu tố sau đây là chìa khóa để bác sĩ đánh giá rủi ro.

Vị trí và biến dạng buồng tử cung

Vị trí của khối xơ là yếu tố quan trọng nhất quyết định khả năng thụ thai.

• Nhân xơ dưới thanh mạc (nằm ở mặt ngoài tử cung) thường ít hoặc không gây ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
• Nhân xơ trong cơ (nằm trong thành tử cung) có thể làm giảm khả năng mang thai và tăng nguy cơ sảy thai, đặc biệt khi khối u gây biến dạng buồng tử cung.
• Nhân xơ dưới niêm mạc (phát triển lồi vào lòng tử cung) được ghi nhận là gây ảnh hưởng tiêu cực nhất. Loại nhân xơ này làm thay đổi hình dạng buồng tử cung, gây cản trở sự làm tổ của phôi và giảm tỷ lệ mang thai lâm sàng.

Kích thước và số lượng khối xơ

Thông thường, những khối nhân xơ nằm hoàn toàn trong cơ có kích thước lớn (trên 4 - 5 cm), hoặc những khối u nằm sát với lớp niêm mạc buồng tử cung, có thể làm giảm tỷ lệ thụ thai và tăng nguy cơ sảy thai ngay cả khi qua siêu âm thông thường chưa thấy biến dạng buồng tử cung rõ rệt. Khi số lượng khối u nhiều hoặc kích thước quá lớn, không gian dành cho thai nhi phát triển bị thu hẹp, làm tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng trong thai kỳ.

Triệu chứng và tiền sử sinh sản

Một người có nhân xơ nhưng không có triệu chứng (vô triệu chứng) thường có tiên lượng thuận lợi hơn. Ngược lại, nếu nhân xơ gây ra tình trạng rong kinh, cường kinh hoặc đau vùng chậu, điều này cho thấy khối u đang tác động mạnh đến chức năng tử cung. Tiền sử sinh sản và độ tuổi cũng được bác sĩ cân nhắc để đưa ra chiến lược theo dõi hoặc điều trị phù hợp.

Có cần điều trị nhân xơ trước mang thai?

Việc quyết định điều trị trước hay theo dõi trong khi mang thai không có một công thức chung cho tất cả mọi người. Với những nhân xơ dưới thanh mạc, việc phẫu thuật loại bỏ chỉ vì mục đích hỗ trợ sinh sản thường không được khuyến cáo vì không mang lại lợi ích rõ rệt. Ngược lại, đối với nhân xơ dưới niêm mạc, phẫu thuật bóc tách được xem là tiêu chuẩn vàng để bình thường hóa tỷ lệ mang thai và sinh con thành công.

Theo bác sĩ Nguyễn Lê Mai Anh - thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu, quyết định can thiệp ngoại khoa hay theo dõi bảo tồn cần được cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích cải thiện tỷ lệ thụ thai và các tai biến phẫu thuật như nhiễm trùng, dính buồng tử cung, hoặc nguy cơ vỡ tử cung trong thai kỳ tương lai.

Hiện nay, phẫu thuật bóc nhân xơ qua nội soi được đánh giá là hiệu quả cho phụ nữ mong muốn mang thai, với tỷ lệ thụ thai thành công cao và kết quả sản khoa khả quan. Một số trường hợp có thể cân nhắc các phương pháp ít xâm lấn (như nút mạch tử cung - UFE hay HIFU), tuy nhiên các phương pháp này thường không được khuyến cáo ưu tiên cho phụ nữ đang mong muốn mang thai do nguy cơ ảnh hưởng đến tưới máu cơ tử cung và dự trữ buồng trứng. Phẫu thuật bóc nhân xơ bảo tồn tử cung vẫn là tiêu chuẩn vàng - cần thảo luận rất kỹ với bác sĩ chuyên khoa sâu về sinh sản trước khi quyết định.

Đã mang thai, cần theo dõi gì khác?

Trong đa số trường hợp, thai kỳ có kèm nhân xơ tử cung vẫn diễn tiến bình thường và không gặp biến chứng. Tuy nhiên, sự gia tăng nồng độ hormone estrogen và progesterone khi mang thai có thể kích thích một số khối nhân xơ tăng nhanh về kích thước.

Có một số rủi ro cần được theo dõi chặt chẽ:

• Thoái hóa đỏ: Đây là biến chứng thường gặp nhất (xảy ra ở khoảng 8% phụ nữ mang thai có nhân xơ). Tình trạng này xuất hiện khi khối u phát triển quá nhanh gây thiếu máu nuôi dưỡng, dẫn đến đau bụng cấp.
• Biến chứng sản khoa: Những người có nhân xơ lớn (trên 5 cm) hoặc u nằm ở đoạn dưới tử cung có nguy cơ cao hơn đối với các tình trạng như sinh non (OR 1.5), ngôi thai bất thường (OR 2.65), nhau bong non hoặc nhau tiền đạo.
• Cổ tử cung ngắn: Nghiên cứu ghi nhận phụ nữ có nhân xơ tử cung có nguy cơ cao hơn đối với tình trạng cổ tử cung ngắn, điều này có liên quan đến nguy cơ sinh non.

Vì vậy, việc siêu âm định kỳ và theo dõi sát sao vị trí khối u là bắt buộc để kịp thời xử lý các tình huống khẩn cấp.

Chuẩn bị gì khi đi tư vấn sinh sản?

Trước khi đi khám, bạn nên chuẩn bị để buổi thăm khám diễn ra hiệu quả và bác sĩ có đủ dữ liệu đưa ra quyết định chính xác.

• Hồ sơ y tế cũ: Chị em nhớ mang theo toàn bộ kết quả siêu âm hoặc MRI (nếu có) từ các lần khám trước để bác sĩ đánh giá tốc độ phát triển của khối u.
• Nhật ký kinh nguyệt: Ghi chép chi tiết về chu kỳ của bạn, bao gồm số ngày hành kinh, lượng máu kinh (ước lượng qua số băng vệ sinh dùng mỗi ngày) và mức độ đau bụng.
• Danh sách các loại thuốc hoặc thực phẩm chức năng đang sử dụng.
• Những câu hỏi cụ thể về vị trí khối u của bạn (là dưới niêm mạc, trong cơ hay dưới thanh mạc) và nó có gây biến dạng buồng tử cung hay không.

Nhân xơ tử cung có thai được không còn phụ thuộc vào vị trí, kích thước và mức độ ảnh hưởng của khối u. Việc thăm khám và theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp phụ nữ chủ động lên kế hoạch mang thai, hạn chế nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe mẹ và bé.

Hãy mang theo kết quả siêu âm gần nhất và trao đổi với bác sĩ sản phụ khoa để đánh giá chi tiết vị trí khối nhân xơ của bạn.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.