Phân biệt vắc xin lao đơn liều và lao đa liều: Loại nào tốt hơn?

Trong tiêm chủng phòng lao, vắc xin lao BCG được sử dụng nhằm kích thích cơ thể tạo miễn dịch chủ động trước vi khuẩn lao. Tuy cùng hướng đến mục tiêu bảo vệ trẻ khỏi các thể lao nặng, nhưng sự khác nhau về dạng đóng gói, cách pha hồi chỉnh, bảo quản và thời gian sử dụng sau mở lọ khiến mỗi loại vắc xin phù hợp với những điều kiện tiêm chủng khác nhau. Vì vậy, việc phân biệt rõ vắc xin lao đơn liều và đa liều sẽ giúp phụ huynh hiểu đúng hơn, đồng thời hỗ trợ cơ sở y tế lựa chọn phương án tiêm phòng an toàn và hiệu quả. Cùng Long Châu tìm hiểu nhé!

Phân biệt vắc xin lao đơn liều và lao đa liều

Tại Việt Nam, vắc xin phòng lao Ivactuber do Viện Vắc xin và Sinh phẩm Y tế (IVAC) sản xuất hiện đang được sử dụng rộng rãi trong chương trình tiêm chủng. Theo thông tin kê toa, IVACTUBER được chỉ định cho trẻ sơ sinh, trẻ dưới 1 tuổi và trẻ trên 1 tuổi chưa được tiêm phòng (bằng chứng là chưa có vết sẹo đặc trưng do tiêm vắc xin phòng lao BCG) hoặc có phản ứng tuberculin âm tính.

Đối với trẻ sinh non, một số bằng chứng và khuyến cáo chuyên gia đề nghị trì hoãn tiêm BCG ở trẻ sinh dưới 34 tuần cho đến khi trẻ đạt khoảng 34 - 35 tuần tuổi hậu kinh; trẻ sinh non có tình trạng lâm sàng ổn định, sinh ở tuổi thai ≥ 34 tuần và cân nặng ≥ 2.000 g có thể được xem xét tiêm BCG khi sinh nhằm phòng các thể lao nặng nguy hiểm.

Vắc xin lao đơn liều là gì?

Vắc xin lao đơn liều không phải là một loại vắc xin BCG được sản xuất riêng với quy cách một liều mỗi lọ. Vắc xin vẫn được hoàn nguyên từ lọ IVACTUBER đa liều; sau đó nhân viên y tế lấy một liều theo đúng liều lượng quy định để tiêm cho một khách hàng và không tiếp tục sử dụng phần vắc xin còn lại cho khách hàng khác.

Theo hướng dẫn sử dụng IVACTUBER, sau khi hoàn nguyên, vắc xin cần được bảo quản ở nhiệt độ 2 - 8°C, tránh ánh sáng và không sử dụng vắc xin đã pha quá 6 giờ.

Ưu điểm lớn nhất của dạng đơn liều là hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm khuẩn chéo do không sử dụng chung lọ thuốc cho nhiều người. Hình thức này phù hợp với các cơ sở tiêm chủng dịch vụ hoặc những nơi có số lượng trẻ tiêm ít.

Tuy nhiên, do phần vắc xin còn lại được loại bỏ sau khi sử dụng một liều, cách triển khai này làm tăng tỷ lệ hao phí vắc xin và chi phí trên mỗi liều so với việc sử dụng đầy đủ các liều trong lọ đa liều.

Vắc xin lao đa liều là gì?

Vắc xin lao đa liều là dạng một lọ chứa nhiều liều tiêm, ví dụ 10 liều/lọ dưới dạng bột đông khô (vì tùy vào hàm lượng cũng có dạng 5 liều/lọ). Trước khi sử dụng, nhân viên y tế cần hoàn nguyên vắc xin bằng dung môi đi kèm theo đúng quy trình chuyên môn.

Sau khi hoàn nguyên, mỗi trẻ vẫn được tiêm liều 0,1ml chứa hàm lượng BCG phù hợp độ tuổi của người được tiêm. Một lọ có thể sử dụng cho tối đa 10 trẻ dưới 1 tuổi.

Vắc xin cần được bảo quản ở nhiệt độ 2 - 8°C, tránh ánh sáng và không sử dụng vắc xin đã pha quá 6 giờ. Dạng đa liều thường được sử dụng phổ biến trong chương trình tiêm chủng mở rộng nhờ tối ưu chi phí và phù hợp với các điểm tiêm có số lượng trẻ lớn.

Điểm giống và khác nhau giữa hai loại vắc xin lao

Cả hai hình thức đều sử dụng vắc xin IVACTUBER từ ống đa liều, do đó không khác nhau về thành phần hay cơ chế tạo miễn dịch. Điểm khác biệt chủ yếu nằm ở cách tổ chức sử dụng vắc xin sau khi hoàn nguyên.

Hình thức đơn liều phù hợp với nhu cầu tiêm lẻ nhưng làm tăng lượng vắc xin phải loại bỏ, trong khi sử dụng đa liều giúp tận dụng số liều trong mỗi ống và phù hợp hơn với các điểm tiêm có số lượng khách hàng lớn. Việc lựa chọn hình thức sử dụng chủ yếu phụ thuộc vào mô hình tổ chức và điều kiện thực tế tại cơ sở tiêm chủng.

Vắc xin lao đơn liều và đa liều loại nào tốt hơn?

Thực tế, đơn liều và đa liều trong trường hợp này không phải là hai loại vắc xin khác nhau mà là hai hình thức sử dụng vắc xin IVACTUBER từ ống đa liều. Vì vậy, không thể khẳng định hình thức nào “tốt hơn” chỉ dựa trên số liều được sử dụng từ mỗi ống.

Điều quan trọng là vắc xin phải được bảo quản, hoàn nguyên và sử dụng đúng hướng dẫn, đồng thời tuân thủ các nguyên tắc an toàn tiêm chủng.

Do đó, việc lựa chọn hình thức sử dụng chủ yếu phụ thuộc vào điều kiện tổ chức tiêm chủng, thay vì sự khác biệt về bản chất hay hiệu quả của vắc xin.

Những lưu ý quan trọng khi tiêm vắc xin lao cho trẻ

Trước khi cho trẻ tiêm vắc xin lao, phụ huynh cần nắm rõ một số lưu ý quan trọng để quá trình tiêm chủng diễn ra an toàn và đạt hiệu quả bảo vệ tốt nhất.

Tiêm vắc xin lao đúng thời điểm

Trẻ nên được tiêm vắc xin phòng lao càng sớm càng tốt sau sinh, đặc biệt trong giai đoạn dưới 1 tuổi. Đây là thời điểm quan trọng giúp trẻ sớm có miễn dịch bảo vệ trước các thể lao nặng như lao màng não và lao kê. Trước khi tiêm, trẻ cần được khám sàng lọc để đánh giá tình trạng sức khỏe và đảm bảo đáp ứng điều kiện tiêm chủng.

Kiểm tra tình trạng sức khỏe của trẻ trước thời điểm tiêm chủng

Phụ huynh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về tình trạng sức khỏe của trẻ, bao gồm cân nặng, tiền sử sinh non, bệnh lý đang mắc, tình trạng sốt, nhiễm khuẩn hoặc các phản ứng bất thường trước đó. Với vắc xin lao, trẻ thường được chỉ định tiêm khi có cân nặng từ 2.000g trở lên và không có chống chỉ định tại thời điểm tiêm.

Lựa chọn cơ sở tiêm chủng uy tín

Độ an toàn của vắc xin phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chất lượng vắc xin, điều kiện bảo quản, quá trình hoàn nguyên, kỹ thuật tiêm và việc tuân thủ các quy trình chuyên môn. Phụ huynh nên lựa chọn cơ sở y tế có hệ thống dây chuyền lạnh đạt chuẩn, quy trình vô khuẩn nghiêm ngặt và đội ngũ nhân viên y tế được đào tạo chuyên môn.

Theo dõi phản ứng của trẻ sau tiêm

Sau khi tiêm, trẻ cần được theo dõi tại cơ sở tiêm chủng theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Khi về nhà, phụ huynh nên tiếp tục quan sát tình trạng bú, ngủ, thân nhiệt và vùng tiêm của trẻ. Một số phản ứng tại chỗ có thể xuất hiện sau tiêm, nhưng nếu trẻ sốt cao kéo dài, quấy khóc bất thường, bỏ bú hoặc vùng tiêm sưng viêm nghiêm trọng, cần đưa trẻ đi khám sớm.

Hiểu đúng về hình thức sử dụng đơn liều và đa liều giúp phụ huynh tránh nhầm lẫn rằng đây là hai loại vắc xin lao khác nhau và dễ dàng lựa chọn phương án phù hợp với nhu cầu tiêm chủng cũng như kế hoạch chăm sóc sức khỏe cho trẻ. Dù ở dạng nào, nếu được sử dụng đúng thời gian khuyến nghị và thực hiện theo đúng quy trình chuyên môn, vắc xin vẫn có khả năng tạo miễn dịch hiệu quả trước nguy cơ mắc lao. Chủ động cập nhật kiến thức về tiêm phòng lao cũng là bước quan trọng giúp tăng khả năng bảo vệ trẻ trong giai đoạn đầu đời.

Xem thêm:

• Phác đồ điều trị lao của Bộ y tế mới nhất hiện nay
• Vắc xin DNA dạng xịt chống lại bệnh lao và tăng hiệu quả điều trị
• Tiêm lao cho trẻ sơ sinh: Thời điểm, lợi ích và những lưu ý khi tiêm