Rối loạn tiền đình bệnh gì? Vì sao rối loạn tiền đình thường tái phát và cách cải thiện

Hiểu đúng rối loạn tiền đình là gì, nhận biết vì sao chóng mặt dễ quay trở lại và biết cách phục hồi phù hợp sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc kiểm soát triệu chứng và giảm nguy cơ tái phát về lâu dài.

Rối loạn tiền đình là bệnh gì?

Rối loạn tiền đình là cách mà nhiều người bệnh gọi tên những cơn chóng mặt quay cuồng, khiến cơ thể chao đảo, đi không vững. Các biểu hiện này có thể xuất phát từ hoạt động bất thường của hệ tiền đình.

Hệ tiền đình bao gồm cơ quan tiền đình ở tai trong, dây thần kinh tiền đình và các vùng trong não giúp kiểm soát thăng bằng.

• Khi bị chóng mặt có liên quan đến tai trong hoặc dây thần kinh tiền đình thì được gọi là chóng mặt ngoại biên, thường gặp trong bệnh chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV), bệnh Ménière hoặc viêm dây thần kinh tiền đình.
• Chóng mặt trung ương liên quan đến các vùng kiểm soát thăng bằng trong não.

Chóng mặt còn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác ngoài hệ tiền đình. Do đó, người bệnh không nên tự chẩn đoán hoặc tự dùng thuốc mà cần đi khám, nhất là khi chóng mặt thường xuyên hoặc tái phát.

Vì sao rối loạn tiền đình chóng mặt thường tái phát?

BPPV là nguyên nhân phổ biến gây chóng mặt. Từ một nghiên cứu tổng quan đã cho thấy tỷ lệ tái phát cơn chóng mặt này dao động từ 13,7% đến 48% trong các nghiên cứu có thời gian theo dõi dưới 1 năm. Bệnh Ménière và đau nửa đầu tiền đình về bản chất cũng là những bệnh hay tái phát.

Ngoài ra một số yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến chóng mặt tái phát thường xuyên như:

• Tuổi cao;
• Nữ giới;
• Tiền sử chấn thương đầu;
• Rối loạn giấc ngủ;
• Bệnh lý kèm theo: Đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, bệnh tim mạch,…

Không phải ai cũng tái phát cơn chóng mặt. Nhưng đa phần cơn chóng mặt có thể quay lại, do nguyên nhân cũ chưa điều trị dứt điểm hoặc do một nguyên nhân khác. Một số trường hợp cũng có thể là chóng mặt do tâm lý. Nhưng dù là nguyên nhân gì, nếu kéo dài đều có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, công việc hoặc sinh hoạt thường ngày của người bệnh.

Điều trị rối loạn tiền đình thế nào để hạn chế tái phát?

Một số người bệnh thường bỏ qua các bước điều trị cần thiết sau khi cơn chóng mặt đã qua đi. Việc chỉ kiểm soát triệu chứng cấp mà không xác định nguyên nhân có thể làm bỏ sót điều trị phù hợp và kế hoạch theo dõi, trong khi một số bệnh lý tiền đình vốn có thể tái phát.

Vậy nên, cùng với việc giải quyết cơn chóng mặt cấp tính, bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân gây bệnh và có phương pháp điều trị phù hợp. Nếu chóng mặt do BPPV thì có thể thực hiện nghiệm pháp xoay đầu để tái định vị sỏi tai. Với bệnh Ménière, có thể áp dụng điều chỉnh lối sống và một số thuốc; với viêm dây thần kinh tiền đình, thuốc kiểm soát triệu chứng thường chỉ dùng ngắn hạn và phục hồi chức năng tiền đình đóng vai trò quan trọng.

Betahistine (ví dụ: Betaserc, Agihistin, Savi-Betahistine...) là thuốc thường được bác sĩ chỉ định trong điều trị chóng mặt rối loạn tiền đình. Thuốc có thể giúp giảm triệu chứng chóng mặt và hỗ trợ quá trình phục hồi tiền đình của não bộ. Một nghiên cứu tổng quan 2021 ghi nhận betahistine có thể hỗ trợ quá trình phục hồi tiền đình trung ương. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng sử dụng betahistine 48 mg/ngày, trong khoảng 3 tháng có thể góp phần cải thiện triệu chứng chóng mặt và chức năng thăng bằng ở người bệnh tiền đình.

Người bệnh có thể phục hồi tiền đình bằng cách nào?

Tùy nguyên nhân, người bệnh có thể được hướng dẫn phối hợp một hoặc nhiều biện pháp sau đây:

Tuân thủ chỉ định dùng thuốc từ bác sĩ, dược sĩ

Thuốc hỗ trợ phục hồi tiền đình hay thuốc dự phòng cần được sử dụng đúng liều, đúng thời gian theo hướng dẫn từ bác sĩ. Không tự ý ngừng thuốc ngay khi thấy triệu chứng vừa thuyên giảm.

Bài tập phục hồi chức năng tiền đình

Các bài tập phục hồi chức năng tiền đình sẽ giúp não bộ thích nghi tốt hơn với những tín hiệu từ hệ tiền đình, cải thiện khả năng giữ thăng bằng, giảm cảm giác chóng mặt khi thay đổi tư thế và giảm nguy cơ té ngã.

Duy trì lối sống lành mạnh

Mất ngủ hay căng thẳng là những yếu tố nguy cơ có thể gây khởi phát các cơn chóng mặt. Vì vậy, người bệnh cần duy trì giấc ngủ đều đặn và kết hợp vận động phù hợp. Đồng thời, uống đủ nước, ăn uống cân bằng và hạn chế rượu bia.

Bên cạnh đó, việc theo dõi phục hồi và kiểm soát chóng mặt hiện nay trở nên dễ dàng hơn thông qua các ứng dụng hỗ trợ trên điện thoại. Bạn có thể dùng các ứng dụng như Vertigo Coach để theo dõi tiến độ, xem video hướng dẫn tập luyện, tìm hiểu kiến thức y khoa và nhận nhắc nhở uống thuốc đúng giờ.

Người bệnh cần nhớ:

• Chóng mặt tiền đình có thể tái phát ngay cả khi triệu chứng đã cải thiện.
• Không tự ý thay đổi thuốc; dùng và ngừng thuốc theo kế hoạch của bác sĩ, vì thời gian điều trị tùy loại thuốc và nguyên nhân chóng mặt.
• Phục hồi tiền đình bằng bài tập, tuân thủ dùng thuốc và lối sống phù hợp là phần quan trọng của quá trình hồi phục.
• Betahistine là một thuốc có thể được bác sĩ cân nhắc trong điều trị chóng mặt tiền đình, nhưng cần dùng đúng chỉ định.
• Ứng dụng Vertigo Coach có thể hỗ trợ nhắc lịch, cung cấp kiến thức và hướng dẫn bài tập tại nhà, nhưng không thay thế tư vấn y khoa.

Hay bị chóng mặt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Vì vậy, người bệnh không nên tự chẩn đoán “rối loạn tiền đình” hoặc chỉ sử dụng thuốc để cắt cơn mỗi khi chóng mặt quay trở lại. Để kiểm soát triệu chứng và nguy cơ tái phát, người bệnh cần được chẩn đoán đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp; thuốc, phục hồi tiền đình và điều chỉnh lối sống được áp dụng theo từng bệnh cụ thể.

Đừng chỉ chờ cơn chóng mặt qua đi. Hãy điều trị đúng nguyên nhân, phục hồi tiền đình khi có chỉ định và tái khám theo hướng dẫn để kiểm soát triệu chứng, chức năng thăng bằng và xử trí kịp thời khi bệnh tái phát.