Tiền tiểu đường ở phụ nữ: Vì sao dấu hiệu dễ bị bỏ sót?

Tiền đái tháo đường (hay còn gọi là tiền tiểu đường) thường không gây triệu chứng rõ ràng nên dễ bị bỏ qua. Ở phụ nữ, một số yếu tố như tiền sử đái tháo đường thai kỳ hoặc hội chứng buồng trứng đa nang có thể làm tăng nguy cơ. Nhận biết các yếu tố nguy cơ và tầm soát đúng thời điểm giúp chủ động kiểm soát sức khỏe.

Tiền tiểu đường ở phụ nữ là gì?

Tiền đái tháo đường là tình trạng glucose máu cao hơn mức bình thường nhưng chưa đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường. Đây là một yếu tố nguy cơ quan trọng của đái tháo đường type 2, đồng thời là thời điểm phù hợp để chủ động thay đổi lối sống và giảm nguy cơ tiến triển bệnh.

Tiền đái tháo đường có thể gặp ở cả nam và nữ. Tuy nhiên, phụ nữ có một số yếu tố nguy cơ đặc thù, đặc biệt là tiền sử đái tháo đường thai kỳ và hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS).

Vì sao tiền tiểu đường ở phụ nữ dễ bị bỏ sót?

Tiền đái tháo đường thường không có triệu chứng đặc hiệu nên nhiều phụ nữ chỉ phát hiện khi thực hiện xét nghiệm đường huyết. Một số biểu hiện như mệt mỏi hoặc thay đổi cân nặng cũng có thể dễ bị nhầm với những vấn đề sức khỏe khác.

Bên cạnh đó, các xét nghiệm đường huyết đánh giá những khía cạnh khác nhau của chuyển hóa glucose. Vì vậy, một kết quả đường huyết lúc đói trong giới hạn bình thường không nhất thiết loại trừ tiền đái tháo đường. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định HbA1c, glucose huyết tương lúc đói hoặc nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT) để đánh giá.

Ở phụ nữ, tiền sử đái tháo đường thai kỳ và hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) cũng là những yếu tố nguy cơ cần được lưu ý khi đánh giá nguy cơ.

Những yếu tố khiến phụ nữ dễ mắc tiền tiểu đường

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ tiền đái tháo đường ở phụ nữ:

• Thừa cân hoặc béo phì: Đặc biệt là tình trạng tăng mỡ nội tạng, có liên quan đến kháng insulin.
• Ít hoạt động thể chất: Lối sống ít vận động làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa glucose.
• Tiền sử gia đình: Có cha, mẹ, anh chị em ruột mắc đái tháo đường type 2 làm tăng nguy cơ.
• Tiền sử đái tháo đường thai kỳ: Phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ có nguy cơ cao hơn phát triển tiền đái tháo đường và đái tháo đường type 2 về sau.
• Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): PCOS thường liên quan đến kháng insulin và làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa glucose.
• Tăng huyết áp hoặc rối loạn lipid máu: Đây là những yếu tố thường đi kèm với nguy cơ chuyển hóa và tim mạch cao hơn.

Dấu hiệu tiền tiểu đường ở phụ nữ cần lưu ý

Phần lớn người bị tiền đái tháo đường không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, không nên chờ xuất hiện triệu chứng mới đi kiểm tra.

Khi mắc đái tháo đường, các triệu chứng có thể xuất hiện như:

• Khát nước nhiều hơn bình thường.
• Đi tiểu thường xuyên.
• Mệt mỏi.
• Nhìn mờ.
• Vết thương lâu lành.
• Xuất hiện các mảng da sẫm màu, dày và có cảm giác như nhung ở vùng cổ, nách hoặc bẹn, còn gọi là gai đen (acanthosis nigricans), đây là triệu chứng thường gặp khi đề kháng insulin.

Tuy nhiên, các biểu hiện trên không đặc hiệu cho tiền đái tháo đường và có thể do nhiều nguyên nhân khác. Vì vậy, xét nghiệm máu vẫn là phương pháp cần thiết để đánh giá chính xác tình trạng đường huyết.

Tiền đái tháo đường ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe phụ nữ?

Mối lo ngại chính của tiền đái tháo đường là nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường type 2. Bên cạnh đó, tiền đái tháo đường thường đi kèm với các yếu tố nguy cơ tim mạch như thừa cân, tăng huyết áp và rối loạn lipid máu. Vì vậy, người có tiền đái tháo đường cần quan tâm không chỉ đến đường huyết mà còn đến sức khỏe tim mạch và các yếu tố nguy cơ chuyển hóa khác.

Ở phụ nữ, tiền sử đái tháo đường thai kỳ cũng là một dấu hiệu cảnh báo quan trọng vì liên quan đến nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 trong những năm tiếp theo.

Phụ nữ nên kiểm tra tiền tiểu đường khi nào?

Theo khuyến cáo của ADA, người trưởng thành nên được tầm soát tiền đái tháo đường và đái tháo đường từ 35 tuổi, ngay cả khi không có triệu chứng.

Việc tầm soát nên được cân nhắc sớm hơn ở người thừa cân hoặc béo phì (BMI ≥25 kg/m²; ≥23 kg/m² ở người gốc Á) kèm ít nhất một yếu tố nguy cơ sau:

• Có cha, mẹ hoặc anh chị em ruột mắc đái tháo đường.
• Ít hoạt động thể chất.
• Mắc hội chứng buồng trứng đa nang.
• Có tăng huyết áp.
• Có HDL-cholesterol <35 mg/dL và/hoặc triglyceride >250 mg/dL.
• Có các yếu tố nguy cơ khác liên quan đến đái tháo đường.

Riêng người từng mắc đái tháo đường thai kỳ cần được tầm soát định kỳ mỗi 1 - 3 năm.

Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ, hãy trao đổi với bác sĩ để xác định thời điểm và phương pháp xét nghiệm phù hợp. Bạn cũng có thể chủ động đánh giá các yếu tố nguy cơ ban đầu thông qua công cụ kiểm tra nguy cơ tiền đái tháo đường.

Chẩn đoán tiền tiểu đường ở phụ nữ như thế nào?

Tiền đái tháo đường được xác định thông qua các xét nghiệm đường huyết. Theo tiêu chuẩn của ADA, các ngưỡng thường dùng gồm:

• Glucose huyết tương lúc đói (FPG): 100 - 125 mg/dL (5,6 - 6,9 mmol/L).
• HbA1c: 5,7 - 6,4%.
• Glucose huyết tương 2 giờ sau nghiệm pháp dung nạp glucose 75 g (OGTT): 140 - 199 mg/dL (7,8 - 11,0 mmol/L).

HbA1c không yêu cầu nhịn ăn, trong khi FPG và OGTT cần chuẩn bị theo hướng dẫn của cơ sở y tế.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu thực hiện lại xét nghiệm hoặc sử dụng xét nghiệm khác để đánh giá và xác nhận kết quả.

Làm gì khi phát hiện tiền tiểu đường?

Phát hiện tiền đái tháo đường không có nghĩa chắc chắn sẽ mắc đái tháo đường type 2. Đây là thời điểm quan trọng để chủ động giảm nguy cơ.

Các biện pháp thường được khuyến nghị gồm:

• Tăng cường hoạt động thể chất: Hướng đến ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần.
• Kiểm soát cân nặng: Nếu thừa cân hoặc béo phì, giảm khoảng 5 - 7% trọng lượng cơ thể có thể giúp giảm nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường type 2.
• Ăn uống lành mạnh: Ưu tiên rau, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và nguồn protein phù hợp; hạn chế đồ uống có đường và thực phẩm giàu năng lượng nhưng ít giá trị dinh dưỡng.
• Không hút thuốc lá: Cai thuốc mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.
• Theo dõi định kỳ: Thực hiện xét nghiệm theo thời điểm được bác sĩ khuyến nghị để đánh giá đường huyết và các yếu tố nguy cơ đi kèm.

Kiểm tra nguy cơ tiền tiểu đường ở phụ nữ

Tiền đái tháo đường thường diễn tiến âm thầm và không có triệu chứng đặc hiệu. Vì vậy, chủ động đánh giá nguy cơ và tầm soát đúng thời điểm có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt với phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ, mắc PCOS hoặc có các yếu tố nguy cơ chuyển hóa khác.

Bạn có thể kiểm tra nguy cơ tiền đái tháo đường để có đánh giá ban đầu và chủ động trao đổi với nhân viên y tế khi cần thiết: https://nhathuoclongchau.com.vn/kiem-tra-nguy-co-tien-dai-thao-duong

Tiền đái tháo đường không đồng nghĩa chắc chắn sẽ tiến triển thành đái tháo đường type 2. Phát hiện sớm và duy trì lối sống phù hợp có thể giúp giảm nguy cơ và bảo vệ sức khỏe lâu dài.