Quỳnh Trâm
16/11/2026
Mặc định
Lớn hơn
Đái tháo đường có thể âm thầm tiến triển trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng. Đáng chú ý, khoảng 60% người mắc bệnh tại Việt Nam chưa được chẩn đoán. Chủ động kiểm tra đường huyết, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ, giúp phát hiện bệnh sớm và hạn chế biến chứng nguy hiểm.
Đái tháo đường đang là vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng quan tâm do số người mắc bệnh chưa được phát hiện còn cao. Nhiều trường hợp chỉ biết mình mắc bệnh khi xuất hiện các biến chứng như tổn thương tim mạch, thận, mắt hoặc thần kinh.

Thực trạng này cho thấy việc phát hiện bệnh không nên phụ thuộc vào triệu chứng. Chủ động sàng lọc từ cộng đồng, đặc biệt ở những người có nguy cơ cao, là bước quan trọng giúp thu hẹp khoảng trống trong chẩn đoán và kiểm soát bệnh.
Đái tháo đường là tình trạng đường huyết tăng cao kéo dài do cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng insulin hiệu quả. Bệnh thường tiến triển từ từ, đặc biệt là đái tháo đường type 2, khiến nhiều người không nhận ra những thay đổi bất thường của cơ thể.
Ở giai đoạn đầu, đường huyết có thể tăng nhưng chưa gây triệu chứng rõ rệt. Trong khi đó, tình trạng tăng đường huyết kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu và hệ thần kinh, ảnh hưởng đến tim, thận, mắt và nhiều cơ quan khác.

Vì vậy, ngay cả khi cảm thấy khỏe mạnh, người có yếu tố nguy cơ vẫn nên chủ động kiểm tra đường huyết.
Sàng lọc giúp phát hiện những trường hợp tăng đường huyết hoặc tiền đái tháo đường trước khi xuất hiện biến chứng. Đặc biệt, một số nhóm đối tượng cần quan tâm hơn đến việc kiểm tra sức khỏe định kỳ nói chung, và kiểm tra đường huyết nói riêng.
Người từ 35 đến 40 tuổi trở lên
Nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 tăng theo tuổi. Theo khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) năm 2026, người trưởng thành nên bắt đầu sàng lọc từ 35 tuổi, ngay cả khi chưa có triệu chứng hoặc yếu tố nguy cơ rõ ràng.
Người thừa cân, béo phì
Đặc biệt là người có tình trạng béo bụng. Mỡ thừa có thể làm tăng tình trạng đề kháng insulin, khiến cơ thể khó kiểm soát đường huyết.
Người có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường
Những người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc bệnh cần chú ý hơn do yếu tố di truyền kết hợp với môi trường sống có thể làm tăng nguy cơ.
Người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc rối loạn mỡ máu
Đây là những tình trạng thường đi kèm các rối loạn chuyển hóa, làm tăng khả năng mắc đái tháo đường type 2.
Người ít vận động
Thói quen ngồi lâu, ít hoạt động thể lực có thể làm giảm độ nhạy insulin và ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát đường huyết.
Phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ
Nhóm này có nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 cao hơn trong những năm sau sinh, cần tiếp tục kiểm tra đường huyết định kỳ.
Người từng được chẩn đoán tiền đái tháo đường
Đây là tình trạng đường huyết cao hơn bình thường nhưng chưa đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường, cần được theo dõi để phát hiện sớm sự tiến triển của bệnh.

Để phát hiện bệnh, bác sĩ có thể chỉ định một trong các xét nghiệm sau:
Tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe và yếu tố nguy cơ, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp. Người có kết quả sàng lọc bất thường cần được đánh giá thêm để xác định tình trạng tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường, không nên tự kết luận chỉ dựa trên một lần kiểm tra.
Sau khi sàng lọc, nếu kết quả bình thường, người dân vẫn cần duy trì lối sống lành mạnh và kiểm tra định kỳ theo mức độ nguy cơ. Với người có kết quả bất thường, cần đến cơ sở y tế để được tư vấn, thực hiện xét nghiệm xác nhận và hướng dẫn quản lý phù hợp.
Bên cạnh sàng lọc định kỳ, mỗi người cần chú ý đến những thay đổi bất thường của cơ thể. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:
Các biểu hiện này không đặc hiệu và có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác. Nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ, người dân nên đến cơ sở y tế kiểm tra thay vì tự đánh giá tình trạng sức khỏe.

Để giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2, mỗi người nên duy trì chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ, hạn chế đồ uống có đường và thực phẩm nhiều năng lượng.
Bên cạnh đó, cần duy trì hoạt động thể lực ít nhất 150 phút mỗi tuần ở cường độ vừa, kiểm soát cân nặng và hạn chế ngồi lâu. Người đã mắc bệnh cần tuân thủ điều trị, tái khám và theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Đái tháo đường có thể âm thầm tiến triển nhưng nhiều biến chứng có thể được hạn chế nếu bệnh được phát hiện và kiểm soát sớm. Chủ động sàng lọc, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ, là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.