Tại sao áp xe gan hay gặp ở thùy phải? Hiểu đúng để không chủ quan

Không phải ngẫu nhiên mà đa số bệnh nhân áp xe gan được chẩn đoán tổn thương khu trú tại thùy phải. Hiểu rõ vì sao áp xe gan hay gặp ở thùy phải sẽ giúp người đọc nắm được cơ chế hình thành bệnh, từ đó nâng cao ý thức phát hiện và điều trị sớm.

Tại sao áp xe gan hay gặp ở thùy phải?

Áp xe gan trên lâm sàng được ghi nhận xuất hiện chủ yếu ở thùy phải, và điều này không phải ngẫu nhiên mà liên quan chặt chẽ đến đặc điểm giải phẫu - sinh lý cũng như hệ thống tuần hoàn cửa của gan.

Thùy phải có kích thước và thể tích lớn nhất của gan

Thùy phải là phần lớn nhất của gan, chiếm khoảng 55 - 65% tổng thể tích và khối lượng nhu mô gan. Chính vì diện tích mô gan rộng và số lượng tế bào gan nhiều, thùy phải có xác suất cao hơn trong việc tiếp xúc với các tác nhân gây nhiễm trùng. Điều này lý giải vì sao các ổ áp xe gan thường được phát hiện ở thùy phải nhiều hơn so với thùy trái.

Thùy phải nhận lưu lượng máu tĩnh mạch cửa nhiều hơn

Tại sao áp xe gan hay gặp ở thùy phải? Gan nhận máu chủ yếu từ tĩnh mạch cửa, nơi dẫn máu giàu dưỡng chất nhưng cũng mang theo vi khuẩn, ký sinh trùng và độc tố từ đường tiêu hóa. Thùy phải tiếp nhận lưu lượng máu tĩnh mạch cửa lớn hơn, khiến các mầm bệnh từ ruột dễ tập trung tại đây. Do đó, khi xảy ra nhiễm trùng đường tiêu hóa hoặc nhiễm khuẩn huyết qua đường tĩnh mạch cửa, thùy phải thường trở thành “điểm đến chính”, làm tăng nguy cơ hình thành áp xe gan.

Nguyên nhân gây áp xe gan ở thùy phải

Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp lý giải vì sao ổ áp xe hay hình thành tại thùy phải:

Nhiễm trùng theo đường tĩnh mạch cửa

Nhiễm trùng theo đường tĩnh mạch cửa là một trong những nguyên nhân gây áp xe gan, đặc biệt ở thùy phải. Vi khuẩn hoặc ký sinh trùng từ đường tiêu hóa như ruột thừa, đại tràng, viêm túi thừa có thể theo dòng máu tĩnh mạch cửa về gan. Do thùy phải nhận lưu lượng máu tĩnh mạch cửa lớn hơn, mầm bệnh dễ bị giữ lại và phát triển thành ổ mủ tại vị trí này.

Nhiễm trùng lan từ đường mật

Nhiễm trùng lan từ đường mật cũng là nguyên nhân quan trọng gây áp xe gan thùy phải. Các bệnh lý như viêm đường mật, sỏi mật, giun chui ống mật làm ứ trệ dòng mật và tạo điều kiện cho vi khuẩn lan ngược vào nhu mô gan. Do thùy phải có kích thước lớn và nhận lưu lượng máu cửa nhiều hơn nên thường bị ảnh hưởng nhiều hơn.

Áp xe gan thùy phải do amip

Áp xe gan do amip (Entamoeba histolytica) thường khu trú ở thùy phải. Sau khi gây viêm loét đại tràng, amip theo tĩnh mạch cửa về gan và tạo ổ áp xe. Đặc điểm lưu lượng máu và môi trường vi mô tại thùy phải thuận lợi cho amip cư trú và phá hủy mô gan.

Nhiễm trùng theo đường máu động mạch

Nhiễm trùng theo đường máu động mạch xảy ra khi vi khuẩn từ ổ nhiễm trùng khác trong cơ thể lan vào gan, thường gặp ở người suy giảm miễn dịch, đái tháo đường hoặc nhiễm khuẩn huyết. Nhiễm trùng theo đường động mạch gan thường gây nhiều ổ áp xe rải rác ở gan, trong đó có áp xe ở thùy phải.

Triệu chứng áp xe gan ở thùy phải

Ngoài tìm hiểu tại sao áp xe gan hay gặp ở thùy phải, bạn cũng nên biết về triệu chứng thường gặp khi mắc phải tình trạng này.

Sốt cao, rét run kéo dài

Áp xe gan là ổ nhiễm trùng sinh mủ, khi vi khuẩn hoặc ký sinh trùng phát triển sẽ kích hoạt phản ứng viêm toàn thân. Khi đó, cơ thể đáp ứng bằng sốt cao, kèm rét run, đặc biệt rõ vào chiều tối.

Đau tức vùng hạ sườn phải

Ổ áp xe nằm ở thùy phải làm gan sưng to và căng bao gan, gây cảm giác đau tức hoặc đau âm ỉ dưới bờ sườn phải. Cơn đau có thể tăng khi người bệnh hít sâu, ho hoặc thay đổi tư thế.

Đau lan lên vai phải hoặc lưng phải

Gan thùy phải nằm sát cơ hoành, khi ổ viêm kích thích cơ hoành sẽ gây đau lan theo đường thần kinh hoành. Người bệnh thường cảm nhận đau vai phải hoặc vùng lưng trên, dễ nhầm với bệnh xương khớp.

Mệt mỏi, chán ăn, sụt cân

Nhiễm trùng kéo dài làm cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng và rối loạn chuyển hóa. Đồng thời, chức năng gan suy giảm khiến người bệnh ăn kém, nhanh no và sút cân không rõ nguyên nhân.

Buồn nôn, nôn hoặc đầy bụng

Gan sưng to có thể chèn ép dạ dày và các cơ quan lân cận, gây cảm giác đầy tức, buồn nôn. Phản ứng viêm và độc tố từ ổ áp xe cũng kích thích trung tâm nôn, khiến người bệnh có triệu chứng buồn nôn, nôn hoặc đầy bụng.

Vàng da, vàng mắt (ít gặp nhưng cần lưu ý)

Khi ổ áp xe ảnh hưởng đến đường mật hoặc chức năng gan, quá trình chuyển hóa bilirubin bị rối loạn. Điều này dẫn đến tình trạng vàng da, vàng mắt, thường gặp ở trường hợp áp xe lớn hoặc biến chứng.

Ho khan hoặc khó thở nhẹ

Áp xe gan thùy phải nằm gần cơ hoành, có thể gây kích thích màng phổi đáy phải. Người bệnh xuất hiện ho khan, cảm giác tức ngực hoặc khó thở nhẹ, nhất là khi ổ áp xe lớn.

Điều trị áp xe gan ở thùy phải

Tại sao áp xe gan hay gặp ở thùy phải đến đây bạn đã biết, vậy cách điều trị như thế nào? Điều trị áp xe gan ở thùy phải cần đúng thời điểm và đúng phác đồ để kiểm soát nhiễm trùng và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.

Điều trị áp xe gan thùy phải bằng thuốc

Điều trị nội khoa là nền tảng bắt buộc trong mọi trường hợp áp xe gan ở thùy phải. Người bệnh sẽ được sử dụng kháng sinh phổ rộng đường tĩnh mạch nếu nguyên nhân do vi khuẩn, sau đó điều chỉnh thuốc theo kết quả xét nghiệm cấy mủ và kháng sinh đồ để đạt hiệu quả tối ưu. Điều trị kháng sinh có thể kéo dài 4 - 6 tuần. Trường hợp áp xe gan do amip, thuốc diệt ký sinh trùng như metronidazole được dùng 7 - 10 ngày, sau đó cần bổ sung thuốc diệt amip trong lòng ruột để ngăn tái phát.

Chọc hút hoặc dẫn lưu ổ áp xe

Khi ổ áp xe gan thùy phải có kích thước lớn, chứa nhiều mủ hoặc đáp ứng kém với điều trị thuốc, chọc hút hay dẫn lưu qua da sẽ được chỉ định. Thủ thuật này thường được thực hiện dưới hướng dẫn của siêu âm hoặc CT scan để đảm bảo an toàn và chính xác. Việc dẫn lưu giúp loại bỏ mủ, giảm áp lực trong nhu mô gan, từ đó cải thiện nhanh triệu chứng sốt, đau hạ sườn phải và hỗ trợ thuốc phát huy tác dụng tốt hơn.

Phẫu thuật điều trị áp xe gan

Phẫu thuật là phương pháp ít được sử dụng nhưng cần thiết trong các trường hợp nặng, như áp xe gan thùy phải bị vỡ, có nhiều ổ áp xe phức tạp hoặc thất bại với dẫn lưu qua da. Mục tiêu của phẫu thuật là làm sạch ổ nhiễm trùng, kiểm soát biến chứng và ngăn ngừa nhiễm trùng lan rộng. Do tính xâm lấn cao, người bệnh cần được theo dõi sát sau mổ để phòng ngừa nhiễm trùng huyết và suy gan.

Điều trị hỗ trợ và chăm sóc toàn diện

Bên cạnh các biện pháp đặc hiệu, điều trị hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục. Người bệnh được hạ sốt, giảm đau, bù nước và điện giải để ổn định thể trạng. Chế độ dinh dưỡng hợp lý, dễ tiêu, hạn chế chất béo và rượu bia giúp giảm gánh nặng cho gan, đồng thời hỗ trợ tái tạo tế bào gan và nâng cao hiệu quả điều trị.

Hy vọng với bài viết này bạn đã giải đáp được thắc mắc tại sao áp xe gan hay gặp ở thùy phải. Việc áp xe gan thường gặp ở thùy phải không phải là hiện tượng ngẫu nhiên mà xuất phát từ đặc điểm giải phẫu, kích thước lớn hơn và lưu lượng máu tĩnh mạch cửa đổ về nhiều hơn tại khu vực này.