Tennis ảnh hưởng đến tim mạch, não bộ và khả năng lão hóa ra sao?

Tennis kết hợp vận động thể chất với phản xạ, khả năng phán đoán và phối hợp tay - mắt. Một số nghiên cứu cho thấy các môn thể thao dùng vợt có liên quan đến nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn và tuổi thọ cao hơn. Tennis cũng tạo ra những yêu cầu đáng chú ý đối với hoạt động nhận thức và vận động của não bộ. Vậy tennis ảnh hưởng đến tim mạch, não bộ và khả năng lão hóa ra sao?

Tennis tác động đến sức khỏe tim mạch như thế nào?

Tennis là môn thể thao kết hợp hoạt động aerobic với những khoảng vận động có cường độ thay đổi. Trong quá trình chơi, người tập thường xuyên di chuyển, tăng tốc, giảm tốc, đổi hướng và thực hiện các cú đánh. Điều này làm tăng hoạt động của hệ tim mạch và mức tiêu thụ năng lượng.

Một nghiên cứu đoàn hệ đăng trên British Journal of Sports Medicine năm 2017 đã phân tích 80.306 người trưởng thành từ 30 tuổi trở lên tại Anh và Scotland. Các nhà nghiên cứu xem xét mối liên quan giữa việc tham gia một số loại hình thể thao với tử vong do mọi nguyên nhân và bệnh tim mạch.

Kết quả cho thấy nhóm tham gia các môn thể thao dùng vợt (racquet sports) có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn khoảng 47% và nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn khoảng 56% so với những người không tham gia nhóm môn thể thao này.

Đây cũng là một nghiên cứu quan sát nên chỉ cho thấy mối liên quan, không chứng minh quan hệ nhân quả. Những người thường xuyên chơi thể thao có thể khác nhóm ít vận động về chế độ ăn uống, hút thuốc, tình trạng sức khỏe và nhiều đặc điểm lối sống khác.

Dù vậy, tennis vẫn là một hình thức vận động có thể góp phần đáp ứng nhu cầu hoạt động thể chất. Lợi ích thực tế còn phụ thuộc vào tần suất tập luyện, cường độ, thời gian chơi và tình trạng sức khỏe của mỗi người.

Đặc biệt, người có bệnh tim mạch, người lớn tuổi hoặc đã ít vận động trong thời gian dài không nên đột ngột tập tennis với cường độ cao. Cường độ vận động cần được tăng dần và điều chỉnh phù hợp với thể trạng.

Chơi tennis tác động đến não bộ ra sao?

Tennis không chỉ yêu cầu sức mạnh và sức bền. Đây còn là môn thể thao diễn ra trong môi trường liên tục thay đổi. Người chơi phải quan sát đối thủ, theo dõi quả bóng, nhận biết hướng và tốc độ bóng, lựa chọn cú đánh rồi điều chỉnh vị trí cơ thể trong thời gian ngắn.

Vì đặc điểm này, tennis thường được xếp vào nhóm open-skill sports, tức các môn thể thao yêu cầu người chơi liên tục phản ứng và điều chỉnh hành động theo những tình huống bên ngoài khó dự đoán hoàn toàn.

Khi chơi tennis, nhiều quá trình phải phối hợp với nhau, bao gồm chú ý, xử lý thông tin thị giác, dự đoán, ra quyết định và kiểm soát vận động. Chẳng hạn, khi đối thủ đánh bóng, người chơi cần quan sát đường bóng, ước tính điểm rơi, di chuyển và điều chỉnh lực cũng như hướng của cú đánh. Những nhiệm vụ này đòi hỏi sự phối hợp giữa não bộ, mắt và hệ cơ xương.

Các bằng chứng về hoạt động thể chất nói chung cho thấy duy trì vận động thường xuyên có lợi đối với sức khỏe não bộ và chức năng nhận thức. Hoạt động thể chất còn liên quan đến sức khỏe mạch máu, tuần hoàn não và các quá trình giúp hệ thần kinh thích nghi với hoạt động.

Tennis cũng thường có yếu tố tương tác xã hội do người tập chơi cùng hoặc thi đấu với người khác. Duy trì hoạt động thể chất kết hợp giao tiếp xã hội là những thành phần có thể góp phần hỗ trợ quá trình lão hóa khỏe mạnh.

Tennis có liên quan thế nào đến lão hóa?

Theo Copenhagen City Heart Study, việc chơi tennis có mối liên quan với tuổi thọ dài hơn, với mức chênh lệch ước tính khoảng 9,7 năm so với nhóm ít vận động. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu quan sát nên không có nghĩa chơi tennis sẽ trực tiếp giúp một người sống thêm 9,7 năm.

Tuổi thọ cao hơn cũng không đồng nghĩa với quá trình lão hóa sinh học diễn ra chậm hơn. Nghiên cứu không trực tiếp đánh giá các dấu ấn sinh học của lão hóa, do đó chưa thể khẳng định tennis có khả năng làm chậm quá trình này.

Dù vậy, tennis kết hợp vận động aerobic, sức mạnh, thăng bằng, phối hợp thần kinh - cơ và tương tác xã hội. Duy trì những yếu tố này thông qua vận động thường xuyên có thể góp phần hỗ trợ sức khỏe và khả năng hoạt động khi tuổi tác tăng lên.

Nhìn chung, các nghiên cứu quan sát cho thấy các môn thể thao dùng vợt có liên quan với nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn, trong khi một nghiên cứu dài hạn ghi nhận tennis có liên quan với tuổi thọ cao hơn. Tennis cũng đặt ra nhiều yêu cầu về chú ý, phản xạ và phối hợp vận động. Tuy nhiên, những bằng chứng này chưa đủ để xem tennis là phương pháp trực tiếp phòng bệnh thần kinh hay “làm chậm lão hóa”. Điều quan trọng vẫn là duy trì hoạt động thể chất đều đặn, phù hợp với thể trạng và kết hợp với lối sống lành mạnh.