Từ 1/7/2026, những bệnh nào phải tiêm chủng bắt buộc?

Từ năm 2026, nhiều quy định mới về tiêm chủng sẽ chính thức được áp dụng nhằm tăng cường kiểm soát dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Việc cập nhật đầy đủ các nhóm bệnh nằm trong diện tiêm bắt buộc sẽ giúp người dân chủ động phòng ngừa, đảm bảo quyền lợi trong học tập, lao động và sinh hoạt hằng ngày.

Danh mục 14 bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc

Tiêm chủng bắt buộc là giải pháp quan trọng giúp phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và hạn chế nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng. Theo Điều 3 Thông tư 13/2026/TT-BYT, hiện có 14 nhóm bệnh thuộc danh mục phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong chương trình tiêm chủng bắt buộc.

• Bệnh viêm gan virus B: Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm do virus HBV gây ra, có thể dẫn đến xơ gan hoặc ung thư gan nếu không được phòng ngừa hiệu quả. Tiêm vắc xin giúp giảm nguy cơ lây nhiễm và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
• Bệnh lao: Lao là bệnh nhiễm khuẩn chủ yếu ảnh hưởng đến phổi và có khả năng lây lan qua đường hô hấp. Tiêm phòng giúp hạn chế nguy cơ mắc lao nặng ở trẻ nhỏ.
• Bệnh bạch hầu: Bạch hầu là bệnh nguy hiểm có thể gây khó thở, tổn thương tim và thần kinh. Việc tiêm chủng giúp giảm nguy cơ biến chứng và ngăn dịch lây lan.
• Bệnh ho gà: Ho gà gây các cơn ho kéo dài, đặc biệt nguy hiểm với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Tiêm vắc xin là cách phòng bệnh hiệu quả nhất.
• Bệnh uốn ván: Uốn ván xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập qua vết thương hở, gây co cứng cơ và suy hô hấp. Bệnh có tỷ lệ tử vong cao nếu không điều trị kịp thời.
• Bệnh bại liệt: Bại liệt do virus Polio gây ra, có thể khiến người bệnh bị liệt vĩnh viễn. Tiêm chủng giúp bảo vệ trẻ trước nguy cơ tàn tật.
• Bệnh do Haemophilus influenzae týp b: Vi khuẩn Hib có thể gây viêm màng não, viêm phổi và nhiều bệnh nhiễm khuẩn nặng ở trẻ em. Tiêm phòng giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.
• Bệnh sởi: Sởi là bệnh truyền nhiễm dễ lây lan và có thể gây biến chứng như viêm phổi hoặc viêm não, đặc biệt ở trẻ nhỏ chưa tiêm đủ vắc xin.
• Bệnh rubella: Rubella thường nhẹ nhưng nguy hiểm với phụ nữ mang thai vì có thể gây dị tật bẩm sinh cho thai nhi.
• Bệnh viêm não Nhật Bản: Đây là bệnh do virus lây qua muỗi đốt, có thể gây tổn thương não và để lại di chứng thần kinh nghiêm trọng.
• Bệnh tiêu chảy do virus Rota: Virus Rota là nguyên nhân phổ biến gây tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ, dễ dẫn đến mất nước và phải nhập viện.
• Bệnh do phế cầu: Phế cầu khuẩn có thể gây viêm phổi, viêm tai giữa, viêm màng não và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
• Bệnh do virus HPV ở người: HPV là nguyên nhân liên quan đến ung thư cổ tử cung và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác. Tiêm vắc xin giúp giảm nguy cơ nhiễm virus.
• Bệnh khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế: Ngoài các bệnh trên, Bộ Y tế có thể bổ sung thêm các bệnh thuộc diện tiêm chủng bắt buộc tùy theo tình hình dịch tễ thực tế.

Danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm bắt buộc trong tiêm chủng chống dịch

Thông tư 13/2026/TT-BYT không chỉ quy định về tiêm chủng thường xuyên, tiêm chủng bù liều hay tiêm chủng chiến dịch, mà còn bổ sung danh mục các bệnh bắt buộc phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong hoạt động tiêm chủng chống dịch. Đây là cơ sở quan trọng nhằm tăng cường kiểm soát dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước nguy cơ lây lan của các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

• Bệnh bạch hầu: Bạch hầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, lây qua đường hô hấp và có thể gây biến chứng nặng ở tim, thần kinh nếu không được điều trị kịp thời.
• Bệnh bại liệt: Bại liệt do virus Polio gây ra, có khả năng làm tổn thương hệ thần kinh và gây liệt vĩnh viễn, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
• Bệnh ho gà: Ho gà là bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp dễ lây lan, thường gây các cơn ho kéo dài và nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh.
• Bệnh rubella: Rubella có thể gây sốt, phát ban và đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ mang thai do nguy cơ gây dị tật thai nhi.
• Bệnh sởi: Sởi là bệnh truyền nhiễm có tốc độ lây lan nhanh, dễ bùng phát thành dịch và có thể gây biến chứng như viêm phổi, viêm não.
• Bệnh tả: Tả là bệnh nhiễm khuẩn đường tiêu hóa cấp tính, thường lây qua thực phẩm hoặc nguồn nước ô nhiễm và có thể gây mất nước nghiêm trọng.
• Bệnh viêm não Nhật Bản: Đây là bệnh do virus lây truyền qua muỗi đốt, có nguy cơ gây tổn thương não và để lại di chứng thần kinh nặng nề.
• Bệnh dại: Dại là bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người với tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối khi đã phát bệnh.
• Bệnh cúm: Cúm là bệnh nhiễm virus đường hô hấp có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng, đặc biệt nguy hiểm với người già, trẻ nhỏ và người có bệnh nền.
• Bệnh COVID-19: COVID-19 là bệnh truyền nhiễm do virus SARS-CoV-2 gây ra, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ hô hấp và sức khỏe toàn thân.
• Các bệnh truyền nhiễm khác theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới: Ngoài các bệnh nêu trên, Bộ trưởng Bộ Y tế có thể quyết định bổ sung thêm các bệnh truyền nhiễm khác vào danh mục tiêm chủng chống dịch dựa trên khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới và tình hình dịch tễ thực tế.

Quản lý đối tượng tiêm chủng như thế nào?

Theo Thông tư 13/2026/TT-BYT, việc quản lý đối tượng tiêm chủng được thực hiện nhằm bảo đảm theo dõi đầy đủ thông tin người tiêm, nâng cao hiệu quả phòng chống dịch và hạn chế tình trạng bỏ sót hoặc trùng lặp dữ liệu tiêm chủng.

Cụ thể, nội dung quản lý đối tượng tiêm chủng bao gồm thông tin cá nhân của người được tiêm chủng; thông tin của cha, mẹ, người giám hộ hoặc người đại diện hợp pháp trong trường hợp người được tiêm là trẻ em, người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự. Ngoài ra, các thông tin khác có liên quan cũng có thể được bổ sung theo hướng dẫn chuyên môn của Cục Phòng bệnh.

Tổ chức quản lý đối tượng tiêm chủng bắt buộc

Đối với các trường hợp thuộc diện tiêm chủng bắt buộc, Trạm Y tế cấp xã sẽ phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan tại địa phương để điều tra, lập danh sách và cập nhật thông tin đối tượng cần tiêm chủng. Đồng thời, cơ quan y tế có trách nhiệm thông báo để người dân tham gia tiêm chủng đúng thời gian quy định.

Cơ sở tiêm chủng sẽ thực hiện cấp và ghi số theo dõi tiêm chủng cá nhân, thống kê danh sách người đã tiêm và cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời dữ liệu lên Hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia nhằm bảo đảm không xảy ra trùng lặp thông tin.

Quản lý đối tượng tiêm chủng tự nguyện

Đối với trường hợp tiêm chủng tự nguyện, cơ sở tiêm chủng cũng phải thực hiện việc cấp sổ hoặc mã theo dõi tiêm chủng cá nhân, thống kê danh sách người tiêm và cập nhật thông tin lên Hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia theo đúng quy định.

Đối tượng thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng quản lý

Riêng đối tượng thuộc diện quản lý của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng sẽ được quản lý theo hướng dẫn của cơ quan y tế thuộc hai bộ này. Trường hợp người dân ngoài phạm vi quản lý đến tiêm tại cơ sở tiêm chủng của Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng thì sẽ được áp dụng quy định như đối với đối tượng tiêm chủng tự nguyện.

Thông tư 13/2026/TT-BYT dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Những quy định mới về tiêm chủng bắt buộc theo Thông tư 13/2026/TT-BYT được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phòng chống dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng trong giai đoạn tới. Việc nắm rõ “từ 1/7/2026, những bệnh nào phải tiêm chủng bắt buộc” không chỉ giúp người dân chủ động thực hiện đúng lịch tiêm mà còn hạn chế nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ em và nhóm có nguy cơ cao.