Viêm gan gây vàng da: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí

Vàng da là một trong những dấu hiệu điển hình có thể xuất hiện khi gan bị tổn thương do viêm. Tình trạng này xảy ra khi nồng độ bilirubin trong máu tăng cao vì gan không còn khả năng chuyển hóa và đào thải sắc tố mật hiệu quả. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp viêm gan đều gây vàng da và mức độ vàng da cũng có thể khác nhau tùy theo nguyên nhân, mức độ tổn thương gan và giai đoạn bệnh.

Vì sao viêm gan gây vàng da?

Vàng da là tình trạng da, niêm mạc và lòng trắng của mắt (củng mạc) có màu vàng do nồng độ bilirubin trong máu tăng cao. Bilirubin là một sắc tố màu vàng cam, được tạo ra một cách tự nhiên từ sự phân hủy của các tế bào hồng cầu già trong cơ thể.

Thông thường, gan sẽ xử lý bilirubin, làm cho nó hòa tan trong nước và sau đó đào thải ra ngoài qua phân và nước tiểu. Tuy nhiên, khi một người mắc bệnh viêm gan, các tế bào gan sẽ bị viêm và tổn thương. Điều này làm suy giảm nghiêm trọng khả năng xử lý và đào thải bilirubin ra khỏi máu.

Khi bilirubin không được đào thải hiệu quả, nó sẽ tích tụ lại trong máu. Nồng độ bilirubin tăng cao sẽ khuếch tán vào các mô, khiến da và mắt chuyển sang màu vàng. Do đó, cơ chế vì sao viêm gan gây vàng da chính là do chức năng gan suy giảm, không thể chuyển hóa hết lượng bilirubin trong cơ thể.

Những dấu hiệu đi kèm

Vàng da thường không xuất hiện một mình mà đi kèm với nhiều triệu chứng khác, phản ánh tình trạng tổn thương gan. Việc nhận biết các dấu hiệu này có thể giúp bạn đánh giá mức độ nghiêm trọng của vấn đề:

• Nước tiểu sẫm màu: Nước tiểu có thể có màu vàng đậm, màu trà đặc hoặc thậm chí màu cola. Đây là do bilirubin dư thừa được thận cố gắng đào thải qua đường tiểu.
• Phân nhạt màu: Phân có thể có màu xám, màu đất sét hoặc rất nhạt màu do bilirubin không xuống được ruột để tạo ra màu nâu đặc trưng của phân.
• Mệt mỏi và suy nhược: Đây là một trong những triệu chứng phổ biến nhất. Người bệnh thường cảm thấy kiệt sức, thiếu năng lượng ngay cả khi đã nghỉ ngơi.
• Buồn nôn và chán ăn: Cảm giác không muốn ăn, buồn nôn và có thể nôn mửa là các dấu hiệu thường gặp.
• Đau tức hạ sườn phải: Người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ hoặc tức nặng ở vùng bụng trên bên phải, vị trí của lá gan.
• Ngứa da: Sự tích tụ của muối mật dưới da có thể gây ra tình trạng ngứa ngáy khó chịu trên khắp cơ thể.
• Sốt nhẹ: Một số trường hợp viêm gan cấp có thể kèm theo sốt nhẹ và các triệu chứng giống như cảm cúm.

Vàng da do viêm gan và các nguyên nhân khác

Mặc dù viêm gan là một nguyên nhân phổ biến gây vàng da, nhưng đây không phải là nguyên nhân duy nhất. Vàng da có thể được phân loại dựa trên nguồn gốc của vấn đề, giúp các bác sĩ chẩn đoán chính xác hơn.

• Vàng da trước gan: Nguyên nhân xảy ra trước khi bilirubin đến gan. Thường là do sự phá hủy hồng cầu quá mức (tán huyết), tạo ra một lượng lớn bilirubin mà gan khỏe mạnh cũng không thể xử lý kịp. Các bệnh như vàng da tán huyết hay thiếu máu hồng cầu hình liềm có thể gây ra tình trạng này.
• Vàng da tại gan: Nguyên nhân xuất phát từ chính lá gan. Đây là nhóm nguyên nhân bao gồm viêm gan do virus (A, B, C, D, E), bệnh gan do rượu, xơ gan, suy gan, ung thư gan, hoặc do tác dụng phụ của một số loại thuốc.
• Vàng da sau gan: Còn gọi là vàng da tắc mật. Nguyên nhân là do sự tắc nghẽn đường mật, ngăn cản dòng chảy của mật từ gan xuống ruột. Các nguyên nhân thường gặp bao gồm sỏi mật kẹt trong ống mật chủ, khối u ở đầu tụy chèn ép đường mật, hoặc viêm đường mật.

Khi nào cần đi khám?

Bất kỳ trường hợp vàng da nào ở người lớn đều cần được thăm khám y tế. Tuy nhiên, bạn cần đến bệnh viện hoặc các cơ sở y tế ngay lập tức nếu vàng da đi kèm với bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm nào sau đây:

• Vàng da xuất hiện đột ngột và mức độ vàng tăng lên nhanh chóng.
• Sốt cao, ớn lạnh, rét run.
• Đau bụng dữ dội, không thuyên giảm.
• Thay đổi về mặt tinh thần như lú lẫn, mất phương hướng, ngủ gà hoặc trở nên kích động bất thường. Đây có thể là dấu hiệu của bệnh não gan, một biến chứng nguy hiểm.
• Xuất hiện các vết bầm tím trên da không rõ nguyên nhân hoặc chảy máu khó cầm (chảy máu chân răng, chảy máu cam).
• Bụng chướng to, sưng phù ở chân hoặc mắt cá chân.

Việc chẩn đoán và điều trị sớm không chỉ giúp giải quyết triệu chứng mà còn ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng, bảo vệ chức năng gan lâu dài.

Tóm lại, tình trạng viêm gan gây vàng da là một dấu hiệu y khoa quan trọng, phản ánh sự tổn thương của gan. Đừng bao giờ chủ quan khi thấy da hoặc mắt mình chuyển vàng. Hãy lắng nghe cơ thể và tìm đến sự tư vấn của bác sĩ để được chẩn đoán chính xác và có phác đồ điều trị phù hợp, từ đó bảo vệ lá gan và sức khỏe tổng thể của bạn.