Viêm phế quản ở người lớn: Nguyên nhân và cách điều trị

Tình trạng ho dai dẳng, tức ngực, mệt mỏi kéo dài có thể là dấu hiệu của viêm phế quản ở người lớn. Nếu không được nhận biết sớm và điều trị đúng cách, bệnh có thể tiến triển nặng, ảnh hưởng đến chức năng phổi. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân và cách điều trị viêm phế quản an toàn, hiệu quả.

Viêm phế quản ở người lớn là gì?

Viêm phế quản ở người lớn là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại niêm mạc ống phế quản - bộ phận dẫn không khí từ khí quản vào phổi. Khi bị viêm, lớp niêm mạc này sưng nề và tăng tiết dịch nhầy, làm cản trở luồng không khí, gây ra các triệu chứng hô hấp khó chịu. Viêm phế quản được chia thành hai dạng chính là viêm phế quản cấp và viêm phế quản mạn tính.

Viêm phế quản cấp tính thường khởi phát đột ngột, thường kéo dài từ vài ngày đến vài tuần và có khả năng tự khỏi nếu được chăm sóc đúng cách. Trong khi đó, viêm phế quản mạn tính là tình trạng ho khạc đờm kéo dài ít nhất 3 tháng mỗi năm trong tối thiểu 2 năm liên tiếp, thường liên quan đến hút thuốc lá và được xếp vào nhóm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).

Triệu chứng khi bị viêm phế quản ở người lớn

Viêm phế quản ở người lớn thường khởi phát âm thầm với những biểu hiện dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, nếu chú ý kỹ, người bệnh có thể nhận biết qua một số triệu chứng đặc trưng:

• Ho khan, ho có đờm do niêm mạc phế quản bị viêm và kích thích, cơ thể phản xạ ho để tống dịch nhầy, vi khuẩn hoặc virus ra khỏi đường thở.
• Tình trạng viêm làm tăng tiết chất nhầy trong phế quản, gây đờm có thể đặc và có màu trắng, vàng hoặc xanh do sự hiện diện của các tế bào viêm.
• Khò khè, thở rít do đường thở bị hẹp do sưng nề niêm mạc và đờm ứ đọng khiến không khí đi qua khó khăn.
• Viêm và tắc nghẽn phế quản làm giảm lưu thông không khí vào phổi, gây khó thở, cảm giác hụt hơi, nhất là khi gắng sức.
• Ho nhiều và liên tục làm các cơ hô hấp hoạt động quá mức, đồng thời tình trạng viêm gây cảm giác căng tức, khó chịu ở vùng ngực.
• Sốt nhẹ, ớn lạnh là phản ứng của hệ miễn dịch khi cơ thể chống lại tác nhân gây viêm như virus hoặc vi khuẩn, thường gặp trong viêm phế quản cấp.
• Cơ thể phải tiêu tốn nhiều năng lượng cho quá trình viêm và miễn dịch, đồng thời tình trạng thiếu oxy nhẹ cũng khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi, uể oải.
• Viêm đường hô hấp trên kèm theo hoặc ho kéo dài làm dây thanh và vùng họng bị kích thích, dẫn đến đau rát họng và thay đổi giọng nói.

Nguyên nhân viêm phế quản ở người lớn

Viêm phế quản ở người lớn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như:

• Nhiễm virus đường hô hấp: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, thường gặp sau cảm lạnh hoặc cúm. Virus xâm nhập làm tổn thương niêm mạc phế quản, kích hoạt phản ứng viêm và tăng tiết dịch nhầy.
• Nhiễm vi khuẩn: Ít gặp hơn virus nhưng có thể xảy ra, đặc biệt ở người có sức đề kháng kém. Vi khuẩn gây viêm kéo dài, đờm đặc và dễ dẫn đến biến chứng nếu không điều trị đúng.
• Hút thuốc lá và khói thuốc lá thụ động: Khói thuốc chứa nhiều chất độc gây kích thích và phá hủy lớp lông chuyển của phế quản, làm giảm khả năng tự làm sạch đường thở và thúc đẩy viêm mạn tính.
• Ô nhiễm không khí, bụi mịn và hóa chất: Tiếp xúc thường xuyên với môi trường ô nhiễm, khói bụi công nghiệp hoặc hơi hóa chất khiến phế quản bị kích ứng liên tục, dễ dẫn đến viêm.
• Thời tiết lạnh, thay đổi đột ngột: Nhiệt độ thấp hoặc thay đổi thời tiết nhanh làm giảm sức đề kháng tại đường hô hấp, tạo điều kiện cho tác nhân gây bệnh xâm nhập.
• Hệ miễn dịch suy yếu: Người cao tuổi, người mắc bệnh mãn tính (đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch dễ bị viêm phế quản hơn.
• Tiền sử dị ứng hoặc hen phế quản: Đường thở nhạy cảm sẵn có dễ phản ứng quá mức với các yếu tố kích thích, dẫn đến viêm phế quản tái phát.

Chăm sóc và điều trị viêm phế quản ở người lớn thế nào?

Để phòng ngừa biến chứng của viêm phế quản, người bệnh cần được chăm sóc, điều trị sớm và đúng cách.

Nghỉ ngơi hợp lý

Nghỉ ngơi đầy đủ giúp cơ thể có thời gian hồi phục và tăng cường khả năng chống lại tác nhân gây viêm. Người bệnh nên hạn chế lao động nặng, tránh thức khuya và duy trì giấc ngủ chất lượng để hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn.

Uống đủ nước

Bổ sung đủ nước giúp làm loãng dịch tiết phế quản, từ đó dễ khạc đờm và giảm ho. Nước ấm, nước lọc, canh hoặc trà thảo mộc là những lựa chọn phù hợp, đồng thời giúp giữ ẩm đường hô hấp.

Sử dụng máy làm ẩm không khí

Không khí ẩm vừa phải giúp giảm khô rát họng và hạn chế kích thích phế quản. Máy tạo độ ẩm đặc biệt hữu ích trong môi trường sử dụng điều hòa hoặc thời tiết hanh khô.

Tránh khói thuốc, bụi, không khí lạnh khô

Khói thuốc và bụi bẩn có thể làm tình trạng viêm nặng hơn và kéo dài thời gian hồi phục. Người bệnh nên đeo khẩu trang khi ra ngoài, giữ ấm cổ họng và hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm.

Dùng thuốc giảm đau và hạ sốt

Khi có sốt hoặc đau nhức, người bệnh có thể sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc dùng đúng liều giúp cải thiện cảm giác khó chịu mà vẫn đảm bảo an toàn.

Dùng thuốc làm giảm ho và long đờm

Thuốc giảm ho và thuốc long đờm giúp kiểm soát cơn ho, hỗ trợ tống xuất dịch nhầy ra ngoài. Việc lựa chọn thuốc cần dựa trên triệu chứng cụ thể và chỉ định y tế để tránh lạm dụng.

Tăng cường miễn dịch

Chế độ ăn cân đối, đầy đủ dinh dưỡng giúp duy trì chức năng miễn dịch bình thường. Một số vi chất như vitamin C, D và kẽm có thể hỗ trợ sức khỏe tổng thể. Kết hợp tập luyện nhẹ nhàng và sinh hoạt điều độ sẽ hỗ trợ quá trình phục hồi của người bệnh.

Tránh hút thuốc

Ngừng hút thuốc là yếu tố then chốt trong điều trị viêm phế quản. Khói thuốc làm tổn thương niêm mạc đường thở và cản trở quá trình lành viêm, đồng thời làm tăng nguy cơ chuyển sang viêm phế quản mạn tính.

Cách phòng viêm phế quản ở người lớn thế nào?

Phòng ngừa viêm phế quản ở người lớn cần được thực hiện một cách chủ động và lâu dài, với các giải pháp toàn diện.

• Tránh hút thuốc và khói thuốc lá: Khói thuốc gây kích ứng niêm mạc phế quản, làm suy yếu hàng rào bảo vệ của đường hô hấp và tăng nguy cơ viêm phế quản cấp cũng như mạn tính.
• Hạn chế tiếp xúc với bụi bẩn, hóa chất và ô nhiễm không khí: Các hạt bụi mịn và khí độc khi hít vào có thể gây tổn thương phế quản, thúc đẩy phản ứng viêm và làm bệnh dễ khởi phát hoặc tái phát.
• Giữ ấm cơ thể khi thời tiết lạnh: Không khí lạnh và khô làm giảm khả năng bảo vệ của niêm mạc đường hô hấp, tạo điều kiện cho virus và vi khuẩn xâm nhập gây viêm phế quản.
• Rửa tay thường xuyên và vệ sinh cá nhân tốt: Viêm phế quản thường khởi phát sau nhiễm trùng hô hấp trên, việc rửa tay giúp hạn chế lây nhiễm virus, vi khuẩn qua đường tiếp xúc.
• Tăng cường sức đề kháng bằng ăn uống và vận động hợp lý: Chế độ dinh dưỡng đầy đủ vitamin, khoáng chất cùng luyện tập đều đặn giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả, giảm nguy cơ mắc các bệnh viêm đường hô hấp.

Câu hỏi thường gặp về viêm phế quản ở người trưởng thành

Dưới đây là những thắc mắc phổ biến giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh viêm phế quản ở người lớn:

Viêm phế quản ở người lớn có nguy hiểm không?

Viêm phế quản ở người lớn đa số không nguy hiểm nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Tuy nhiên, ở người cao tuổi, người có bệnh nền tim mạch, phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch, bệnh có thể tiến triển nặng, gây khó thở, bội nhiễm phổi hoặc chuyển thành viêm phế quản mãn tính nếu tái phát nhiều lần.

Viêm phế quản ở người lớn có lây không?

Viêm phế quản không phải là bệnh lây truyền, nhưng các virus hoặc vi khuẩn gây nhiễm trùng đường hô hấp dẫn đến viêm phế quản có thể lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần. Ngược lại, viêm phế quản do hút thuốc, ô nhiễm không khí hoặc dị ứng thì không có khả năng lây truyền từ người sang người.

Viêm phế quản ở người lớn hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Kết hợp tuân thủ phác đồ điều trị, chăm sóc phù hợp và thay đổi lối sống lành mạnh sẽ giúp giảm triệu chứng, rút ngắn thời gian hồi phục và hạn chế tái phát.