Virus cúm A là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách điều trị an toàn

Virus cúm A là một loại virus gây ra tình trạng nhiễm trùng hô hấp cấp tính. Khác với cảm lạnh thông thường, cúm A có khả năng lây lan rất nhanh qua đường hô hấp, dễ bùng phát thành dịch và có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi hay suy hô hấp nếu không được xử lý kịp thời. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp các dấu hiệu nhận biết đặc trưng của cúm A ở cả người lớn và trẻ em, đồng thời hướng dẫn cách chăm sóc, theo dõi và điều trị cúm A an toàn theo khuyến cáo y tế.

Virus cúm A là gì?

Theo chuyên gia, virus cúm A (Influenza A) là tác nhân chính gây ra bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính. Đây là loại virus vô cùng phổ biến và có khả năng lây lan nhanh chóng trong cộng đồng, thường gia tăng theo mùa và có thể lưu hành quanh năm tùy khu vực.

Virus cúm A có nhiều chủng khác nhau, trong đó phổ biến nhất ở người là A/H1N1 và A/H3N2. Ngoài ra, còn có các chủng nguy hiểm hơn như A/H5N1 và A/H7N9 thường lưu hành ở gia cầm nhưng vẫn có khả năng lây truyền từ động vật sang người và tạo thành các đợt dịch bệnh.

Đặc điểm đáng lo ngại nhất của virus cúm A là khả năng liên tục biến đổi cấu trúc gen, khiến cơ thể con người khó có thể hình thành miễn dịch trọn vẹn, từ đó dễ dàng gây ra các đợt dịch lớn.

Nhận biết các triệu chứng của virus cúm A

Triệu chứng của virus cúm A thường khởi phát một cách đột ngột và có phần dữ dội hơn so với các bệnh lý hô hấp thông thường.

Các triệu chứng phổ biến

Khi mắc cúm A, người bệnh thường phải đối mặt với các biểu hiện sau:

• Sốt cao: Thường sốt từ 39 - 40 độ C, cơn sốt có thể kéo dài trong nhiều ngày.
• Đau nhức cơ thể: Người bệnh thường có cảm giác đau mỏi cơ bắp, nhức đầu nghiêm trọng, uể oải và kiệt sức ngay từ khi bắt đầu phát bệnh.
• Biểu hiện hô hấp: Ho khan, ho dữ dội, tức ngực, kèm theo đau họng. Tình trạng ho có thể kéo dài vài tuần ngay cả khi bệnh đã khỏi.
• Các biểu hiện khác: Hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi (ít gặp hơn ho và sốt). Ở trẻ em, virus cúm A còn có thể gây ra triệu chứng tiêu hóa như nôn mửa hoặc tiêu chảy.

Phân biệt virus cúm A và cảm lạnh thông thường

Sự nhầm lẫn giữa cúm A và cảm lạnh rất dễ dẫn đến việc điều trị sai cách. Bạn có thể dựa vào các yếu tố sau để phân biệt:

• Về mức độ sốt: Cảm lạnh thường chỉ gây sốt nhẹ hoặc không sốt, trong khi cúm A gây sốt rất cao.
• Về sự mệt mỏi: Cảm lạnh hiếm khi khiến bạn kiệt sức, bạn vẫn có thể sinh hoạt bình thường. Ngược lại, cúm A gây suy nhược, đau nhức cơ bắp kéo dài, khiến người bệnh phải nằm liệt giường.
• Về thời gian ủ bệnh và hồi phục: Cảm lạnh ủ bệnh ngắn và thường tự khỏi sau 3 - 7 ngày. Virus cúm A ủ bệnh từ 1 - 4 ngày và cần đến khoảng 2 tuần để người bệnh hồi phục hoàn toàn.

Virus cúm A lây lan như thế nào?

Virus cúm A được đánh giá là lây lan rất mạnh mẽ. Bệnh lây truyền chủ yếu từ người sang người thông qua đường hô hấp. Khi người mắc bệnh ho, hắt hơi hoặc thậm chí chỉ là nói chuyện, các giọt bắn chứa virus sẽ phát tán vào không khí. Người khỏe mạnh ở khoảng cách gần trong vòng 2m hít phải các giọt bắn này sẽ bị nhiễm bệnh.

Bên cạnh đó, virus cúm A có thể tồn tại trên các bề mặt vật dụng như tay nắm cửa, mặt bàn, điện thoại trong khoảng 48 giờ. Nếu bạn vô tình chạm tay vào các bề mặt ô nhiễm này, sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng thì cơ hội cho virus xâm nhập vào cơ thể là rất cao.

Biến chứng có thể gặp nếu không điều trị đúng cách

Hầu hết người khỏe mạnh mắc cúm A sẽ tự hồi phục sau vài ngày đến 2 tuần. Tuy nhiên, theo khuyến nghị y khoa, chúng ta tuyệt đối không được chủ quan vì cúm A có thể tiến triển nặng và gây ra các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt trên những nhóm đối tượng có nguy cơ cao như trẻ em dưới 5 tuổi, người già trên 65 tuổi, phụ nữ mang thai và những người có bệnh lý nền tim mạch, hen suyễn, tiểu đường, suy giảm miễn dịch.

Nếu không được phát hiện và can thiệp y tế kịp thời, bệnh có thể dẫn đến viêm phổi, viêm phế quản, viêm tai giữa, viêm cơ tim, suy hô hấp, thậm chí đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Ở phụ nữ mang thai, cúm A làm tăng nguy cơ sảy thai, thai lưu hoặc dị tật ống thần kinh ở thai nhi.

Cách điều trị cúm A an toàn theo chuyên gia

Đa phần bệnh nhân mắc cúm A ở thể nhẹ, không có biến chứng có thể được chăm sóc và theo dõi sức khỏe ngay tại nhà.

Chăm sóc và thuyên giảm triệu chứng tại nhà

• Nghỉ ngơi và cách ly: Người bệnh cần được nghỉ ngơi tuyệt đối trong không gian thông thoáng, cách ly với các thành viên khác trong gia đình ít nhất 7 ngày để tránh lây nhiễm chéo. Luôn đeo khẩu trang khi phải tiếp xúc.
• Bù nước và dinh dưỡng: Sốt cao khiến cơ thể mất nước, do đó cần uống trên 2 lít nước mỗi ngày (nước lọc, nước ép trái cây giàu Vitamin C, dung dịch oresol). Nên ăn các món ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo, súp, và hạn chế đồ cay nóng, dầu mỡ.
• Dùng thuốc hạ sốt, giảm đau: Sử dụng Paracetamol để hạ sốt (khi sốt trên 38,5 độ C) và giảm đau nhức theo đúng liều lượng khuyến cáo. Tuyệt đối không dùng thuốc chứa Aspirin để hạ sốt do nguy cơ gây ra hội chứng Reye nguy hiểm.
• Làm sạch đường hô hấp: Súc miệng bằng nước muối sinh lý thường xuyên, rửa mũi, nhỏ mũi để làm thông thoáng đường thở, thuyên giảm cảm giác đau rát họng.

Điều trị bằng thuốc kháng virus

Kháng sinh chỉ có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn, hoàn toàn không có tác dụng với virus cúm A và có thể gây ra kháng thuốc hoặc tác dụng phụ. Đối với các trường hợp cúm nặng hoặc nhóm đối tượng có nguy cơ cao, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng virus. Thuốc này giúp ức chế sự sinh sôi của virus, làm giảm mức độ nghiêm trọng và rút ngắn thời gian mắc bệnh.

Tuy nhiên, thuốc đạt hiệu quả tối đa nhất khi được sử dụng sớm trong vòng 24 - 48 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua và dự trữ thuốc để uống bừa bãi khi chưa có sự thăm khám và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Virus cúm A là một bệnh lý hô hấp quen thuộc nhưng lại ẩn chứa tốc độ lây lan chóng mặt và những rủi ro sức khỏe nhất định. Việc trang bị cho mình kiến thức đúng đắn về dấu hiệu nhận biết cũng như cách chăm sóc khoa học sẽ giúp bạn vượt qua căn bệnh này nhẹ nhàng. Khi mắc cúm A, hãy giữ tâm lý bình tĩnh, nghỉ ngơi hợp lý, không tự ý lạm dụng thuốc kháng sinh và luôn tham vấn ý kiến bác sĩ khi có dấu hiệu bất thường.