Xuất huyết mắt ở người già: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí

Ở người cao tuổi, các mạch máu trong mắt có thể trở nên dễ tổn thương hơn, đặc biệt khi mắc bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông máu. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp xuất huyết mắt ở người già đều nguy hiểm. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào vị trí chảy máu, nguyên nhân và các triệu chứng đi kèm.

Xuất huyết mắt ở người già có nguy hiểm không?

Xuất huyết mắt ở người già có thể nguy hiểm hoặc không, tùy thuộc vào vị trí, nguyên nhân và mức độ chảy máu. Nếu chỉ là xuất huyết dưới kết mạc, biểu hiện bằng mảng đỏ trên lòng trắng mắt, tình trạng này thường lành tính, không ảnh hưởng đến thị lực và có thể tự khỏi sau khoảng 1 - 2 tuần. Tuy nhiên, xuất huyết bên trong mắt như xuất huyết dịch kính hoặc võng mạc có thể gây suy giảm thị lực, thậm chí mất thị lực vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời.

Ở người cao tuổi, xuất huyết mắt có thể liên quan đến tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh lý mạch máu võng mạc, chấn thương hoặc việc sử dụng thuốc chống đông máu. Đặc biệt, nếu xuất hiện các triệu chứng như nhìn mờ đột ngột, đau mắt, thấy nhiều chấm đen hoặc mất một phần thị trường, người bệnh cần được thăm khám nhãn khoa khẩn cấp. Vì vậy, người cao tuổi không nên chủ quan khi bị xuất huyết mắt, nhất là khi tình trạng tái phát nhiều lần hoặc kèm theo bất thường về thị lực.

Nguyên nhân gây xuất huyết mắt ở người già

Xuất huyết mắt ở người cao tuổi có thể xuất phát từ những tác động trong sinh hoạt hoặc liên quan đến các bệnh lý toàn thân. Việc xác định chính xác nguyên nhân giúp lựa chọn phương pháp xử trí phù hợp và hạn chế nguy cơ tái phát. Dưới đây là những nguyên nhân gây xuất huyết mắt ở người già thường gặp:

• Tăng huyết áp: Huyết áp tăng cao kéo dài có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ ở võng mạc. Đây cũng là yếu tố cần được đánh giá ở người cao tuổi bị xuất huyết dưới kết mạc, đặc biệt khi tình trạng tái phát nhiều lần.
• Đái tháo đường: Đường huyết tăng kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu võng mạc, dẫn đến hình thành các mạch máu bất thường, dễ vỡ và gây xuất huyết dịch kính, ảnh hưởng đến thị lực.
• Sử dụng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu: Các thuốc như warfarin, apixaban, aspirin hoặc clopidogrel có thể làm tăng nguy cơ chảy máu, bao gồm xuất huyết dưới kết mạc. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
• Ho, hắt hơi hoặc rặn mạnh: Những hoạt động làm tăng áp lực tĩnh mạch đột ngột có thể khiến các mạch máu nhỏ trên bề mặt mắt bị vỡ, dẫn đến xuất huyết dưới kết mạc.
• Chấn thương mắt: Va đập, té ngã hoặc dụi mắt mạnh có thể gây tổn thương mạch máu và xuất huyết. Mức độ nghiêm trọng phụ thuộc vào vị trí và lực tác động, đặc biệt đáng lo ngại khi kèm đau hoặc giảm thị lực.
• Các bệnh lý võng mạc liên quan đến tuổi tác: Thoái hóa hoàng điểm tuổi già thể ướt hoặc tắc tĩnh mạch võng mạc có thể gây tổn thương mạch máu, dẫn đến xuất huyết và suy giảm thị lực.
• Rối loạn đông máu hoặc giảm tiểu cầu: Những bất thường trong quá trình đông máu có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết ở mắt, đặc biệt khi tình trạng tái phát hoặc kèm theo chảy máu ở các vị trí khác trên cơ thể.

Xuất huyết mắt ở người già phải làm sao?

Khi phát hiện mắt có dấu hiệu xuất huyết, điều quan trọng là đánh giá các triệu chứng đi kèm thay vì chỉ quan sát mức độ đỏ của mắt. Một mảng đỏ lớn trên lòng trắng chưa chắc nguy hiểm, trong khi xuất huyết bên trong mắt có thể gây giảm thị lực mà không làm mắt đỏ rõ rệt. Dưới đây là những biện pháp xử trí và chăm sóc phù hợp:

Theo dõi triệu chứng và hạn chế tác động lên mắt

Nếu người cao tuổi xuất hiện mảng đỏ trên lòng trắng mắt nhưng không đau, không có chấn thương và thị lực không thay đổi, đây có thể là dấu hiệu của xuất huyết dưới kết mạc. Trong thời gian theo dõi, người bệnh cần tránh dụi mắt, ấn vào nhãn cầu hoặc áp dụng các biện pháp dân gian để làm tan vết máu.

Vết đỏ có thể chuyển dần sang màu nâu hoặc vàng nhạt trước khi biến mất do máu được cơ thể hấp thu. Tuy nhiên, nếu tình trạng không cải thiện sau khoảng hai tuần, tái phát hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường, người bệnh cần thăm khám chuyên khoa mắt để được đánh giá kịp thời.

Giảm cảm giác khó chịu bằng biện pháp an toàn

Xuất huyết dưới kết mạc thường không gây đau nhưng có thể khiến mắt hơi cộm hoặc kích ứng nhẹ. Nếu mắt khô hoặc khó chịu, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để sử dụng nước mắt nhân tạo phù hợp.

Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, corticosteroid hoặc thuốc co mạch khi chưa có chỉ định, vì có thể gây tác dụng không mong muốn. Đồng thời, cần tránh đắp lá cây, nhỏ nước muối tự pha hoặc sử dụng các dung dịch không bảo đảm vô khuẩn để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng và tổn thương mắt.

Kiểm soát bệnh nền và rà soát thuốc đang sử dụng

Người cao tuổi mắc tăng huyết áp hoặc đái tháo đường cần kiểm soát tốt bệnh nền bằng cách theo dõi huyết áp, đường huyết và sử dụng thuốc theo chỉ định để bảo vệ hệ mạch máu ở mắt. Nếu xuất huyết mắt tái phát nhiều lần, người bệnh nên thông báo cho bác sĩ về các bệnh lý và thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu. Không tự ý ngừng thuốc, giảm liều hoặc thay đổi lịch dùng thuốc vì có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch và huyết khối.

Đi khám chuyên khoa mắt khi có dấu hiệu bất thường

Không phải mọi trường hợp xuất huyết mắt đều có thể tự theo dõi tại nhà. Người cao tuổi cần được khám khẩn cấp nếu xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:

• Thị lực giảm đột ngột, nhìn mờ nhiều hoặc mất thị lực.
• Nhìn thấy nhiều chấm đen mới xuất hiện, tia sáng lóe hoặc bóng tối che một phần tầm nhìn.
• Đau mắt rõ rệt, sợ ánh sáng hoặc đau đầu dữ dội kèm triệu chứng ở mắt.
• Xuất huyết sau va đập, té ngã hoặc chấn thương vùng mắt.
• Nhìn thấy máu tụ phía trước phần có màu của mắt.

Nếu mất thị lực đột ngột, đau mắt dữ dội hoặc có chấn thương nghiêm trọng, cần đến cơ sở cấp cứu ngay, không chờ vết đỏ tự biến mất. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể kiểm tra thị lực, đo nhãn áp, soi đáy mắt hoặc thực hiện các xét nghiệm hình ảnh để xác định vị trí xuất huyết và nguyên nhân.

Cách phòng ngừa xuất huyết mắt ở người già

Không phải mọi trường hợp xuất huyết mắt đều có thể phòng tránh hoàn toàn. Tuy nhiên, duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát bệnh nền và khám mắt định kỳ có thể giúp giảm một số yếu tố nguy cơ, đồng thời phát hiện sớm những bệnh lý ảnh hưởng đến thị lực.

Người cao tuổi nên chú ý các biện pháp sau:

• Kiểm soát huyết áp và đường huyết: Tuân thủ kế hoạch điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường và tái khám theo lịch hẹn. Kiểm soát tốt các bệnh lý này giúp hạn chế nguy cơ tổn thương mạch máu võng mạc.
• Tránh dụi mắt mạnh: Khi mắt bị ngứa hoặc cộm, không nên dùng tay chà xát liên tục. Nếu tình trạng khó chịu kéo dài, cần kiểm tra nguyên nhân thay vì tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt.
• Hạn chế tình trạng rặn mạnh: Táo bón kéo dài có thể khiến người bệnh phải rặn nhiều khi đi vệ sinh. Duy trì chế độ ăn đủ chất xơ, uống nước phù hợp với tình trạng sức khỏe và vận động vừa sức có thể giúp cải thiện tình trạng này.
• Phòng tránh chấn thương mắt: Người cao tuổi nên chú ý phòng ngừa té ngã, bảo đảm khu vực sinh hoạt đủ ánh sáng và sử dụng phương tiện bảo vệ mắt khi thực hiện công việc có nguy cơ gây chấn thương.
• Sử dụng thuốc đúng chỉ định: Người đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu cần tuân thủ hướng dẫn điều trị. Nếu xuất hiện tình trạng xuất huyết tái diễn, nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá thay vì tự điều chỉnh thuốc.
• Khám mắt định kỳ: Việc khám mắt đặc biệt quan trọng đối với người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc có tiền sử bệnh võng mạc. Một số tổn thương bên trong mắt có thể tiến triển mà không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu.

Bên cạnh đó, người thân nên hỗ trợ người cao tuổi theo dõi những thay đổi về thị lực trong sinh hoạt hằng ngày. Các biểu hiện như khó đọc chữ, nhìn hình ảnh méo mó, xuất hiện vùng tối hoặc giảm khả năng nhìn đột ngột đều cần được chú ý.

Xuất huyết mắt ở người già không phải lúc nào cũng nguy hiểm, đặc biệt khi xuất huyết dưới kết mạc thường có thể tự khỏi mà không cần điều trị đặc hiệu. Tuy nhiên, xuất huyết bên trong nhãn cầu có thể liên quan đến các bệnh lý nghiêm trọng, cần được phát hiện và xử trí kịp thời. Vì vậy, người bệnh cần theo dõi thị lực, nhận biết các dấu hiệu bất thường và kiểm soát tốt bệnh lý nền. Nếu xuất hiện đau mắt, nhìn mờ, giảm thị lực đột ngột hoặc xuất huyết sau chấn thương, cần thăm khám khẩn cấp để hạn chế nguy cơ biến chứng.